İsveç’in yeni nükleer reaktörlerini Rolls-Royce kuracak

İsveç, enerji arzı ve sanayi ihtiyacını karşılamak için nükleer enerjiye yeni yatırımlar yapmaya hazırlanıyor. Ülkenin batı kıyısında, Göteborg’un yaklaşık 60 kilometre güneyindeki Ringhals sahasında 3 küçük modüler reaktör kurulacak.

Projede teknoloji sağlayıcısı olarak İngiliz Rolls-Royce seçildi. Şirket, son aşamada ABD merkezli rakibi GE Vernova Hitachi’yi geride bıraktı.

Kararda jeopolitik hesap da etkili oldu

İsveçli enerji şirketi Vattenfall’ın Üst Yöneticisi Anna Borg, Rolls-Royce’un kriterleri en iyi karşılayan tedarikçi olduğunu söyledi. Borg’a göre şirketin küçük modüler reaktörleri İngiltere ve Çekya’da üretmeyi planlaması önemli avantaj sağladı.

Borg, bu seçimin jeopolitik gerilim riskini azalttığını belirtti. Vattenfall’a göre Avrupa’da üretim, tedarik güvenliği açısından daha güvenli bir seçenek olarak değerlendirildi.

Sanayi devleri projeye destek veriyor

Ringhals’taki yeni nükleer proje, İsveç devletine ait enerji devi Vattenfall ile 9 büyük İsveç sanayi şirketinden oluşan bir konsorsiyum tarafından planlanıyor.

Konsorsiyumda savunma şirketi Saab, kamyon ve otobüs üreticisi Volvo ile madencilik ve çelik sektörünün önde gelen şirketleri SSAB ve Boliden de yer alıyor.

Bu şirketler yüksek miktarda elektrik tüketiyor. Bu nedenle sanayi çevreleri, nükleer enerji kapasitesinin artırılmasını destekliyor.

Starmer: İngiliz mühendisliği için güven göstergesi

İngiltere Başbakanı Keir Starmer, Rolls-Royce’un seçilmesini memnuniyetle karşıladı. Starmer, kararın İngiltere’de üretilen mühendisliğin dünyada güçlü bir itibara sahip olduğunu gösterdiğini söyledi.

Starmer’a göre İsveç’in kararı, İngiltere’de nitelikli istihdam, yatırım ve ihracat büyümesi açısından da önemli sonuçlar doğuracak.

İsveç: Nükleer enerji ülkesi kalacağız

İsveç Enerji Bakanı Ebba Busch da kararı olumlu karşıladı. Busch, İsveç’in güçlü bir nükleer enerji ülkesi olarak kalacağını söyledi.

Bakan, nükleer kapasitenin artmasının uzun vadede hem haneler hem de sanayi için elektrik fiyatlarını düşürebileceğini savundu. Hükûmete göre sanayinin rekabet gücünü koruması için daha fazla ve güvenilir elektriğe ihtiyaç var.

Hedef 2045’te net sıfır emisyon

Başbakan Ulf Kristersson liderliğindeki merkez sağ azınlık hükûmeti, göreve geldiğinden bu yana yeni nükleer reaktörlerin önünü açmaya çalışıyor.

Hükûmet, İsveç’in 2045’e kadar net sıfır emisyon hedefine ulaşması için nükleer enerjinin gerekli olduğunu savunuyor. Stockholm yönetimine göre ülkenin elektrik ihtiyacı bu tarihe kadar iki katına çıkabilir.

Koalisyon, bu talebin yalnızca yenilenebilir enerjiyle karşılanamayacağı görüşünde.

Devlet destekli model

İsveç hükûmeti, nükleer yatırımcıları çekmek için düşük maliyetli kredi imkânı sunuyor. Ayrıca yeni reaktörleri işletecek şirketlere, üretilen nükleer elektrik için 40 yıl boyunca taban fiyat garantisi verilmesi planlanıyor.

Bu model, küçük modüler reaktör yatırımlarının yüksek maliyetini karşılamayı amaçlıyor.

Başka projeler de gündemde

Ringhals dışında İsveç’te başka küçük modüler reaktör projeleri de konuşuluyor. Stockholm’ün güneyindeki Valdemarsvik ve Nyköping bu planlar arasında öne çıkıyor.

Gävle’de de daha küçük ölçekli bir proje gündemde. Ancak bu projelerin ne kadarının hayata geçeceği henüz net değil.

Ringhals’taki 3 küçük reaktörün yılda 12 teravatsaat elektrik üretmesi hedefleniyor. Vattenfall’a göre bu miktar, İsveç’in mevcut yıllık elektrik tüketiminin yaklaşık yüzde 6’sına denk geliyor.

Devlet ana ortak olabilir

Ringhals projesi için Vattenfall ve sanayi konsorsiyumu Videberg Kraft adlı bir ortak girişim kurdu. Bu yapının yüzde 80’i Vattenfall’a, yüzde 20’si ise projeye katılan sanayi şirketlerine ait.

Hükûmet, gelecek yıl bu ortak girişime doğrudan katılmayı planlıyor. Parlamento onay verirse devlet 2027’de projenin ana hissedarı olabilir.

Muhalefetin en büyük partisi Sosyal Demokratlar da nükleer enerjinin genişletilmesine tamamen kapalı değil. Bu nedenle kararın parlamentodan geçme ihtimali güçlü görülüyor.

İlk reaktör 10 yıl içinde devreye girebilir

İsveç’te eylül ayında seçim yapılacak. Sanayi temsilcileri, hem sağ hem sol partilere nükleer enerji konusunu seçim tartışmasının dışına çıkarma ve kalıcı bir uzlaşma sağlama çağrısı yapıyor.

Vattenfall Üst Yöneticisi Anna Borg ise projeden umutlu. Borg’a göre Ringhals’taki ilk küçük modüler reaktör yaklaşık 10 yıl içinde elektrik şebekesine bağlanabilir.

Borg, izin süreçlerinin takvimi belirleyeceğini söyledi ancak projenin artık somutlaştığını vurguladı.