İsveç'te sağ blok sendeledi: İktidar el değiştirebilir

İsveç’te parlamento seçimleri sonuçlandı ancak yeni hükûmetin kim tarafından kurulacağı henüz netleşmedi. Sosyal Demokratlar ülkenin en güçlü partisi olmaya devam ederken, sol-yeşil blok mevcut sağ hükûmet bloğunun önünde bulunuyor.

Sosyal Demokratlar, yaklaşık 100 yılın en kötü seçim sonuçlarından birini almasına rağmen seçim gecesini kutlamayla tamamladı. Bunun nedeni, partinin liderliğindeki bloğun parlamentoda çoğunluğu elde etmeye çok yaklaşması.

İlk sonuçlara göre merkez sol blok 176, Başbakan Ulf Kristersson’un sağ bloğu ise 173 milletvekilliği kazanıyor. Ancak yurt dışından gelen oyların da sayılmasıyla kesin sonucun çarşamba günü açıklanması bekleniyor.

Sosyal Demokratların lideri Magdalena Andersson, "Nihai sonuç şu anda göründüğü gibi olursa İsveç'in yeni bir hükûmeti olacak" dedi.

Andersson'un önünde zor koalisyon hesabı

Sosyal Demokratların seçimden birinci çıkması, Andersson’un otomatik olarak başbakan olacağı anlamına gelmiyor. Yeni hükûmeti kurabilmesi için kendi bloğundaki diğer üç partinin de desteğine ihtiyacı var.

Ancak bu partiler arasında ciddi görüş ayrılıkları bulunuyor. Sol Parti, Andersson’a ancak hükûmette yer verilmesi halinde destek sağlayacağını açıkladı. Merkez Parti ise Sol Parti’nin hükûmete girmesine karşı çıkıyor.

Bu nedenle seçim sonucunda merkez sol önde olsa da kurulacak koalisyonun nasıl şekilleneceği belirsizliğini koruyor.

Kristersson pes etmiyor

Görevdeki Başbakan Ulf Kristersson da hükûmeti kaybettiğini kabul etmiş değil. Ilımlılar Partisi lideri Kristersson, seçim sonucunun hükûmet kurmayı zorlaştırdığını ancak çoğunluk oluşturmak için çalışacağını açıkladı.

Kristersson, "Hızlı davranmaktan çok doğru olanı yapmak önemli" mesajını verdi.

Başbakanın seçim öncesindeki planı, son dört yıldır hükûmete dışarıdan destek veren sağ popülist İsveç Demokratlarını bu kez doğrudan kabineye almaktı.

Ancak sandıktan çıkan sonuç bu hesabı zorlaştırdı.

İsveç Demokratları ilk kez geriledi

Seçimin en dikkat çekici sonucu İsveç Demokratlarının yaşadığı oy kaybı oldu. Parti, 2010 yılında parlamentoya girmesinden bu yana ilk kez bir genel seçimde önceki seçime kıyasla daha düşük oy aldı.

Parti lideri Jimmie Åkesson da kaybı kabul etti. Ancak Åkesson, partisinin toplumdaki konumunun değiştiğini savunarak, "Ülkemizde artık İsveç Demokratı olduğunu yüksek sesle söylemekten utanmayan çok daha fazla insan var. Tam tersine bununla gurur duyuyorlar" dedi.

İsveç Demokratları seçim öncesinde hükûmete doğrudan girerek bakanlık elde etmeyi hedefliyordu.

Oylar Liberallere mi kaydı?

Åkesson’a göre partinin oy kaybetmesinin nedenlerinden biri, bazı seçmenlerin Liberal Parti’nin yüzde 4’lük seçim barajının altında kalmasını önlemek için oylarını bu partiye vermesi olabilir.

Seçim öncesi anketlerde parlamentoya girememe riski bulunan Liberaller sonuçta barajı aşmayı başardı.

İsveç devlet televizyonu SVT’nin siyasi yorumcusu Mats Knutson ise İsveç Demokratlarının kaybının başka bir nedeni olabileceğini düşünüyor. Knutson’a göre Åkesson’un hükûmete girebilmek için partiyi daha pragmatik ve daha az radikal göstermeye çalışması, bazı eski seçmenlerin hoşuna gitmemiş olabilir.

Yükselişi ilk kez durdu

İsveç Demokratları uzun yıllardır seçimden seçime oylarını artırıyordu. Bir dönem diğer partilerin birlikte çalışmayı reddettiği parti, zaman içinde İsveç siyasetinin en güçlü aktörlerinden biri haline geldi.

2022’den bu yana Kristersson hükûmetine parlamentoda dışarıdan destek veren parti, bu seçimde hükûmete doğrudan girerek siyasi izolasyonu tamamen sona erdirmeyi hedefliyordu.

Ancak sandıkta yaşanan gerileme bu hedefi belirsizliğe sürükledi.

İsveç’te seçimden sonra belirgin bir tek kazanan bulunmasa da kaybeden taraf şimdilik daha net görünüyor. Yıllardır kesintisiz büyüyen İsveç Demokratları, iktidara hiç olmadığı kadar yaklaşmışken ilk kez ciddi bir seçim gerilemesiyle karşı karşıya kaldı.