Japonya’da istiridye alarmı

Japonya’da istiridye üretimi ağır bir darbe aldı. Özellikle Hiroşima çevresinde yetiştirilen istiridyelerin bu yıl hem sayısının azaldığı hem de boyutlarının küçüldüğü bildirildi. Bazı üreticiler, sezonu ‘felaket’ olarak tanımlıyor.

İstiridye, Japonya’da yalnızca sevilen bir deniz ürünü değil. Aynı zamanda önemli bir geçim kaynağı. Bu nedenle yaşanan kayıp, hem bölge ekonomisini hem de balıkçılıkla geçinen aileleri doğrudan etkiliyor.

En büyük darbe Hiroşima’da

Japonya’da yetiştirilen istiridyelerin yaklaşık üçte ikisi Hiroşima bölgesinden geliyor. Bölgede yılda yaklaşık 89 bin ton üretim yapılıyor. Bu yüzden buradaki kayıp, ülke genelinde de büyük önem taşıyor.

Balıkçılar, bu yıl ilk kez bu kadar sert bir tabloyla karşılaştıklarını söylüyor. The Guardian’a konuşan istiridye üreticisi Taketoshi Niina, hasadı ‘felaket’ diye niteledi ve “Yukarı çektiğimiz istiridyelerin yaklaşık yüzde 80’i ölü çıkıyor” diye konuştu.

Niina, hayatta kalanların da çoğunun zayıf durumda olduğunu ve kalitesinin dükkânlara ya da restoranlara satılacak düzeyde olmadığını anlattı.

Kayıp bazı bölgelerde yüzde 90’a çıktı

İstiridye yetiştiriciliğinde belli ölçüde kayıp görülmesi olağan kabul ediliyor. Ancak bu yıl bazı bölgelerde tablo çok daha ağırlaştı. Normalde hasadın yüzde 50’sine kadarı ölü çıkabilirken, bu yıl bazı yerlerde kayıp oranı yüzde 90’a kadar yükseldi.

Hiroşima’da 20 yılı aşkın süredir istiridye yetiştiren Tatsuya Morio da bu ölçekte bir kaybı daha önce hiç görmediğini söyledi.

Aşırı sıcaklar başlıca neden olarak görülüyor

Uzmanlar, toplu ölümlerin arkasında deniz suyu sıcaklıklarındaki artış ile geçen yıl yaşanan aşırı sıcak yazın bulunduğunu düşünüyor. Bu koşulların, istiridyeleri hem oksijensiz bıraktığı hem de besin kaynaklarını azalttığı değerlendiriliyor.

Japonya’da geçen yaz ortalama sıcaklık normalin 2,36 derece üzerine çıktı. Bu da 1898’den bu yana kaydedilen en sıcak yaz olarak kayıtlara geçti.

Hiroşima açıklarındaki deniz suyu sıcaklığı da temmuz ile ekim ayları arasında 1991-2020 ortalamasının 1,5 ila 1,9 derece üzerine çıktı. Bu dönem, istiridyelerin yetişmesi açısından kritik kabul ediliyor.

Hastalıklara daha açık hâle geliyorlar

Hiroşima eyalet yönetiminde deniz ürünleri bölümünü yöneten Shoichi Yokouchi, yüksek sıcaklıkların istiridyeleri zayıflattığını söyledi. Yokouchi’ye göre sıcaklığın birkaç hafta boyunca yüksek seyretmesi, istiridyeleri virüs ve bakterilere karşı daha savunmasız bırakıyor.

Hiroşima Üniversitesi’nden Kazuhiko Koike de çevresel koşulların toplu ölümlerde önemli rol oynadığını belirtti. Koike’ye göre yalnızca sıcaklık değil, düşük oksijen düzeyi, az yağış, besin eksikliği ve iklim değişikliğiyle bağlantılı başka sıra dışı koşullar da bu ölümleri hızlandırmış olabilir.

Suyun yapısı da değişiyor

Koike, artan sıcaklıkların suyun doğal dolaşımını da bozduğunu anlattı. Sığ sular olağan dışı biçimde ısındığında, bu sular denizin dibindeki daha soğuk tabakalarla daha az karışıyor. Bunun sonucu olarak derin bölgelere daha az oksijen ulaşıyor.

Bu durum, zaten sıcaklık baskısı altındaki istiridyeler için ek bir risk yaratıyor.

Hükûmet destek açıklamak zorunda kaldı

Üreticilerin yaşadığı kayıplar büyüyünce Japon hükûmeti de devreye girdi. Japon balıkçılık kurumu aralık ayında zarar gören işletmeler için destek önlemleri açıkladı. Bunlar arasında beş yıl vadeli ve sıfıra yakın faizli devlet kredileri bulunuyor. Ayrıca su ürünleri işletmelerinin karşılıklı yardım programlarına erişiminin de sağlanacağı belirtildi.

Yaşanan tablo, iklim krizinin yalnızca hava durumunu değil, deniz yaşamını ve gıda üretimini de doğrudan vurduğunu bir kez daha gösteriyor. Japonya’daki istiridye krizi, önümüzdeki yıllarda benzer kayıpların daha sık yaşanabileceği uyarısını da beraberinde getiriyor.