Altın çakallar Almanya’ya yayılıyor

Almanya’da altın çakal gözlemleri artıyor. Kurtla yakın akraba olan bu yaban hayvanları, boyut olarak tilkiden büyük, kurttan küçük. Son yıllarda özellikle Güney Almanya’da daha sık görülmeleri, türün Avrupa’daki yayılımına ilişkin tartışmaları da büyüttü.

Nature dergisinde yayımlanan yeni bir araştırmaya göre altın çakallar gelecekte Avrupa ana karasının yüzde 75’ine kadar uzanan geniş bir alanda yaşayabilir. Araştırma, 13 Avrupa ülkesindeki gözlem verilerine dayanıyor.

İklim değişikliği yayılımı hızlandırıyor

Altın çakalların doğal yaşam alanı Asya ve Güneydoğu Avrupa olarak biliniyor. Ancak son yıllarda tür, kuzeye doğru yayılıyor. Araştırmaya göre bu yayılım 2012’den sonra özellikle Güneydoğu Avrupa’da hızlandı. Norveç’te bile ilk bulgulara rastlandı.

Toulouse Üniversitesinden Nathan Ranc’ın da yer aldığı araştırma ekibi, 2001-2017 yılları arasında 8 bin 991 noktadan elde edilen gözlem verilerini inceledi. Çalışmaya göre altın çakalların Avrupa’daki yaşam alanını 6 kata kadar genişletme potansiyeli bulunuyor.

Bu yayılımda iklim değişikliğinin etkisi öne çıkıyor. Altın çakallar, kışın kar örtüsünün az olduğu bölgelerde daha kolay yaşayabiliyor. Kışların daha ılıman geçmesi, tür için yeni yaşam alanları yaratıyor.

Kurtlardan kaçıp insana yaklaşıyorlar

Altın çakalların nerelere yerleşeceğini belirleyen faktörlerden biri de kurtların varlığı. Çünkü kurt, besin zincirinde altın çakalın üzerinde yer alıyor. Av kaynaklarını paylaşmıyor; bazı durumlarda çakallara doğrudan saldırıp onları öldürebiliyor.

Bu nedenle altın çakallar, kurtlarla aynı bölgelerde farklı bir alan arıyor. Araştırmaya göre bu alan çoğu zaman insan yerleşimlerinin çevresi oluyor.

Çalışmada bu durum ‘insan kalkanı’ olarak tanımlanıyor. Normalde çekingen olan altın çakallar, kurtlardan uzak durmak için köy ve kentlerin çevresine daha fazla yaklaşabiliyor.

Baden-Württemberg’deki FVA Yaban Hayatı Enstitüsünden Paul Klinke, bu davranışın Doğu Avrupa’da da görüldüğünü söyledi. Klinke’ye göre altın çakalın en dikkat çekici özelliği uyum yeteneği. Kurt tehdidi yoksa insanlardan uzak durmayı tercih ediyorlar. Ancak gerektiğinde yeni koşullara hızla uyum sağlayabiliyorlar.

Almanya’da ilk kez 1997’de görüldü

Altın çakal Almanya’da ilk kez 1997’de Brandenburg’da tespit edildi. Baden-Württemberg’de ise ilk kayıt 2018’de yapıldı.

Bugün Almanya’da en fazla gözlem Baden-Württemberg’de kaydediliyor. Bu yıl eyalette 53 altın çakal bildirildi. Paul Klinke, son yıllarda kanıtların belirgin biçimde arttığını söyledi.

Güney Almanya’da altın çakal artık 3 bölgede yerleşik tür olarak kabul ediliyor. Uzmanlara göre gelecek yıllarda gözlemler daha da artacak.

Yavrular da kayda geçiyor

Altın çakal verileri bugüne kadar daha çok kurt ve vaşak izleme çalışmalarının yan ürünü olarak ortaya çıkıyordu. Çünkü kurt ve vaşak, kamuoyunda altın çakala göre daha fazla dikkat çekiyor.

Ancak türün Almanya’da ürediğine ilişkin kanıtlar da artıyor. Baden-Württemberg’de ilk üreme 2021’de Schwarzwald-Baar bölgesinde tespit edildi. O tarihten bu yana fotokapanlarda yavruların görüldüğü yeni kayıtlar elde ediliyor.

Aşağı Saksonya’daki Uelzen ilçesinde de altın çakalların ilk kez ürediği bildirildi.

Koruma altında, avlanamıyor

Altın çakallar Almanya’da koruma altında bulunuyor ve avlanmalarına izin verilmiyor.

Kurtlardan farklı olarak daha çok küçük hayvanlarla besleniyorlar. Kuşlar, kemirgenler, böcekler, leş ve bitkiler temel besin kaynakları arasında yer alıyor. Ancak nadir de olsa koyunlara saldırabildikleri belirtiliyor.

Paul Klinke, Baden-Württemberg’de şimdiye kadar bu yönde yalnızca bir vaka kaydedildiğini söyledi.

Ekosisteme etkisi henüz net değil

Altın çakalların Almanya’daki ekosistemi nasıl etkileyeceği henüz tam olarak bilinmiyor. Araştırmacılar, bu nedenle şimdiden öngörülü bir yaban hayatı yönetimi ve etkili sürü koruma önlemleri gerektiğini vurguluyor.

Yeni gelen bu yırtıcı tür, ormanlarda ve kırsal alanlarda besin zincirine yeni bir halka ekliyor. Üstelik altın çakallar belirli bir besine sıkı biçimde bağlı değil. Bu da onların farklı çevre koşullarında yaşayabilmesini kolaylaştırıyor.

Uzmanlara göre altın çakallar, orta yoğunlukta ağaçlık alanlar ve su kaynaklarına yakın bölgelerde kendini daha rahat hissediyor.

FVA uzmanları, Baden-Württemberg’de ve Almanya genelinde bilinenlerden çok daha fazla altın çakal bulunabileceğini düşünüyor. Kayıtlara geçmeyen hayvan sayısının yüksek olduğu tahmin ediliyor.

Bu nedenle altın çakallar, Almanya’da büyük ölçüde fark edilmeden yeni bir yaşam alanı kazanıyor.