Almanya’da belediyelere milyarlık rahatlama

Almanya’da federal hükûmet ve eyaletler, özellikle belediyelerin mali yükünü hafifletecek yeni bir reform üzerinde anlaşmaya vardı. Başbakan Friedrich Merz ile eyalet başbakanlarının Berlin’de yaptığı görüşmelerin ardından açıklama, Aşağı Saksonya Başbakanı Olaf Lies ile Merz tarafından duyuruldu.

Yeni düzenleme “Kim yaptırıyorsa, bedelini o öder” ilkesine dayanıyor. Buna göre federal düzeyde çıkarılan yeni bir yasa, eyaletler ve belediyeler için yüksek ek maliyet doğurursa bu yükün büyük bölümünü federal hükûmet üstlenecek. Uygulamanın 1 Eylül’den itibaren geçerli olması planlanıyor.

200 milyon avro sınırı getiriliyor

Aşağı Saksonya Başbakanı Olaf Lies, düzenlemeyi ‘adil bir dengeleme’ olarak nitelendirdi. Buna göre yeni bir yasanın eyaletler ve belediyeler için toplam ek maliyeti 200 milyon avroyu aşarsa, bu tutarın yüzde 80’ini federal hükûmet karşılayacak.

Daha önce hazırlanan taslakta federal hükûmetin yüzde 75 ödeme yapması ve sınırın 250 milyon avro olması öngörülüyordu. Son anlaşmayla hem eşik düşürüldü hem de Berlin’in üstleneceği pay artırıldı.

Başbakan Friedrich Merz ise yük paylaşımının iki yönlü işlemesi gerektiğini söyledi. Buna göre federal hükûmetin aldığı bir karar eyaletler ve belediyeler için rahatlama yaratırsa, Berlin de bundan pay alabilecek.

Belediyeler uzun süredir şikâyetçiydi

Düzenlemenin arkasında uzun süredir devam eden bir anlaşmazlık var. Federal hükûmet sık sık yeni yasalar çıkarıyor. Ancak bu yasalar, belediyelere ek harcama ya da gelir kaybı olarak yansıyabiliyor. Belediyeler ise bu yükü doğrudan engelleyemiyor.

CDU/CSU ve SPD, koalisyon sözleşmesinde bu ilkeye bağlı kalacaklarını daha önce kabul etmişti. Hukuki olarak bu ilke, bir düzenlemeye kim neden oluyorsa mali sonucunu da onun üstlenmesi anlamına geliyor.

Son yıllarda belediyelerin maliyetini en çok artıran başlıklar arasında engelli bireylerin daha bağımsız yaşamasını amaçlayan Federal Katılım Yasası, çocuk ve gençlik yardımları ile nafaka avansı düzenlemeleri yer aldı. Federal hükûmete göre ilk iki alanda belediyelerin maliyeti son 10 yılda 2 katına, nafaka avansı alanında ise 4 katına çıktı.

2027’de 3 milyar avroluk etki bekleniyor

Rheinland-Pfalz Başbakanı Gordon Schnieder’e göre anlaşma, belediyeleri 2027’den itibaren milyarlarca avro rahatlatabilir. CDU’lu siyasetçi, gelecek yıl belediyeler için 3 milyar avroluk bir rahatlama potansiyelinden söz edildiğini ve bu etkinin ilerleyen yıllarda artabileceğini söyledi.

Brandenburg Başbakanı Dietmar Woidke de anlaşmayı önemli bir adım olarak değerlendirdi. SPD’li Woidke, bunun tüm taraflar için daha fazla planlama güvenliği sağlayacağını ve eyaletler ile belediyelerin maliyetlerini sınırlayacağını belirtti.

Ancak yeni kural vergi yasalarını kapsamıyor. Federal hükûmetin vergi indirimi planladığı durumlarda, eyaletlerin gelir kaybı yaşaması geçmişte sık sık tartışma yaratmıştı. Bu alan şimdilik anlaşmanın dışında kaldı.

Yargı için de yeni paket

Toplantıda yalnızca belediyelerin mali yükü ele alınmadı. Federal hükûmet ve eyaletler, hukuk devleti paktı için de anlaşmaya vardı. Amaç, mahkemelerin ve adalet kurumlarının daha hızlı ve etkili çalışmasını sağlamak.

Bu kapsamda federal hükûmet eyaletlere adalet kurumlarının dijitalleşmesi için 210 milyon avro, yargıda ek personel için ise 240 milyon avro kaynak sağlayacak. Ayrıca davaların daha hızlı ve etkili yürütülmesi için yasal düzenlemeler yapılacak.

Eyaletler de 2029’a kadar ülke genelinde 2 bin yeni hâkim, savcı ve adalet personeli istihdam etmeyi taahhüt etti. Son yıllarda zaten çok sayıda personel almış olan eyaletler, bu alımları yeni hedefe saydırabilecek.

Yeni anlaşma, Almanya’da mali yük altında kalan belediyeler açısından önemli bir dönüm noktası olarak görülüyor. Ancak uygulamanın etkisi, gelecek yıllarda çıkarılacak yasaların kapsamına ve maliyetine göre netleşecek.