AfD eğitim sistemini değiştirebilir mi?

Almanya’da yaklaşan eyalet seçimleri öncesinde AfD’nin eğitim politikaları tartışma yarattı. Parti, Saksonya Anhalt’ta iktidara gelmesi hâlinde eğitim sisteminde geniş kapsamlı değişiklikler yapmayı hedefliyor.

AfD’nin planları arasında zorunlu okula devamın kaldırılması, ailelerin çocuklarına evde eğitim verebilmesi, mülteci çocuklar ve engelli çocuklar için özel sınıflar oluşturulması gibi başlıklar yer alıyor.

Parti, eğitim sisteminin ideolojiyle kuşatıldığını ve artık yeterince güçlü olmadığını savunuyor.

AfD’den büyük dönüşüm vaadi

AfD, eğitim konusunu uzun süre federal düzeyde daha geri planda tutmuştu. Ancak eyalet seçimleri yaklaşırken bu alanı daha fazla öne çıkarmaya başladı.

Partinin Saksonya Anhalt için hazırladığı hükûmet programında eğitim politikalarına geniş yer verildi. Programda, mevcut eğitim sisteminin performans kaybı yaşadığı ve öğrencilerin ideolojik biçimde yönlendirildiği iddia ediliyor.

AfD’nin Saksonya Anhalt Eyalet Meclisi’ndeki eğitim politikaları sözcüsü Hans-Thomas Tillschneider, yaptığı bir konuşmada okulları değiştirme hedefini sert sözlerle anlattı.

Tillschneider, AfD’nin okulların çocukları ‘aklı başında, cesur, zeki, özgüvenli ve özgür düşünen yurttaşlar’ olarak yetiştirmesini sağlayacağını söyledi. Mevcut sistemi ise ‘gökkuşağı imparatorluğunun beyni yıkanmış, beceriksiz ve korkak kanaat askerleri’ yetiştirmekle suçladı.

Eğitim eyaletlerin yetkisinde

Almanya’da eğitim politikası büyük ölçüde eyaletlerin yetki alanında. Bu nedenle ilk bakışta bir eyalet hükûmetinin eğitim sistemini kolayca değiştirebileceği düşünülebilir.

Ancak uzmanlara göre tablo bu kadar basit değil.

Potsdam Üniversitesi’nden eğitim ve sosyalleşme teorisi profesörü Nina Kolleck, Alman eğitim sisteminin genel olarak belli bir direnç gücüne sahip olduğunu söylüyor. Buna rağmen bazı zayıf noktalar bulunduğunu belirtiyor.

Kolleck’e göre bu zayıf alanlar, aşırı sağcı bir parti tarafından hızlı biçimde kullanılabilir.

Müfredat hızla değiştirilebilir

Kolleck, Anayasa’nın bilim özgürlüğünü, okul yasalarının ise okulları koruduğunu belirtiyor. Ancak müfredat, siyasi eğitim, hafıza politikası ve bilim alanındaki destek programları bir eyalet kültür bakanlığı tarafından hızla değiştirilebilir.

Bu nedenle AfD’nin bir eyalette eğitim bakanlığını kontrol etmesi, özellikle içerik ve okul kültürü açısından ciddi sonuçlar doğurabilir.

Siyasi eğitim hedefte

Uzmanlara göre en kırılgan alanlardan biri siyasi eğitim. AfD, Saksonya Anhalt’ta ‘Irkçılıksız okul – cesaretli okul’ programını sonlandırmak istiyor.

Bu unvan, öğrencilerin en az yüzde 70’inin ırkçılığa ve diğer ayrımcılık biçimlerine karşı aktif tutum alma kararı verdiği okullara veriliyor.

AfD ise bu programı siyasi endoktrinasyon olarak nitelendiriyor. Parti, programın meşru sağcı ve vatansever tutumlara karşı kullanıldığını savunuyor.

Ancak programın amacı parti siyaseti yapmak değil; insan hakları, ayrımcılıkla mücadele ve demokratik kültürü güçlendirmek olarak tanımlanıyor.

Kolleck’e göre AfD burada siyasi eğitimin anlamını tersine çeviriyor. Çünkü siyasi eğitimin amacı, öğrencilerin bilgi ve deneyime dayanarak kendi görüşlerini oluşturabilmesini sağlamak. Kolleck, AfD’nin siyasi eğitim endoktrinasyondur iddiasıyla aslında kendi ideolojik yönlendirmesini kurmaya çalıştığını savunuyor.

Memurlar fren mekanizması olabilir

AfD’nin eğitim sisteminde köklü bir kültür değişimi yaratması kolay olmayabilir. Bunun en önemli nedenlerinden biri kamu görevlilerinin anayasal yükümlülükleri.

dbb Memurlar Birliği ve Toplu Sözleşme Birliği Başkan Yardımcısı Heini Schmitt’e göre eğitim sisteminin en güçlü koruyucularından biri memurlar.

Schmitt, “Her memur anayasaya yemin etmek zorundadır. Böylece tüm meslek yaşamı boyunca anayasayı korumayı ve ona uymayı taahhüt eder” diyor.

Memurlar bir eyalet hükûmetine ya da partiye değil, anayasaya bağlı. Bu nedenle yasalara aykırı bir talimatla karşılaştıklarında itiraz etme yükümlülükleri bulunuyor.

Schmitt’e göre bir üst makamdan gelen emir hukuka aykırıysa memur remonstrasyon yapmak, yani emrin hukuka aykırı olduğunu bildirip uygulamayacağını belirtmek zorunda.

Kültür değişimi zaman alır

Yeni bir hükûmet kamu yönetiminde kültürel değişim yaratmaya çalışabilir. Ancak Almanya’da birçok öğretmen ve kamu görevlisi ömür boyu memur statüsünde çalışıyor.

Bu nedenle bir eyalet hükûmeti, kendisi açısından rahatsız edici gördüğü memurları kolayca görevden çıkaramaz. Böyle bir dönüşüm, ancak uzun yıllara yayılan birkaç yasama dönemi içinde mümkün olabilir.

Schmitt, bu yüzden memur statüsünün korunması gerektiğini savunuyor. Ona göre memurlar, devletin anayasal omurgasını oluşturuyor.

Federal yapı da koruma sağlıyor

Almanya’daki eğitim federalizmi çoğu zaman reformları yavaşlatmakla eleştiriliyor. Ancak bu konuda sistemin koruyucu bir yönü de var.

16 ayrı eyalet anayasası ve okul yasası, tek merkezli bir yapıya göre daha fazla direnç alanı yaratıyor. Bu da bir partinin ülke genelinde eğitim sistemini bir anda dönüştürmesini zorlaştırıyor.

Zorunlu eğitimde anayasal engel

AfD’nin bazı önerileri doğrudan yasal ve anayasal engellerle karşılaşabilir. Bunların başında zorunlu okula devamın gevşetilmesi geliyor.

Almanya’da okula devam zorunluluğu eyalet anayasalarında yer alıyor ve temel anayasal ilkelerle de bağlantılı kabul ediliyor.

AfD’nin eğitim sözcüsü Tillschneider ise partinin önerilerini hukuki incelemeden geçirdiğini savunuyor.

Tartışma büyüyecek

AfD’nin Saksonya Anhalt için açıkladığı eğitim planları, Almanya’da okulun yalnızca bilgi aktaran bir kurum olmadığını bir kez daha gösterdi.

Tartışmanın merkezinde çocukların nasıl bir yurttaşlık anlayışıyla yetiştirileceği, siyasi eğitimin sınırları, ayrımcılıkla mücadele programları ve devletin anayasal yapısı bulunuyor.

Uzmanlara göre AfD iktidara gelirse eğitim sistemini bir anda tamamen değiştirmesi kolay olmayacak. Ancak müfredat, siyasi eğitim ve destek programları gibi alanlarda hızlı müdahaleler mümkün olabilir.