Sıcaklar elektrik fiyatlarını da artırdı

Avrupa’da sıcak hava dalgası yalnızca günlük yaşamı değil, elektrik piyasasını da etkiliyor. Sıcaklıklarla birlikte elektrik fiyatları da hızla yükseliyor. Özellikle akşam saatlerinde yoğun elektrik kullanan şirketler için bu durum ciddi bir maliyet riski yaratıyor.

Fiyat artışı, Avrupa’nın en önemli elektrik piyasalarından biri olan gün öncesi piyasada görülüyor. Bu piyasada elektrik, ertesi gün için saatlik olarak alınıp satılıyor. Elektrik üreticileri hangi saatte ne kadar elektriği hangi fiyattan sağlayabileceklerini bildiriyor. Enerji tedarikçileri ve büyük tüketiciler de beklenen ihtiyaçlarını iletiyor. Böylece her saat için ayrı bir piyasa fiyatı oluşuyor.

Soğutma ihtiyacı talebi artırdı

Enerji şirketi Scholt Energy’nin sözcüsü Patrick Schöwe’ye göre fiyatlardaki artışın ana nedeni sıcak hava dalgası. Schöwe, böyle dönemlerde soğutma ihtiyacının küçümsenmemesi gerektiğini belirtiyor.

Bu ihtiyaç yalnızca klimalardan ya da soğuk hava depolarından ibaret değil. Gıda üretimi, veri merkezleri, hastaneler ve sıcaklığa duyarlı üretim süreçleri de elektrikle soğutma gerektiriyor. Hem insanlar hem de teknik sistemler aşırı sıcaktan korunmak zorunda kalıyor.

Akşam saatlerinde fiyat sıçrıyor

Elektrik piyasasında en büyük baskı akşam saatlerinde yaşanıyor. Gündüz güneş enerjisi üretimi yüksek olduğunda elektrik fiyatları çok düşük, hatta zaman zaman negatif seviyelere inebiliyor. Ancak güneş battıktan sonra tablo hızla değişiyor.

Son günlerde saat 20.45 civarında borsada elektriğin kilovatsaat fiyatı zaman zaman 70 sentin üzerine çıktı. Bunun nedeni, güneş enerjisinin devreden çıkmasıyla daha pahalı üretim kaynaklarına ihtiyaç duyulması.

Rüzgâr az, santraller zorlanıyor

Güneş enerjisi azaldığında ve yenilenebilir kaynaklardan gelen ucuz elektrik talebi karşılamadığında, daha pahalı santraller devreye giriyor. Bu santraller o saat için piyasadaki tüm elektriğin fiyatını belirliyor.

Schöwe’ye göre sıcak hava arz tarafında da sorun yaratıyor. Bazı nükleer ve konvansiyonel santraller için soğutma suyu sıkıntısı oluşabiliyor ya da nehir suyu sıcaklıkları çok yükseliyor. Buna bir de düşük rüzgâr üretimi eklenince açık, gaz ve kömür santralleriyle kapatılıyor. Bu da maliyeti artırıyor.

Dinamik tarifeli şirketler daha çok etkileniyor

Fiyat artışından en çok dinamik elektrik tarifesi kullanan şirketler etkileniyor. Bu tarifelerde elektrik bedeli doğrudan borsa fiyatına bağlı oluyor. Üretimini pahalı akşam ve gece saatlerinde sürdüren, tüketimini başka saatlere kaydıramayan işletmeler daha yüksek fatura riskiyle karşı karşıya kalıyor.

Scholt Energy’ye göre vardiyalı çalışan sanayi tesisleri, veri merkezleri, gıda sektörü, soğuk hava depoları, restoranlar ve oteller bu grupta yer alıyor. Bu işletmelerin büyük bölümü akşam saatlerinde de yüksek elektrik tüketmeye devam ediyor.

Tüketimi ucuz saatlere kaydırma önerisi

Enerji uzmanı Tim Meyer, şirketlere elektrik tüketimini daha esnek planlamaları çağrısı yapıyor. Mümkünse enerji yoğun üretim adımlarının öğle saatlerine alınması öneriliyor. Çünkü bu saatlerde güneş enerjisi bol oluyor ve piyasa fiyatları çoğu zaman daha düşük seyrediyor.

Depolama sistemleri de yüksek fiyatlardan korunmaya yardımcı olabilir. Bu yalnızca batarya depolaması anlamına gelmiyor. Isı depolama gibi termal çözümler de işletmeler için avantaj sağlayabilir.

Esnek tarifenin riski ve fırsatı

Uzmanlara göre şirketler hem yazın sıcak hava dalgalarında hem de kışın soğuk hava dönemlerinde elektrik tüketimini arz-talep dengesine göre planlamak zorunda. Fiyatlar düşük ya da negatif olduğunda tüketimi o saatlere kaydırmak önemli avantaj sağlayabilir.

Mevcut sıcak hava dalgası, dinamik elektrik tarifelerinin iki yüzünü de gösterdi. Esnek tüketim yapabilenler düşük fiyatlardan yararlanabiliyor. Ancak tüketimini pahalı saatlerde azaltamayan şirketler için aynı sistem ciddi maliyet artışına dönüşebiliyor.