HPV aşısı kanser ölümlerini neredeyse sıfırladı

İnsan papilloma virüsü, yani HPV, her yıl binlerce ağır kanser vakasına yol açıyor. Bu kanserler nedeniyle yalnızca Almanya’da yılda yaklaşık 2 bin kişi hayatını kaybediyor. Ancak İngiltere’de yapılan yeni bir çalışma, bu ölümlerin önemli bir bölümünün HPV aşısıyla önlenebileceğini ortaya koydu.

The Lancet dergisinde yayımlanan bilimsel çalışmaya göre İngiltere’de HPV aşısının uygulanmaya başlaması, genç kadınlarda rahim ağzı kanserinden ölüm riskini çok büyük ölçüde düşürdü. En dikkat çekici sonuç ise 20-24 yaş grubunda görüldü. 2020 ile 2024 yılları arasında bu yaş grubunda rahim ağzı kanserine bağlı tek bir ölüm kaydedilmedi.

25-29 yaş grubunda da ölüm oranı belirgin şekilde daha düşük çıktı. İngiltere’de kız çocuklarına HPV aşısı 2008’den bu yana uygulanıyor. Çalışmanın yazarlarına göre bu program sayesinde bugüne kadar yaklaşık 200 kadının hayatı kurtarıldı.

Erken aşı daha güçlü koruma sağlıyor

Araştırma, HPV aşısında zamanlamanın önemini de gösteriyor. En güçlü koruma, aşının erken yaşta yapılmasıyla sağlanıyor.

Almanya Daimî Aşı Komisyonu, HPV aşısını 9 ile 14 yaş arasındaki çocuklara öneriyor. Uzmanlara göre aşının ilk cinsel temaslardan önce yapılması en etkili sonucu veriyor. Robert Koch Enstitüsü’nden immünolog Anja Takla, aşının daha geç yapılması hâlinde koruyucu etkinin zayıflayabildiğini belirtiyor.

HPV sadece kadınları ilgilendirmiyor

HPV enfeksiyonu uzun süre yalnızca kadınları ilgilendiren bir hastalık gibi görüldü. Rahim ağzı kanseri nedeniyle kadınlar bu virüsten ağır biçimde etkileniyor. Ancak bugün biliniyor ki HPV erkeklerde de ciddi hastalıklara yol açabiliyor.

Virüs deri ve mukozalara yerleşiyor. Bu nedenle yalnızca vajinal yolla değil, oral ve anal temasla da bulaşabiliyor. HPV’nin yol açtığı hastalıklar arasında genital siğillerin yanı sıra rahim ağzı, anüs, ağız-boğaz ve penis kanserleri de bulunuyor.

Robert Koch Enstitüsü’ne göre HPV her yıl Almanya’da yaklaşık 8 bin ağır kanser vakasına neden oluyor. Bu hastalıklar nedeniyle yılda yaklaşık 1600 kadın ve 400 erkek yaşamını yitiriyor.

Hastalık yıllarca sessiz kalabiliyor

HPV, yaşam boyunca çok sayıda insana bulaşabiliyor. Enfeksiyon çoğu kişide ilk aşamada hiçbir belirti vermiyor. Birçok vakada virüs bir ila iki yıl içinde kendiliğinden temizleniyor.

Ancak her 10 enfeksiyondan biri hastalığa dönüşebiliyor. Bu süreç hemen değil, bazen 10 ila 20 yıl sonra ortaya çıkıyor. Heidelberg’deki Alman Kanser Araştırma Merkezi’nden HPV uzmanı Nobila Ouédraogo, virüsün yıllarca vücutta gizli kalabildiğini, daha sonra hücrelerde bozulmaya ve kötü huylu tümörlere yol açabildiğini belirtiyor.

Almanya’da aşılama oranı yetersiz

HPV aşısı Almanya’da sağlık sigortaları tarafından karşılanıyor. Uzmanlara göre aşı iyi tolere ediliyor ve en tehlikeli HPV türlerine karşı etkili koruma sağlıyor. Buna rağmen ülkede aşılama oranı istenen seviyede değil.

Robert Koch Enstitüsü verilerine göre Almanya’da 15 yaşındaki kız çocuklarının yalnızca yüzde 55’i HPV aşısını tam yaptırmış durumda. Aynı yaştaki erkek çocuklarında bu oran yüzde 36’ya düşüyor.

Uzmanlara göre bu seviye toplumsal bağışıklık için yeterli değil. Anja Takla, bunun için yaklaşık yüzde 80’lik aşılama oranına ihtiyaç olduğunu söylüyor.

Okullarda aşılama önerisi

Uzmanlar, aşılama oranının artırılması için ailelere daha etkili şekilde ulaşılması gerektiğini belirtiyor. Takla ve Ouédraogo’ya göre İskandinav ülkeleri ve İngiltere’deki gibi devlet tarafından gönderilen davet ve hatırlatma sistemleri bu konuda işe yarayabilir.

Bir diğer öneri ise okullarda aşılama yapılması. Uzmanlara göre HPV aşısının erken yaşta uygulanması, ileriki yıllarda kanser ve ölüm riskini ciddi biçimde azaltabilir.