Sosyal demokrat öğretmenler başörtüsü yasağını yetersiz buldu

Avusturya’da sonbahardan itibaren 14 yaşına kadar olan kız öğrenciler için okullarda başörtüsü yasağı yürürlüğe girecek. Ancak Sosyal Demokrat Öğretmenler Birliği’nin başkanı Thomas Bulant’a göre bu adım tek başına sorunu çözmeye yetmeyecek.

Bulant, başörtüsü yasağını ilkesel olarak desteklediğini söyledi. Ancak asıl ihtiyaç duyulan şeyin, okul ile din arasındaki ilişkinin tüm inanç gruplarını kapsayacak biçimde yeniden tartışılması olduğunu vurguladı. Ona göre din okulun değil, özel hayatın konusu olmalı.

“Din okulda olmamalı” görüşü

Bulant, okulların tümüyle dinî etkilerden arındırılması gerektiğini savundu. Başörtüsünün de bu çerçevede ele alınması gerektiğini belirtti. Sadece Müslüman kız öğrencileri hedef alan bir yasağın ise yeni sorunlar doğuracağını söyledi.

Öğretmen temsilcisine göre mevcut düzenleme, Müslüman kız çocuklarını doğrudan hedef alıyor. Bu nedenle hem çocuklar hem de aileler baskı altına girebilir. Ailelere 800 avroya kadar para cezası öngörülmesi de ayrıca eleştiriliyor. Bulant, bazı ailelerin çocuklarının okul saatlerindeki davranışlarını zaten tam olarak denetleyemeyebileceğine dikkat çekti.

“Sorun okullara bırakılıyor” eleştirisi

Bulant, yasağın uygulanmasının öğretmenlerin işini kolaylaştırmayacağını, aksine daha da zorlaştıracağını düşünüyor. Çünkü kamu görevlisi olan öğretmenler bu yasağı uygulamak zorunda kalacak. Ancak ortaya çıkacak gerilimin yükünü de yine okullar taşıyacak.

Ona göre çocukların öğrenme sürecinde en önemli unsur güven ilişkisi. Bir öğretmenin bir öğrenciden başörtüsünü çıkarmasını istemesi, o çocukta ağır bir dışlanma ya da çıplak bırakılmışlık hissi yaratabilir. Bulant, siyasetçilerin bu insani ve psikolojik boyutu yeterince konuşmadığını söyledi.

Yasağın tek başına çözüm olmayacağını savundu

Bulant, özellikle Viyana’daki bazı zorunlu eğitim okullarında daha fazla kız öğrencinin örtündüğüne ve dinî eğilimlerin arttığına dair değerlendirmeler yapıldığını kabul etti. Ancak bunun otomatik olarak başörtüsü yasağını haklı çıkarmadığını belirtti.

Bu görüşünü anlatırken başka örnekler de verdi. Bazı okullarda dönem dönem ciddi uyuşturucu sorunları yaşandığını, buna rağmen öğretmenlere öğrencileri arama yükümlülüğü getirilmediğini hatırlattı. Ona göre başörtüsü konusunda da yük doğrudan okulların omzuna bırakılıyor.

Bulant, okulların böyle bir düzenlemeyi özellikle talep etmediğini de söyledi. Buna rağmen ortaya çıkacak sonuçlarla yalnızca eğitim kurumlarının baş başa bırakıldığını ifade etti. Öğretmenlerin, yasağı uygulamadıkları iddiasıyla şikâyet edilmesinden endişe ettiğini de belirtti. Özellikle okul gezileri gibi bazı alanlarda istisnalar bulunduğu için uygulamada yeni tartışmalar çıkabileceğini söyledi.

Bakanlığa ‘net olun’ çağrısı

Bulant, Eğitim Bakanlığı’nı yalnızca başörtüsü meselesinde değil, genel olarak dinî konularda da açık ve tutarlı davranmamakla eleştirdi. Özellikle resmî tatil olmayan dinî günlerde öğrencilerin izinli sayılması konusunda belirsizlik bulunduğunu söyledi.

Mevcut uygulamada, öğrencilerin dinî bayramlarda otomatik izin hakkı bulunmuyor. Ancak sınıf öğretmeni bazı özel durumlarda bir güne kadar izin verebiliyor. Bu da uygulamada eşitsizlik yaratıyor. Bir öğrenciye Ortodoks Noel’i ya da Kurban Bayramı için izin verilirken, bir başkasına verilmediği durumlar yaşanabiliyor. Bazı ailelerin de bu yüzden izin istemek yerine çocuklarını doğrudan hasta gösterdiği belirtiliyor.

Bulant, toplumsal ve siyasal düzeyde netlik sağlanmadığında bu karmaşanın okullara taşındığını söyledi. Bakanlığın açık sorumluluk alması gerektiğini savundu. Örneğin yalnızca mezuniyet, düğün ya da cenaze gibi tek seferlik olaylarda izin verilmesinin daha net bir çerçeve oluşturabileceğini ifade etti.

Siyasette laiklik tartışması büyüyebilir

Avusturya’da Sosyal Demokrat Parti geleneksel olarak din ile devlet işlerinin ayrılmasını savunuyor. Hükûmet ortağı NEOS ile Yeşiller de okulun dinî açıdan tarafsız bir alan olması gerektiği görüşüne yakın duruyor.

Buna rağmen mevcut hükûmet programında okul ile dinî cemaatler arasındaki ilişkiyi kökten değiştirecek bir düzenleme yer almıyor. Bu alan, Avusturya ile Vatikan arasındaki çeşitli hukukî çerçevelerle de korunuyor. Bu nedenle başörtüsü yasağı tartışmasının önümüzdeki dönemde yalnızca eğitim değil, hukuk ve laiklik ekseninde de süreceği değerlendiriliyor.