Belçika hastalık ödeneğini yurt dışına ödüyor

Belçika’da uzun süreli hastalık izninde olanların sayısı bütçe tartışmalarının en sıcak başlıklarından biri hâline geldi. Het Laatste Nieuws’un haberine göre, ülkede 570 binden fazla çalışan ve serbest meslek sahibi bir yıldan uzun süredir iş göremez durumda bulunuyor ve hastalık ödeneği alıyor.

Bu kişilerin büyük çoğunluğu Belçika’da yaşıyor. Ancak 15 bine yakın uzun süreli hasta, Belçika’da kayıtlı olmasına rağmen yurt dışında ikamet ediyor. Bu sayı, toplam uzun süreli hastaların yaklaşık yüzde 2,5’ine denk geliyor.

Sınır çalışanları öne çıkıyor

VRT’ye konuşan iş sağlığı profesörü Lode Godderis, bu durumun tek başına şaşırtıcı olmadığını söyledi. Godderis’e göre çalışanlar sosyal güvenlik primlerini hangi ülkede çalışıyorlarsa o ülkeye ödüyor. Bu nedenle hastalık ödeneğini de aynı ülkeden almaları Avrupa’daki temel ilkeye uygun.

Belçika’nın Fransa, Hollanda ve Almanya gibi daha büyük ülkelerle çevrili küçük bir ülke olduğunu hatırlatan Godderis, çok sayıda sınır çalışanının bulunduğunu belirtti. Bu kişiler Belçika’da çalışıp başka ülkede yaşadıkları için uzun süreli hastalık durumunda ödenekleri doğal olarak yurt dışına gönderiliyor.

Belçikalılar da yurt dışına taşınabiliyor

Yurt dışında yaşayan uzun süreli hastalar yalnızca sınır çalışanlarından oluşmuyor. Belçika’da çalışarak sosyal hak kazanan yabancılar, hastalık nedeniyle çalışamaz hâle geldiklerinde kendi ülkelerine dönebiliyor. Özellikle memleketlerinde yaşayabilecekleri bir evleri varsa bu seçenek daha cazip olabiliyor.

Bunun yanında yurt dışında evi bulunan Belçikalılar da uzun süreli hastalık döneminde başka bir ülkeye taşınabiliyor. Avrupa Birliği içinde uzun süreli hasta bir kişinin yurt dışına taşınmasını yasaklayan bir kural bulunmuyor. Ancak bu kişilerin sağlık sigortası kurumlarını bilgilendirmesi gerekiyor.

Denetim zorlaşıyor

Uzmanlara göre asıl sorun, bu kişilerin yurt dışına çıktıktan sonra denetlenmesinin zorlaşması. Godderis, uzun süreli hastalar ülke dışına çıktığında sağlık sigortası kurumlarının kontrol imkânının ciddi biçimde azaldığını söyledi.

Uygulamada bu denetimlerin çoğu zaman neredeyse yapılamadığını belirten Godderis’e göre kurumlar, hastayı izlemek ya da kontrol etmek için bulunduğu ülkedeki hekimlere başvurmak zorunda kalıyor. Ancak bu hekimlerin ne ölçüde istekli ya da yetkin olduğu ayrı bir soru işareti oluşturuyor.

Video görüşmeler seçenek olabilir

Godderis, teknolojik gelişmelerin geçmişe göre daha fazla imkân sunduğunu da söyledi. Örneğin görüntülü görüşmelerle hastaların daha etkili biçimde izlenebileceğini belirtti.

Uzmana göre amaç, kişilerin geçici olarak nerede yaşadığına bakılmaksızın mümkün olan herkesin yeniden işe dönüşünü sağlamak olmalı.

“Genel suçlama doğru değil”

Godderis, uzun süreli hastaların tamamının sistemi kötüye kullandığı yönündeki genellemeye de karşı çıktı. Ona göre hastalık ödeneği alanların çok büyük bölümü bu yardımı haklı gerekçelerle alıyor.

Ancak kötüye kullanım örneklerinin de bulunabileceğini belirten Godderis, bu tür vakalara karşı gerekli adımların atılması gerektiğini söyledi.

Artış hızı soru işareti yarattı

Yurt dışında yaşayan uzun süreli hastaların toplam içindeki payı düşük görünse de son yıllardaki artış dikkat çekiyor. Son beş yılda bu grubun sayısı yaklaşık yüzde 60 arttı.

Aynı dönemde Belçika’daki toplam uzun süreli hasta sayısındaki artış ise yüzde 22 oldu. Bu fark, sağlık sigortası kurumlarının da yanıtlamakta zorlandığı yeni bir soru yarattı.

Kurumlar, yurt dışında yaşayan uzun süreli hastaların neden çok daha hızlı arttığına ilişkin net bir açıklama sunamıyor. Konunun bugüne kadar yeterince araştırılmadığı belirtiliyor.