Kiliselerden AfD’ye insan onuru tepkisi

Almanya’da eylül ayında yapılacak Saksonya Anhalt eyalet seçimleri öncesi, aşırı sağcı AfD’nin seçim programı kiliselerin sert tepkisini çekti. Protestan ve Katolik kiliseleri, partinin açıkladığı metni açık topluma ve sosyal barışa yönelik bir saldırı olarak değerlendirdi.

Orta Almanya Protestan Kilisesi, Magdeburg Katolik Piskoposluk Bölgesi ve Anhalt Protestan Eyalet Kilisesi’nin ortak açıklamasında, AfD’nin toplum tasarımında insan onuru, özgürlük ve dayanışmaya yer olmadığı vurgulandı. Açıklamada, Saksonya Anhalt’taki AfD örgütünün savunduğu görüşlerin Hristiyanlığın insan anlayışıyla bağdaşmadığı belirtildi.

Seçim öncesi gerilim büyüyor

AfD’nin Saksonya Anhalt teşkilatı, eyaletin anayasayı koruma teşkilatı tarafından ‘kesin olarak aşırı sağcı’ olarak sınıflandırılıyor. Parti, 6 Eylül’de yapılacak seçim için hazırladığı ve hükûmet programı olarak tanımladığı metni hafta sonu kabul etti.

AfD, Almanya’nın doğusundaki bu eyalette tek başına iktidar olmayı hedefliyor. Güncel anketler de bu ihtimalin bütünüyle uzak olmadığını gösteriyor. Bu nedenle seçim programı etrafındaki tartışma, sıradan bir kampanya polemiğinin ötesine geçmiş durumda.

Kiliselerin itirazı nerede yoğunlaşıyor?

Kilise temsilcileri, programın küçümseme ve dışlama üzerine kurulduğunu söylüyor. Onlara göre AfD, toplumsal değişimi güven içinde yönetmek yerine korkuyu büyüten bir dil kuruyor.

Ortak açıklamada, hukuk devletinin aşağılandığı ve kurumlara olan güvenin zayıflatıldığı da belirtildi. Kilise temsilcileri, toplumdaki sorunların ağır ve çok katmanlı olduğunu kabul etmekle birlikte, her insanın onurunun dokunulmazlığının tartışma dışı olması gerektiğini vurguladı.

Bu çerçevede verilen mesaj, güncel krizlerin, temel hakların budanmasına gerekçe yapılamayacağı yönünde oldu.

Programın merkezinde nasıl bir toplum var?

AfD’nin eyalet programı, homojen bir ulusal toplum fikrine dayanıyor. Metinde geleneksel cinsiyet rolleri, klasik aile yapısı ve kültürel olarak tek merkezli bir kimlik anlayışı öne çıkarılıyor.

Programda, ‘yabancı’ ya da ‘farklı’ görülen gruplara karşı devletin daha sert tavır alması isteniyor. Göçe karşı sert önlemler savunulurken, anayasada güvence altına alınmış sığınma hakkının tamamen kaldırılması da talep ediliyor.

Ayrıca çoğulcu kültür, medya ve eğitim anlayışına karşı açık bir cephe alınıyor. Demokratik kurumların meşruiyetini sorgulayan ifadeler de metinde dikkat çekiyor.

Kiliseler de hedefte

AfD programı yalnızca göç ve toplumsal kimlik başlıklarında değil, kiliselere yaklaşımında da sert bir çizgi izliyor. Protestan ve Katolik kiliseleri, programda küçümseyici bir dille hedef alınıyor.

Parti, bu kurumları sol ideolojiye hizmet etmekle suçluyor ve devletin kiliselere yaptığı ödemelerin belirli koşullara bağlanmasını istiyor. Oysa bu ödemeler, 19’uncu yüzyıldaki kamulaştırmalar sonrasında devletin üstlendiği ve anayasal güvenceye bağlanan bir yükümlülük niteliği taşıyor. Saksonya Anhalt’taki Protestan ve Katolik kiliseleri için bu ödemeler önemli gelir kaynakları arasında yer alıyor.

Bu nedenle tepki yalnızca siyasî değil, aynı zamanda kurumsal bir güvence tartışmasına da dönüşmüş durumda.

Federal düzeyde de uyarılar var

Almanya’da kiliseler, yalnızca eyalet düzeyinde değil, federal ölçekte de milliyetçi ırkçılığın yarattığı tehlikelere karşı uzun süredir uyarıda bulunuyor. Alman Katolik Piskoposlar Konferansı, 2024 yılında yayımladığı bildiride ırkçı milliyetçilik ile Hristiyanlığın bağdaşmadığını ilan etmişti.

Almanya Protestan Kilisesi Konseyi Başkanı Kirsten Fehrs de geçen yıl kasım ayında Dresden’de yaptığı açıklamada AfD’ye karşı direniş çağrısı yapmıştı. Saksonya Anhalt’taki son açıklama, bu çizginin eyalet seçimleri öncesinde daha da sertleştiğini gösteriyor.