Kriz yardımında yeni dönem: Para doğrudan hesaba yatacak

Almanya’da enerji veya ekonomik krizlerde vatandaşları desteklemek için yıllardır üzerinde çalışılan doğrudan ödeme sistemi son aşamaya geldi. Amaç, herkese uygulanan vergi indirimleri veya akaryakıt desteği yerine ihtiyaç sahibi gruplara doğrudan para aktarabilmek.

Süddeutsche Zeitung’un haberine göre federal hükûmetin geliştirdiği 'doğrudan ödeme mekanizmasının' teknik altyapısı artık hazır. Sistem şu anda kişi başına sabit miktarda ödeme yapılmasına imkân veriyor. Bir sonraki aşamada yardımların gelir durumuna göre belirlenmesi hedefleniyor.

Tank indirimi yerine hesaba para

Yeni sistem, Almanya’da son haftalarda hızla yükselen benzin ve motorin fiyatlarının ardından yeniden gündeme geldi.

Birçok ekonomist, hükûmetin planladığı genel akaryakıt indiriminin hedefli bir yardım olmadığını savunuyor. Uzmanlar, gelir seviyesi yüksek ve düşük kişilere aynı desteğin verilmesi yerine, maddi olarak daha fazla etkilenen vatandaşların doğrudan desteklenmesinin daha etkili olacağını belirtiyor.

Ekonomistlerin eleştirdiği bir diğer seçenek de benzin ve motorin için devlet tarafından fiyat tavanı uygulanması. Uzmanlara göre böyle bir müdahale piyasadaki fiyat sinyallerini bozabilir ve devlet bütçesine yüksek maliyet getirebilir.

Devletin 70 milyona yakın kişinin IBAN’ı yok

Sistemin önündeki en büyük sorun ise banka hesap bilgileri.

Federal hükûmetin haziran ayında Federal Meclis’e verdiği bilgiye göre Federal Merkezi Vergi Dairesi’nin elinde 16,1 milyon vergi kimlik numarasıyla eşleştirilmiş banka hesabı bulunuyor. Yaklaşık 69,9 milyon kişinin ise sistemde kayıtlı bir IBAN’ı yok.

Eylül ayında Maliye Bakanlığı bu oranın nüfusun yaklaşık yüzde 19’una ulaştığını açıkladı.

Bu nedenle teknik sistem hazır olsa bile bugün bütün vatandaşlara aynı anda para gönderilmesi mümkün değil.

Vatandaş IBAN’ını kendisi bildirebiliyor

Vatandaşlar banka hesaplarını Federal Merkezi Vergi Dairesi’ne birkaç farklı yolla kaydettirebiliyor.

IBAN bilgisi çevrim içi vergi sistemi ELSTER üzerinden bildirilebiliyor. Bunun yanı sıra 'BZSt IBAN+' uygulaması kullanılabiliyor veya vatandaş kendi bankasına bilgilerin vergi dairesine iletilmesi için yetki verebiliyor.

18 yaşından küçük çocukların banka hesap bilgileri ise aile kasaları üzerinden sisteme aktarılabiliyor.

Hükûmet, gelecekte somut bir ödeme kararı açıklandığında milyonlarca kişinin IBAN bilgisini gönüllü olarak sisteme kaydettirmesini bekliyor.

2027’den itibaren gelire göre ödeme hedefleniyor

Mevcut sistemin en önemli eksiklerinden biri, vatandaşların gelir durumunun otomatik olarak dikkate alınamaması.

Süddeutsche Zeitung’un aktardığına göre federal yönetim bu sorunu da çözmeye hazırlanıyor. Plan, Federal Merkezi Vergi Dairesi’nin gerekli gelir bilgilerine erişebilmesini sağlamak ve böylece 2027’den itibaren kriz yardımlarının gelire göre farklılaştırılabilmesine imkân vermek.

Böyle bir sistemde devlet örneğin düşük gelirli bir vatandaşa daha yüksek, yüksek gelirli bir kişiye ise daha düşük ödeme yapabilecek veya belirli gelir gruplarını tamamen yardım dışında bırakabilecek.

Para otomatik olarak gönderilebilecek

Doğrudan ödeme mekanizmasının temeli 2022’de çıkarılan vergi düzenlemesiyle atıldı. Banka hesaplarının vergi kimlik numaralarıyla eşleştirilmesine ilişkin yasal altyapı oluşturuldu.

Teknik sistem ise 2025 yılında tamamlandı. Böylece federal yönetim, yasa çıkarılması halinde kamu kaynaklarından belirlenen miktarı vatandaşların kayıtlı banka hesaplarına doğrudan aktarabilecek hale geldi.

Ancak sistemin hazır olması tek başına vatandaşlara ödeme yapılacağı anlamına gelmiyor. Her yardım için Federal Meclis’in kimin para alacağını, ne kadar ödeme yapılacağını ve hangi koşulların aranacağını belirleyen ayrı bir yasa çıkarması gerekiyor.

Kriz yardımlarında 'herkese aynı destek' dönemi değişebilir

Almanya geçmişte enerji krizi ve yüksek enflasyon dönemlerinde vergi indirimleri, enerji destekleri ve akaryakıt indirimleri gibi geniş kapsamlı önlemler uyguladı.

Yeni sistemin tam olarak devreye girmesi halinde hükûmetin gelecekteki krizlerde daha hedefli hareket etmesi mümkün olacak. Böylece milyarlarca avroluk desteklerin bütün nüfusa dağıtılması yerine, ekonomik krizden en fazla etkilenen gelir gruplarına doğrudan ödeme yapılabilecek.