Bundestag raporu: İran savaşı hukuka aykırı

Almanya’da Bundestag’ın Bilimsel Hizmetler birimi, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının uluslararası hukuka aykırı olduğu sonucuna vardı. Hazırlanan raporda, bu saldırıların Birleşmiş Milletler Şartı’nda yer alan güç kullanma yasağını ihlal ettiği belirtildi.

Değerlendirmeye göre saldırılar ne meşru müdafaa hakkı kapsamında görülüyor ne de Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi tarafından onaylanmış durumda.

Meşru müdafaa savunması yeterli bulunmadı

ABD ve İsrail, saldırıları meşru müdafaa hakkına dayandırmış ve İran’dan gelebilecek olası nükleer tehdidi gerekçe göstermişti. Ancak Bundestag uzmanları, bu savunmanın baskın hukuk görüşü açısından yeterli olmadığını belirtti.

Raporda, 'önleyici meşru müdafaa' gibi tezlerin de hukuk bakımından tartışmalı olduğuna dikkat çekildi.

Almanya için de soru işareti var

Raporda yalnızca savaşın hukuki niteliği değil, Almanya’nın olası sorumluluğu da ele alındı. Özellikle Almanya’daki ABD askerî üslerinin İran’a yönelik saldırılarda kullanılmış olması hâlinde, bunun yardıma iştirak sayılıp sayılmayacağı tartışıldı.

Uzmanlar, bunun somut kullanım biçimine bağlı olduğunu, ancak böyle bir sorumluluğun tamamen dışlanamayacağını ifade etti.

Bu başlıkta Ramstein ve Spangdahlem üsleri öne çıktı. Alman hükûmetinin bu üslerin kullanımına ilişkin şimdiye kadar açık bir yasak getirmediği, ancak fiilen kullanılıp kullanılmadığının da net olmadığı belirtildi.

Berlin hâlâ açık tutum almadı

Alman hükûmeti şimdiye kadar savaşı uluslararası hukuk açısından resmen değerlendirmedi. Buna karşılık siyasetten farklı sesler yükseliyor.

SPD’li bazı isimler saldırıları hukuka aykırı olarak nitelerken, Cumhurbaşkanı Frank-Walter Steinmeier de bu hafta benzer yönde açıklama yapmıştı.

Raporda ayrıca, Almanya’nın uluslararası hukuka aykırı bir eyleme devlet düzeyinde karıştığının ortaya konması hâlinde, bunun tazminat, ihlalin kabulü, üzüntü beyanı ya da resmî özür gibi sonuçlar doğurabileceği kaydedildi.

Rapor Meclis kararı değil

Bilimsel Hizmetler biriminin hazırladığı metin, Bundestag’ın resmî siyasi görüşü anlamına gelmiyor. Bu birim, milletvekillerine talep üzerine teknik ve tarafsız bilgi notları hazırlıyor.

Söz konusu raporun Sol Parti milletvekillerinin talebi üzerine hazırlandığı belirtildi. Sol Parti’den Ulrich Thoden de Başbakan Friedrich Merz’e çağrı yaparak, ABD’ye verilen desteğin kesilmesini istedi.