Erken emeklilik kalkacak mı?

Almanya’da emeklilik sistemi yeniden siyasi tartışmanın merkezine yerleşti. Federal Çalışma Bakanı Bärbel Bas, memurların da yasal emeklilik sigortasına dâhil edilmesini isterken, yeni bir araştırma erken emeklilik hakkının kaldırılması hâlinde devletin milyarlarca avro tasarruf edebileceğini ortaya koydu.

Bild’in haberine göre, Alman Emeklilik Sigortası memurların sisteme alınmasının emeklilik kasasına kalıcı bir rahatlama sağlamayacağı görüşünde. Alman Ekonomik Araştırmalar Enstitüsü’nün (DIW) Bertelsmann Vakfı için hazırladığı araştırma ise 63 yaşında emeklilik olarak bilinen kesintisiz erken emeklilik hakkının yeniden masaya yatırılması gerektiğini savunuyor.

Memurlar için ortak sistem tartışması

Federal Çalışma Bakanı Bärbel Bas, Rheinische Post’a yaptığı açıklamada çalışanlar ile memurlar arasındaki farklı emeklilik sistemine dikkat çekti. Bas, “Büyük bir reform isteniyorsa ortak bir sisteme ihtiyacımız var” dedi.

Bas’a göre memurların yasal emeklilik sigortasına dâhil edilmesi emeklilik kasası için cazip olabilir. Çünkü herkesin prim ödemesi hâlinde kasada daha fazla para birikecek ve devletin katkı yükü azalacak.

Ancak bu adımın atılabilmesi için eyaletlerin de sürece katılması gerekiyor. Almanya’daki yaklaşık 2 milyon memurun yüzde 70’i eyaletlerde çalışıyor. Federal düzeyde çalışan memurların oranı yüzde 20, belediyelerde çalışanların oranı ise yüzde 10 seviyesinde.

Emeklilik sigortasından itiraz

Alman Emeklilik Sigortası Başkanı Gundula Roßbach, memurların sisteme alınmasının emeklilik kasasını uzun vadede rahatlatacağı görüşüne katılmıyor.

Bild’in aktardığına göre, Roßbach mayıs sonunda CDU Ekonomi Konseyi’nde yaptığı sunumda bu konuya ilişkin dikkat çekici bir belge paylaştı. Belgede memurların sisteme alınması, ‘prim ödeyenlerin sayısını artırma’ başlığı altında değerlendirildi.

Ancak değerlendirmeye göre bu adım gelirleri artırsa da giderleri de yükseltecek. Yeni memurlar ilk yıllarda prim ödeyecek, fakat henüz emekli aylığı almayacak. Bu nedenle başlangıçta kasaya ek gelir girecek.

Uzun vadede ise tablo değişecek. Çünkü memurlar ortalama olarak birçok meslek grubundan daha uzun yaşıyor. Bu da daha uzun süre emekli aylığı almaları anlamına geliyor.

Bütçeye yeni yük uyarısı

Memurların yasal emeklilik sistemine geçirilmesi federal bütçe ve eyalet bütçeleri için de ek yük oluşturabilir. Mevcut memur emeklilik yükümlülükleri devam ederken, yeni memurlar için emeklilik primi de ödenmek zorunda kalacak.

Alman Memurlar Birliği bu öneriye sert karşı çıktı. Birliğin Başkanı Volker Geyer, yaptığı açıklamada, “Burada yine bilinçli şekilde memurlara karşı önyargılar körükleniyor ve hissedilen adaletsizlikler araçsallaştırılıyor” dedi.

Geyer, bugüne kadar kurulan hükûmet komisyonlarının memurların yasal emeklilik kasasına dâhil edilmesine karşı çıktığını söyledi.

Aylık farkı tartışmayı büyütüyor

Tartışmanın büyümesinde memur emeklileri ile yasal emeklilik sisteminden aylık alanlar arasındaki fark da etkili oluyor.

Almanya’da 1,4 milyon emekli memurun ortalama brüt aylığı 3 bin 416 avro seviyesinde. Buna karşılık yaklaşık 18 milyon emeklinin aylığı çok daha düşük. Erkek emekliler aylık ortalama 1.400 avro, kadın emekliler ise 955 avro alıyor.

Bu fark, ortak emeklilik sistemi talebini güçlendiriyor. Ancak Alman Emeklilik Sigortası’na göre memurların sisteme alınması, emeklilik kasasının temel mali sorunlarını çözmeye yetmiyor.

Erken emeklilik de masada

Emeklilik tartışmasının diğer başlığında ise erken emeklilik var. Almanya’da en az 45 yıl prim ödeyen çalışanlar, normal emeklilik yaşından iki yıl önce kesintisiz emekli olabiliyor.

Normal emeklilik yaşı şu anda 66 yıl 4 ay. Bu nedenle kesintisiz erken emeklilik hakkı 64 yıl 4 aydan itibaren kullanılabiliyor. Her yıl yaklaşık 250 bin ila 280 bin kişi bu imkândan yararlanıyor.

DIW’nin hazırladığı araştırmaya göre, bu özel düzenlemenin kaldırılması hâlinde devlet her emekli kuşağı için yaklaşık 9,5 milyar avro tasarruf edebilir.

125 bin tam zamanlı çalışana denk etki

Araştırmada, daha önceki reformların etkileri ve 1957 doğumlular üzerinden yapılan modelleme esas alındı. Buna göre düzenlemeden etkilenen kişilerin emekliliklerini ortalama 10 ay ertelemesi bekleniyor.

Bu adım emeklilik sigortasını 10,4 milyar avro rahatlatabilir. Sağlık ve işsizlik sigortası üzerindeki etkiler düşüldüğünde bile geriye 9,5 milyar avroluk tasarruf kalıyor.

DIW’ye göre daha geç emeklilik, iş gücü piyasasına da katkı sağlayabilir. Araştırmada, yaklaşık 125 bin tam zamanlı çalışana denk ek iş gücünün piyasada kalabileceği belirtildi. Bu kişilerin önemli bölümünün deneyimli ve iyi eğitimli çalışanlardan oluştuğu vurgulandı.

Bertelsmann Vakfı iş gücü piyasası uzmanı André Schleiter, bu nedenle erken emeklilik imkânının ‘yeniden değerlendirilmesi’ gerektiğini söyledi.

İstisna çağrısı

Araştırmacılar, erken emeklilik hakkının tamamen istisnasız kaldırılmasının doğru olmayabileceğini belirtiyor.

Sağlık sorunu yaşayan, ağır işlerde çalışan ya da kesintisiz bir çalışma geçmişine sahip olmayan kişilerin daha uzun süre çalışamayabileceği vurgulanıyor. Bu nedenle bireysel sağlık kontrolleri, ağır işlerin belgelenmesi ya da mesleki iş göremezlik sigortasında yeni düzenlemeler gündeme gelebilir.

Almanya’da emeklilik reformu tartışmasının önümüzdeki dönemde hem memurların statüsü hem de erken emeklilik hakkı üzerinden daha da büyümesi bekleniyor.