Brüksel’de temizlik işçilerinden iş kaybı protestosu

Brüksel’de temizlik ve ev hizmetleri sektöründe çalışanlar, yeni finansman kurallarına karşı sokağa çıktı. The Brussels Times’ın haberine göre, çarşamba günü Les Engagés partisinin genel merkezi önünde toplanan işçiler, ek kamu desteğinin kesilmesi hâlinde 700’den fazla kişinin işini kaybedebileceğini söyledi.

Belçika’da temizlik gibi ev hizmetlerinde çalışanlar ‘hizmet kuponu’ sistemi üzerinden ücret alıyor. Bu sistem, devlet tarafından kısmen sübvanse ediliyor. Sektördeki şirketler, dezavantajlı ya da düşük vasıflı kişileri işe alıp eğittikleri için bugüne kadar sosyal istihdam entegrasyonu kapsamında ek destek de alabiliyordu.

Yeni kural işten çıkarma endişesi yarattı

Tartışmanın merkezinde, Brüksel İstihdam Bakanı Laurent Hublet’in 2024 tarihli bir düzenlemeyi daha sıkı uygulamaya hazırlaması yer alıyor. Bu düzenleme, hizmet kuponu sektörünü ek entegrasyon finansmanının dışında bırakıyor.

Uygulamanın gelecek yıldan itibaren devreye girmesi bekleniyor. Sektör temsilcileri, bunun özellikle temizlik şirketlerinde işten çıkarmalara yol açabileceğini belirtiyor.

“Çalışmak istiyoruz”

Eyleme katılanlar arasında iki çocuk annesi temizlik işçisi Sónia Gonçalves de vardı. Portekiz kökenli Gonçalves, yaklaşık 20 yıldır Brüksel’de bir temizlik şirketinde çalışıyor.

Gonçalves, işini kaybetmesi hâlinde özel sektörde iş arayacağını söyledi. Ancak bu durumda yemek çeki ve yol masrafı desteği gibi bazı haklarını kaybetme riskiyle karşı karşıya kalacak.

Gonçalves’e göre yeni finansman kuralları, işsizliğe yönelik kemer sıkma önlemleri düşünüldüğünde ters etki yaratıyor. Eyleme katılan dikiş işçisi Emerence de benzer bir tepki gösterdi. Emerence, “Hükûmet insanların çalışabilmesine ihtiyaç duyuyor. Buradaki insanlar geçimini sağlamak ve Belçika ekonomisine katkıda bulunmak için çalışıyor. O hâlde bu ek destek neden kaldırılıyor? Çalışmak istiyoruz” dedi.

Kadınlar daha fazla etkilenecek

Sektör temsilcileri, değişikliğin özellikle kadınları etkileyeceğini vurguluyor. Hizmet kuponu sektöründeki çalışanların önemli bir bölümünü kadınlar oluşturuyor.

Temizlik ve entegrasyon ajansı Acelya’nın Direktörü Celine Laurent, işini kaybetme riskiyle karşı karşıya olan kişilerin iş piyasasında zaten kırılgan konumda bulunduğunu söyledi. Laurent, bu kadınların bugün daha düzgün çalışma koşullarına sahip işler yaptığını, ancak yeni düzenlemeyle hiçbir güvence olmadan yeniden işsizliğe itilebileceklerini belirtti.

Bakanlık: Yalnızca yasa uygulanıyor

Brüksel İstihdam Bakanı Laurent Hublet ise değişikliğin yeni bir karar olmadığını savunuyor. Bakanlık cephesi, bunun önceki yasama döneminde kabul edilen düzenlemenin uygulanmasından ibaret olduğunu belirtiyor.

La Libre’ye konuşan bakanlık sözcüsü, Hublet’in yalnızca kararnameyi ve dolayısıyla yasayı uyguladığını söyledi.

Buna karşılık eski Brüksel İstihdam Bakanı Bernard Clerfayt, düzenlemenin hâlâ gözden geçirilebileceğini belirtti. 2024 tarihli kararın farklı yorumlandığına ilişkin tartışmaların bulunduğu da ifade edildi.

735 iş risk altında

Brüksel merkezli hizmet kuponu şirketlerini temsil eden basın sorumlusu Nathalie Paquet’ye göre mevcut hâliyle düzenleme 735 kişinin işini etkileyebilir.

Sektördeki kuruluşlar, düzenlemenin değiştirilmesini istiyor. Brüksel hükûmeti ise işten çıkarma riskine ilişkin bu sayının abartılı olabileceği görüşünde. Buna rağmen bölgesel işsizlik kurumu Actiris’ten, etkilenecek kişilere destek hazırlanması istendi.

Sendikalar alternatif çözüm bekliyor

Hublet’in perşembe günü 2027’den itibaren sosyal entegrasyon projeleri için yeni sübvansiyon çağrısını açıklaması bekleniyordu. Bu çağrının, 2024 düzenlemesi gereği hizmet kuponu şirketlerini dışarıda bırakması öngörülüyordu.

Ancak Belga Haber Ajansı’na konuşan sendika temsilcileri, çarşamba günkü eylem sırasında yapılan görüşmelerin ardından Hublet’in partisinin alternatif çözümleri değerlendirebileceğini aktardı.

Bakanın planlanan çağrıyı aynı şekilde açıklayıp açıklamayacağı henüz netleşmedi.

Hizmet kuponu sistemi nasıl işliyor?

Belçika’da ev temizliği gibi hane içi hizmet almak isteyenler, hizmet kuponu kullanıyor. Fransızcada ‘titres-services’ olarak bilinen bu sistem, 2004’te kayıt dışı çalışmayı azaltmak ve sektördeki çalışanların sosyal güvencelerini güçlendirmek amacıyla başlatıldı.

Sistemin yönetimi 2014’te bölgelere devredildi. Bir hizmet kuponu, bir saatlik çalışmaya karşılık geliyor. Kuponların maliyeti Brüksel, Flandre ve Valon bölgesine göre değişiyor.

Sistem temizlik, yemek hazırlama, çamaşır, alışveriş, hareket kısıtlılığı olan kişilere ulaşım desteği ve dikiş gibi işleri kapsıyor. Bahçıvanlık, çocuk bakımı, hasta, yaşlı ya da evcil hayvan bakımı, boya, duvar kâğıdı, elektrik ve tesisat işleri ise bu sistemle karşılanamıyor. Ticari mekân temizliği de hizmet kuponu kapsamına girmiyor.