Almanya ‘örnek’ oldu: Taliban Avrupa'ya pasaportlarla baskı yapıyor

Afganistan'daki Taliban yönetimi, Avrupa'daki diplomatik temsilcilikler üzerindeki kontrolünü artırmak için yeni bir adım attı. NDR'ın araştırmasına göre Taliban, bazı Avrupa ülkelerine kendi diplomatlarını kabul ettirmek amacıyla pasaport ve diğer konsolosluk hizmetlerini baskı aracı olarak kullanıyor.

Berlin'deki Afganistan Büyükelçiliği fiilen Taliban yönetimine yakın bir temsilcinin kontrolünde bulunuyor. Büyükelçilik, bugüne kadar Almanya'nın yanı sıra Belçika, Fransa, İsviçre ve Avusturya'da yaşayan Afganlara da pasaport, doğum belgesi ve miras belgesi gibi evraklar düzenliyordu.

Ancak birkaç hafta önce uygulama değişti. Afganistan'dan gönderilen talimatla Almanya'da yaşamayan Afganların Berlin'deki temsilciliklerden belge alması durduruldu.

Taliban kendi diplomatlarının kabul edilmesini istiyor

Eski Afgan diplomat ve Taliban karşıtı Hamid Kabiri, uygulamanın hem Afgan vatandaşları hem de Avrupa hükûmetleri üzerinde baskı oluşturmayı amaçladığını savundu.

Kabiri, Taliban'ın diğer Avrupa ülkelerinden de Almanya'nın yaptığı gibi kendi diplomatlarını kabul etmelerini istediğini belirtti.

Brüksel, Paris, Cenevre ve Viyana'daki Afgan diplomatik temsilcilikleri hâlâ Taliban'ın Ağustos 2021'de iktidarı ele geçirmesinden önce görevlendirilen diplomatların kontrolünde. Bu diplomatlar Taliban yönetimine karşı çıkıyor.

Ancak bu temsilciliklerin Kâbil ile bağlantısı kesildiği için pasaport ve bazı önemli resmi belgeleri düzenleyemediği belirtiliyor.

Afganistan'ın Belçika Büyükelçisi ve Taliban karşıtı Nazifullah Salarzai, pasaport ve konsolosluk belgelerine erişimin Avrupa'da yaşayan Afganlar açısından vazgeçilmez olduğunu söyledi. Salarzai, bu hizmetlerin kısıtlanmasının Afganların karşı karşıya olduğu sorunları daha da ağırlaştıracağını belirtti.

Almanya Taliban temsilcilerini kabul etmişti

Taliban, 2021'den bu yana yurt dışındaki Afgan diplomatik temsilciliklerini kendi kontrolüne almak için çalışıyor.

Haziran ayında Taliban'dan bir heyet Brüksel'de Avrupa ülkelerinin temsilcileriyle görüşmüştü. Görüşmelerin konularından biri Afganistan'a sınır dışı işlemlerinin hızlandırılmasıydı.

Taliban'ın bu görüşmelerdeki taleplerinden biri, Afganistan ile sınır dışı konusunda anlaşma yapmak isteyen ülkelerin Kâbil tarafından görevlendirilen bir veya daha fazla konsolosluk çalışanını kabul etmesiydi.

Almanya ise bu yönde daha önce adım attı. Federal hükûmet, Afganistan'a sınır dışı işlemlerini kolaylaştırmak amacıyla 2025 yazında Taliban tarafından gönderilen iki diplomatı ülkeye kabul etti.

NDR'a göre bu görevliler kısa süre içinde yalnızca sınır dışı işlemleri için belge düzenlemekle kalmadı. Berlin'deki Afganistan Büyükelçiliği ile Bonn Başkonsolosluğu'ndaki yönetimde de etkili hâle geldiler.

Diğer AB ülkeleri Almanya'nın yolunu izlemedi

Taliban heyetinin Brüksel'deki temaslarından sonra başka hiçbir AB ülkesi Almanya'dakine benzer bir anlaşmaya gitmedi.

NDR, Almanya dışında yaşayan Afganların Berlin'den pasaport almasının engellenmesinin, diğer Avrupa hükûmetlerine kendi Taliban diplomatlarını kabul ettirmek için kullanılan bir baskı yöntemi olabileceğini belirtti. Berlin'deki Afganistan Büyükelçiliği ise NDR'ın konuya ilişkin sorularını yanıtlamadı.

Taliban heyeti Almanya'ya geldi

Ağustos sonunda Afganistan Dışişleri Bakanlığı'ndan üç kişilik bir Taliban heyeti Almanya'ya geldi. Heyet geçen hafta Afganistan'a döndü.

Üç Taliban temsilcisi Berlin'deki büyükelçiliğin yanı sıra Bonn ve Münih'teki başkonsoloslukları ziyaret etti. Almanya Dışişleri Bakanlığı, heyetin sınır dışı işlemlerini kolaylaştırmak için gerekli 'teknik koşulları' oluşturmak amacıyla geldiğini açıklamıştı.

Heyetin Kâbil’den başka görevler de aldığı öne sürüldü. Bunlardan biri, Afgan konsolosluklarının elde ettiği yüksek gelirlerin Taliban yönetiminin istediği şekilde kullanılmasını sağlamaktı.

Heyetin ziyareti sırasında Berlin Büyükelçiliği ile Münih Başkonsolosluğu'nun içindeki Almanya ve eski Afganistan bayrakları da indirildi. Ancak binaların dışındaki eski Afganistan bayraklarına dokunulmadı. Taliban'ın beyaz bayrağının dışarıya asılmasının Alman makamlarıyla sorun yaratabileceği değerlendirmesi yapıldı.