Frankfurt Üniversitesi hormonsuz doğum kontrolü için yeni proje başlattı

Frankfurt Goethe Üniversitesi’nin öncülüğünde kurulan bir araştırma ağı, yeni doğum kontrolü yöntemleri geliştirmek için çalışmaya başladı. Projenin hedefi, hormonlara dayanmayan yeni seçenekler üretmek. Araştırmacılar bunun için sperm ve yumurta hücrelerinde bulunan belirli proteinleri hedef almayı planlıyor.

Projede Bonn Üniversite Hastanesi ile Münih Ludwig Maximilian Üniversitesi de yer alıyor. PREVENT adı verilen çalışma, 2029 yılına kadar Federal Araştırma, Teknoloji ve Uzay Bakanlığı tarafından 3 milyon avro ile desteklenecek.

Hedef kadınlar ve erkekler için hormonsuz yöntem

Üniversitenin açıklamasına göre PREVENT adı, ‘precision reproductive and contraceptive target discovery network’ (Hassas üreme ve doğum kontrolü hedef keşif ağı) ifadesinden geliyor. Aynı zamanda ‘prevent’ İngilizcede ‘önleme’ anlamına geliyor. Projenin amacı, kadınlar ve erkekler için hormonsuz doğum kontrolü yöntemleri geliştirmek.

Uzun yıllar boyunca doğum kontrol hapı en güvenli ve en etkili yöntemlerden biri olarak görüldü. Hatta bir dönem her üç kadından biri bu yöntemi kullanıyordu. Hapın 1960’lı yıllarda yaygınlaşması, kadınların gebelik ve annelik konusunda daha fazla söz sahibi olmasının da önünü açtı.

Doğum kontrol hapına ilgi azaldı

Ancak zamanla doğum kontrol haplarının yan etkileri daha fazla tartışılmaya başlandı. Kilo artışı, tromboz riski ve depresif belirtiler bu yan etkiler arasında sayılıyor. Ayrıca bazı ilaçlarla birlikte kullanıldığında etkinliğinin azalabildiği de biliniyor.

Bu nedenle doğum kontrol hapı artık en çok tercih edilen yöntem değil. 2024 yılına ait kamu sağlığı verilerine göre genç yetişkinlerin yaklaşık üçte ikisi önce prezervatifi tercih ediyor. Hap ise daha sonra geliyor.

Proteinleri hedef alan yeni yöntem araştırılıyor

PREVENT projesi tam da bu noktada yeni bir yol arıyor. Araştırmacılar, belirli moleküllerle yalnızca sperm ya da yumurta hücrelerinde bulunan özel proteinleri engelleyen bir yöntem üzerinde çalışmak istiyor.

Bu yaklaşımın olası örneklerinden biri, spermin hareketliliğini azaltmak olabilir. Böylece sperm hücresi yumurtaya hiç ulaşamayabilir. Araştırmacılara göre bu yöntem, hormonlara dayanan klasik doğum kontrolüne alternatif oluşturabilir.

İlk adım araştırma altyapısı kurmak olacak

Projede ilk aşamada doğrudan yeni bir ilaç piyasaya çıkarmak değil, böyle bir ilacın geliştirilebilmesi için bilimsel temel oluşturmak amaçlanıyor. Bunun için kimyasal problar adı verilen araçlarla farklı doğum kontrolü stratejileri test edilecek.

Bu altyapının daha sonra klinik öncesi ve klinik araştırmalar için temel oluşturması planlanıyor.

Amaç güvenilir ve az yan etkili bir yöntem

Araştırma ekibi, güvenilir ama mümkün olduğunca az yan etki yaratan bir yöntem geliştirmeyi hedefliyor. Bilim insanlarına göre ancak böyle bir yöntem geniş kesimler tarafından kabul görebilir.

Bu nedenle proje, yalnızca yeni bir doğum kontrolü yöntemi arayışı değil, aynı zamanda doğum kontrolünde daha az yan etkili ve daha esnek seçenekler geliştirme çabası olarak öne çıkıyor.