Nord Stream sabotajında kritik dava başladı: Ukrayna devletine uzanan suçlamalar

Almanya'da 2022 yılında Nord Stream doğalgaz boru hatlarına düzenlenen sabotajla ilgili ilk dava Hamburg Yüksek Eyalet Mahkemesinde başladı. Sanık sandalyesinde, saldırıyı organize etmekle suçlanan 50 yaşındaki Ukrayna vatandaşı Serhii K. bulunuyor.

ZDF'nin araştırmacı gazetecilik programı Frontal'ın ulaştığı iddianameye göre Alman Federal Başsavcılığı, sabotajın Ukrayna devletine bağlı birimler tarafından planlanıp yönetildiğinden şüpheleniyor. Serhii K. ise suçlamaları reddediyor.

Savcılık, Ukraynalı sanığı anayasal düzene karşı sabotaj ve savaş suçu işlemekle suçluyor. Mahkûm edilmesi durumunda Serhii K., Rusya'nın Ukrayna'ya karşı başlattığı savaşla bağlantılı olarak Almanya'da savaş suçundan hüküm giyen ilk kişilerden biri olabilir.

Yedi kişilik ekip, altı bomba ve bir yelkenli

Alman savcılığının soruşturmasına göre sabotaj, 'Andromeda' adlı yelkenliyle gerçekleştirildi. Aralarında üç erkek dalgıç, bir kadın dalgıç, profesyonel bir denizci ve iki askerin bulunduğu yedi kişilik ekip saldırıya katıldı.

Şüphelilerin Baltık Denizi'nin dibindeki Nord Stream boru hatlarına dalış yaparak altı patlayıcı yerleştirdiği düşünülüyor.

Zaman ayarlı bombalar 26 Eylül 2022'de patladı. Nord Stream 1 ve Nord Stream 2 projelerine ait dört boru hattından üçü, bazı bölümlerde yüzlerce metre boyunca parçalandı.

Savcılığa göre Serhii K., operasyonun koordinasyonundan sorumluydu. Ancak avukatı Nicola Canestrini, müvekkilinin saldırıyla hiçbir ilgisi olmadığını savunuyor. Canestrini, Serhii K.'nin patlamaların gerçekleştiği tarihte Ukrayna'da bulunduğunu söyledi.

Alman istihbaratı saldırıyı önceden biliyor muydu?

Davada yanıt aranan önemli sorulardan biri de sabotajın önlenip önlenemeyeceği.

ZDF'nin haberine göre Hollanda Askerî İstihbaratı, patlamalardan aylar önce Ukraynalı bir ekibin tekne kullanarak Nord Stream boru hatlarına saldırmayı planladığı yönünde bilgi aldı.

Bu istihbarat, Amerikan Merkezi İstihbarat Teşkilatı (CIA) aracılığıyla Almanya'ya da ulaştı.

İlk istihbarat bilgilerine göre saldırının Haziran 2022'nin ortasında gerçekleşmesi bekleniyordu. Ancak belirtilen tarihte herhangi bir saldırı olmadı.

Saldırı sırasında Almanya Başbakanlık Dairesi Başkanı olan Wolfgang Schmidt (SPD), istihbarat birimlerinin tutumunu savundu. Schmidt, bir ihbarın belirli bir tarih vermesine rağmen olayın gerçekleşmemesi durumunda, bilginin güvenilirliğinin sorgulanmasının doğal olduğunu söyledi.

Schmidt ayrıca patlamalara kadar bu istihbarat bilgilerinden haberdar olmadığını belirtti.

Ukraynalı şüpheli büyükelçilik aracıyla kaçmış

Soruşturmanın dikkat çekici isimlerinden biri de boru hatlarına patlayıcı yerleştirdiği öne sürülen Ukraynalı dalgıç Wolodymyr Zhuravlev.

Alman makamları Zhuravlev'i uzun süredir arıyordu. Ancak hakkında Avrupa genelinde yakalama kararı bulunmasına rağmen Polonya'da yaşadığı dönemde gözaltına alınmadı.

ZDF'nin araştırmasına göre Zhuravlev, 6 Temmuz 2024'te Ukrayna Büyükelçiliğine ait bir araçla Polonya-Ukrayna sınırından geçerek Ukrayna'ya kaçtı. Yetkililer tarafından önceden uyarılmış olabileceği değerlendiriliyor.

Daha sonra ailesinin yaşadığı Polonya'ya dönen Zhuravlev, Ağustos 2025'te gözaltına alındı. Ancak Polonya'daki bir mahkeme, Almanya'ya iade edilmesini reddetti.

Serbest bırakılan Zhuravlev, Polonya televizyonuna yaptığı açıklamada Nord Stream boru hatlarını havaya uçurmadığını savundu.

Hollywood filmi için danışmanlık yaparken yakalandı

Zhuravlev, Ağustos 2026'da bu kez Hırvatistan'da gözaltına alındı.

ZDF'nin haberine göre Ukraynalı dalgıç, Nord Stream sabotajını konu alan bir Hollywood filminde danışman olarak çalışıyordu. Filmde Oscar ödüllü oyuncular Adrien Brody ve Sean Penn'in başrolleri paylaşması planlanıyor.

Hakkındaki Avrupa yakalama kararı geçerliliğini koruyan Zhuravlev'in Almanya'ya iade edilmesi bekleniyor. Ukraynalı şüpheli, Hırvatistan'da iade süreci kapsamında tutuklu bulunuyor.

Sabotaj emrini kim verdi?

Hamburg'daki davanın en önemli siyasi boyutunu, saldırının arkasındaki isimlerin kim olduğu sorusu oluşturuyor.

Alman soruşturma makamlarına göre operasyonun arkasındaki isimlerden biri, Ukrayna istihbaratında görev yapmış sabotaj uzmanı Roman Tscherwinskyj olabilir.

Serhii K.'nin tutukluluğu sırasında dinlenen telefon görüşmelerinde 'Roman' isimli bir kişiden söz ettiği belirlendi.

Tscherwinskyj, ZDF Frontal'ın sorularına yanıt vermedi. Ancak daha önce Der Spiegel'e yaptığı açıklamada Serhii K.'nin o dönemde kendi komutası altında bulunduğunu ve birliğin bütün emirlerini yerine getirdiğini söyledi.

Zelenski saldırı emrini verdi mi?

Soruşturmanın en hassas noktalarından biri, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski'nin sabotajdan haberdar olup olmadığı.

Zelenski, Nord Stream boru hatlarına yönelik saldırıdan önceden haberi olduğu veya saldırı emrini verdiği yönündeki iddiaları bugüne kadar reddetti.

Eski Başbakanlık Dairesi Başkanı Wolfgang Schmidt de Zelenski'nin açıklamalarını inandırıcı bulduğunu söyledi.

Schmidt, saldırının Ukrayna Devlet Başkanı veya yakın çevresi tarafından planlandığına, yönetildiğine ya da bilindiğine ilişkin herhangi bir kanıta sahip olmadığını belirtti. Bununla birlikte, savaş halindeki ülkelerde bazı kişilerin kendi başlarına harekete geçebileceğine dikkat çekti.

Schmidt, dönemin Başbakanı Olaf Scholz'un da Nord Stream soruşturmasının siyasi müdahale olmadan yürütülmesini istediğini söyledi. Soruşturmanın geciktirilmemesi ve yönlendirilmemesi gerektiğini vurguladı.

Ukrayna'nın kahramanları mı, savaş suçluları mı?

Hamburg'daki davanın hukuki olduğu kadar siyasi bir boyutu da bulunuyor.

Alman savcılığına göre Nord Stream boru hatlarına yönelik sabotaj, savaş suçu kapsamında değerlendirilebilecek bir eylem. Buna karşılık Ukrayna'yı destekleyen bazı çevreler, saldırıyı gerçekleştirdiği iddia edilen kişileri Rusya'ya karşı mücadele eden vatanseverler olarak görüyor.

Mahkemenin vereceği karar yalnızca Serhii K.'nin suçlu olup olmadığını belirlemekle kalmayacak. Aynı zamanda Avrupa'nın en büyük enerji altyapılarından birine yönelik saldırının nasıl planlandığı ve Ukrayna devletindeki hangi isimlerin operasyondan haberdar olduğu sorularının aydınlatılmasına da katkı sağlayabilecek.