İran’dan Merz’e sert çıkış: Siyasi olarak naif, rahatsız edici bir karakter

Abbas Araghtschi, sosyal medya paylaşımında Almanya Başbakanı Friedrich Merz’i ‘siyasi olarak naif’ olmakla ve ‘rahatsız edici bir karakter’ sergilemekle suçladı. Araghtschi, Berlin’de yönetimin değişmesini umduklarını da dile getirdi.

İran Dışişleri Bakanı, İran’ın geçmişte Almanya’yı güvenilir bir ortak olarak gördüğünü ancak Merz’in açıklamalarıyla bu ilişkinin zarar gördüğünü savundu. Almanya’nın “Avrupa’da ilerlemenin motoru olmaktan çıkıp gerilemenin motoru hâline geldiğini” öne sürdü.

Yaptırım uyarısı gerilimi tetikledi

Sert çıkış, Merz’in bir gün önce İran’a yönelik yeni yaptırım uyarısının ardından geldi. Merz, Tahran’ın kendi halkına yönelik şiddeti ve nükleer programdaki askerî faaliyetleri sonlandırmaması hâlinde baskının artırılacağını söyledi. Almanya’nın bu konuda İngiltere, Fransa, ABD ve bölge ülkeleriyle yakın temas içinde olduğunu vurguladı.

Merz’den soğukkanlı yanıt

Merz, Katar ziyareti sırasında Doha’da yaptığı açıklamada İran’dan gelen sözleri ‘gerginlik ve güvensizliğin yansıması’ olarak nitelendirdi. Bölgedeki askerî tırmanma riskine dikkat çekti. İran’ı ‘istikrarsızlaştırıcı rolünü’ bırakmaya, nükleer programını uluslararası anlaşmalara uygun biçimde sonlandırmaya ve bölge ülkelerini tehdit etmekten vazgeçmeye çağırdı.

Nükleer görüşmeler ve ‘snapback’ tartışması

Gerginliğin arka planında, İran ile ABD arasında planlanan dolaylı görüşmeler bulunuyor. İran’a göre temaslar cuma günü Umman’ın başkenti Maskat’ta başlayacak. Tahran yalnızca nükleer programı konuşmak isterken, Washington’un füze programı, insan hakları ve Hamas, Hizbullah ile Husilere verilen destek başlıklarını da gündeme getirmek istediği biliniyor.

Araghtschi ayrıca Almanya, Fransa ve İngiltere’nin 2025’te ‘snapback’ mekanizmasını devreye sokmasını eleştirdi. Bu adım, Birleşmiş Milletler yaptırımlarının yeniden yürürlüğe girmesine yol açmış ve 2015 tarihli nükleer anlaşmayı fiilen askıya almıştı. Tahran bu kararı ‘sorumsuzluk’ olarak nitelendiriyor.

Eski açıklamalar krizi derinleştirdi

Merz’in ocak ayında İran’daki protestolara ilişkin sözleri de krizi derinleştirdi. Merz, “Bir rejim gücünü yalnızca şiddetle koruyorsa, sonuna yaklaşmıştır” demişti. Tahran bu ifadeleri iç işlerine müdahale olarak değerlendirdi.

Tahran’daki gazeteciler, Araghtschi’nin sert dilini yönetimin artan baskı, uluslararası yalnızlaşma ve ABD ile olası taviz beklentileri karşısındaki rahatsızlığının işareti olarak yorumluyor. Münih Güvenlik Konferansı’na Araghtschi yerine muhalif figürlerin davet edilmesi de gerilimi besleyen unsurlar arasında görülüyor.