Almanya ve Fransa’nın savaş uçağı projesi çöktü

Almanya ve Fransa’nın ortak savaş uçağı geliştirme planı rafa kalktı. Başbakan Friedrich Merz ile Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, iki ülke arasında savunma iş birliğinin en önemli projelerinden biri olarak görülen FCAS’ı durdurdu.

Proje, 2017’de dönemin Almanya Başbakanı Angela Merkel ile Macron tarafından başlatılmıştı. Amaç, Avrupa’nın gelecekteki savaş uçağını birlikte geliştirmekti. Ancak yıllardır süren anlaşmazlıklar sonunda Berlin ve Paris’i ayrılığa götürdü.

Son uzlaşma denemesi sonuç vermedi

Macron, mart ayında bir AB zirvesi sırasında projeye ilişkin iyimser mesaj vermeye çalışmıştı. Fransız lider, Merz ile konuştuğunu ve Airbus ile Dassault arasında yeniden yakınlaşma sağlanması için son bir girişimde bulunacaklarını söylemişti.

Macron, sürecin sakin ve saygılı biçimde yürütüleceğini, stratejik hedef konusunda taraflar arasında uzlaşı bulunduğunu belirtmişti.

Ancak bu açıklama, projeyi kurtarmaya dönük son deneme olarak görüldü. Daha önce yapılan arabuluculuk girişimleri de sonuç vermemişti.

Kavga Airbus ile Dassault arasında büyüdü

FCAS projesindeki temel sorun, sanayi ortakları arasındaki güç paylaşımıydı. Alman tarafında Airbus’ın askerî bölümü, Fransız tarafında ise Rafale savaş uçağının üreticisi Dassault yer alıyordu.

Dassault CEO’su Eric Trappier, daha önce projenin liderliğinin net biçimde kendilerinde olması gerektiğini söylemişti. Trappier, “Başından beri söyledim; sadece kâğıt üzerinde değil, açık bir liderlik istiyorum” demişti.

Bu açıklamalar, Alman ve İspanyol Airbus ortaklarının projede yalnızca ikincil rol oynayacağı endişesini artırdı.

Almanya’da bazı çevreler, Fransa’nın bilgi birikimini ve tedarik zincirini kendi kontrolünde tutmak istediğini, Almanya’nın ise 100 milyar avroluk projeyi ağırlıklı olarak finanse etmesinin beklendiğini savundu.

Merz’in kuşkusu arttı

Almanya’da IG Metall sendikası da Dassault ile iş birliğinin sonlandırılmasını açıkça istemişti.

Airbus CEO’su Guillaume Faury de şubat ayında yaptığı açıklamada, ortak savaş uçağı projesinin tıkandığını ima etmişti. Faury, müşterilerin talep etmesi hâlinde 2 ayrı savaş uçağı çözümüne destek verebileceklerini ve yeniden yapılandırılmış bir FCAS’ta öncü rol almaya hazır olduklarını söylemişti.

Son dönemde Almanya tarafında sabrın tükendiği görülüyordu. Merz, daha önce yaptığı açıklamalarda Almanya ile Fransa’nın ihtiyaçlarının farklı olduğunu vurgulamıştı.

Merz, “Fransızların yeni nesil savaş uçaklarında nükleer silah taşıyabilen ve uçak gemisinden kalkabilen bir uçağa ihtiyacı var. Alman ordusunun şu anda buna ihtiyacı yok” demişti.

Bu farklı beklentiler nedeniyle iki ülke için tek bir ortak savaş uçağı üretmenin giderek zorlaştığı belirtiliyordu.

Ayrılık açıklaması önce Berlin’den geldi

Projenin fiilen sona erdiğine ilişkin ilk işaretin Berlin’den gelmesi dikkat çekti. Alman hükûmet çevreleri, Merz’in Macron’a ortak savaş uçağı yapımının artık sürdürülmemesini önerdiğini bildirdi.

Paris ise saatler sonra açıklama yaptı. Elysee Sarayı, Alman makamlarının şirketler üzerinde daha fazla baskı kurulamayacağı görüşünde olduğunu duyurdu.

Bu ifade, iki ülke arasındaki görüş ayrılığının hâlâ sürdüğünü gösterdi.

‘Combat Cloud’ ile iş birliği korunmaya çalışılıyor

Airbus ve Dassault’un, FCAS kapsamındaki geleceğin Combat Cloud sistemi üzerinde çalışmayı sürdürmesi bekleniyor. Bu sistem, savaş uçakları ve insansız hava araçları arasında ortak iletişim altyapısı kurulmasını hedefliyor.

Ancak bu adım, Almanya-Fransa savunma iş birliğinin prestij kaybını azaltmaya dönük sınırlı bir hamle olarak görülüyor.

Almanya yeni ortak arayacak

FCAS’ın çökmesiyle Almanya’nın yeni nesil savaş uçağı için başka ortaklar araması gerekecek.

Bundan sonra Berlin’in hangi ülke ya da şirketlerle ilerleyeceği belirsiz. Ayrıca insansız hava araçlarının giderek öne çıktığı savaş ortamında, yüksek maliyetli savaş uçaklarının gelecekte nasıl bir rol oynayacağı da ayrı bir tartışma konusu.

FCAS’ın durdurulması, yalnızca bir savunma projesinin başarısızlığı değil, Almanya ile Fransa arasındaki stratejik iş birliğinin sınırlarını gösteren önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor.