Avrupa’da nakit ödeme zorunlu oluyor

Avrupa’da mağaza, kafe, bar ve restoranlarda görülen ‘sadece kartla ödeme’ tabelaları yakında büyük ölçüde tarihe karışabilir. Avrupa Birliği, işletmelere nakit ödeme kabul etme zorunluluğu getirmeye hazırlanıyor.

Düzenleme, Avrupa Parlamentosu’nun bu hafta onayladığı daha geniş bir yasa paketinin parçası. Paketin yürürlüğe girmesi için üye ülkelerle son görüşmelerin tamamlanması gerekiyor.

Yeni kurallarla yalnızca büyük mağazaların değil, küçük işletmelerin, kafelerin, barların ve restoranların da nakit parayı baştan reddetmesi engellenecek.

Her durumda geçerli olmayacak

Nakit ödeme zorunluluğu tamamen sınırsız olmayacak. İşletmeler, küçük tutarlı alışverişlerde çok büyük banknotları kabul etmek zorunda kalmayacak.

Yasa metninde buna örnek olarak 5 avronun altındaki bir ödeme için 200 avroluk banknot verilmesi gösteriliyor. Böyle bir durumda işletmenin parayı kabul etmemesi orantısız sayılmayacak.

Ayrıca işletmeler, tek bir ödeme işleminde 50’den fazla madeni para kabul etmek zorunda olmayacak.

Bazı alanlarda istisna olacak

Yeni düzenlemede nakit kabul zorunluluğuna az sayıda istisna öngörülüyor. Kasada yeterli bozuk para yoksa çalışan kartla ödeme isteyebilecek.

Otomobil ve gayrimenkul alımlarında da nakit ödeme zorunluluğundan sapılabilecek. Çünkü bu tür yüksek tutarlı işlemler kara para aklama riskini artırabiliyor.

Bilet makineleri ve bazı otomatik ödeme sistemleri için de istisna planlanıyor. Bazı AB ülkelerinde çok sayıda makine artık nakit kabul etmiyor. Bu nedenle yüz binlerce makinenin değiştirilmesi gerçekçi görülmüyor.

“Nakit hâlâ vazgeçilmez”

CSU’lu Avrupa Parlamentosu üyesi Markus Ferber, RND’ye yaptığı açıklamada vatandaşların kural olarak her yerde nakitle ödeme yapabileceklerine güvenmesi gerektiğini söyledi.

Ferber’e göre kartla ödeme giderek yaygınlaşıyor. Ancak nakit para birçok insan için hâlâ vazgeçilmez. Bu nedenle nakit kabulünün yavaş yavaş ortadan kalkmasına izin verilmemesi gerektiğini savunuyor.

Yeni kuralların bir amacı da ödeme sistemlerini krizlere karşı daha dayanıklı hâle getirmek. Teknik arıza, doğal afet ya da dijital ödeme hizmetlerinde büyük kesinti yaşandığında insanların nakitle alışveriş yapabilmesi güvence altına alınmak isteniyor.

Visa ve Mastercard bağımlılığı da tartışılıyor

Avrupa Parlamentosu’ndaki tartışmanın arka planında daha büyük bir kaygı da var. Avrupa’nın Visa ve Mastercard gibi ABD merkezli büyük ödeme sistemlerine bağımlılığı uzun süredir eleştiriliyor.

Milletvekilleri, aşırı bir senaryoda ABD’nin bu bağımlılığı siyasî baskı aracı olarak kullanabileceğinden ve ödeme hizmetlerinin Avrupa’da kesilebileceğinden endişe ediyor.

Bu nedenle Avrupa Parlamentosu dijital avro projesine de destek verdi. Dijital avronun akıllı telefonlardaki dijital cüzdanlarda saklanması ve Avrupa’nın ödeme altyapısında daha bağımsız hâle gelmesi hedefleniyor.

Dijital avro nakdin yerine geçmeyecek

SPD’li Avrupa Parlamentosu üyesi Matthias Ecke, dijital avronun nakit paraya değil, Visa, Mastercard ve PayPal gibi sistemlere alternatif olacağını söyledi.

Ecke’ye göre amaç, vatandaşlara daha fazla ödeme seçeneği sunmak ve bağımsız bir Avrupa ödeme altyapısı kurmak.

Yeni düzenleme bu nedenle iki yönlü ilerliyor. Bir yandan nakit para günlük hayatta korunmak isteniyor. Diğer yandan Avrupa’nın kendi dijital ödeme aracıyla dışa bağımlılığı azaltılmaya çalışılıyor.