Trump Çin’de: Masada İran, Tayvan ve gümrük vergileri var

ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile görüşmek üzere Pekin’e gidiyor. Ziyaretin gündeminde İran savaşı, Tayvan, gümrük vergileri ve ticaret ilişkileri gibi hassas başlıklar bulunuyor.

Trump, ziyaretten önce iyimser bir mesaj verdi. “Çin harika olacak, Başkan Şi’ye ziyaret müthiş geçecek” diyen Trump, Çin lideriyle kişisel ilişkisine güvendiğini gösterdi.

Pekin’de Trump için görkemli bir karşılama yapılması bekleniyor. Ancak Washington’da hem Demokratlar hem de Cumhuriyetçiler, görüşmenin sonucunu dikkatle izleyecek.

Trump sonuç göstermek istiyor

Trump, iç politikada baskı altında. Bu nedenle Çin’den ABD kamuoyuna başarı olarak sunabileceği somut adımlar almak istiyor.

Bu adımlar arasında Çin’in daha fazla Boeing uçağı ve ABD tarım ürünü satın alacağına dair bir taahhüt vermesi öne çıkıyor.

ABD düşünce kuruluşu CSIS’ten Edgard Kagan’a göre Trump, Şi Cinping ile kişisel ilişkisine büyük güven duyuyor. Kagan, liderler arasındaki dinamiğin bu görüşmede önemli rol oynayacağını belirtiyor.

Kagan’a göre Trump, Şi ile ilişkisini ABD lehine somut kazanımlara dönüştürebileceğini göstermek isteyecek. Şi Cinping de aynı şeyi Çin için yapmaya çalışacak.

Çin daha yumuşak bir Trump görüyor

Kagan’a göre Çin yönetimi de Trump’ın Pekin ziyaretine dikkatle hazırlanıyor. Bu, birkaç ay öncesine göre önemli bir değişim anlamına geliyor.

Çin tarafı, Trump’ın başlangıçta korkulduğu kadar sert bir Çin karşıtı çizgi izlemeyebileceğini düşünmeye başladı. Bu da Pekin’de, Trump’la belirli alanlarda çalışılabileceği beklentisini güçlendirdi.

ABD-Çin ilişkisi, dünyanın en önemli ikili ilişkilerinden biri olarak görülüyor. Bu ilişki yalnızca iki ülkeyi değil, küresel ticareti, gümrük vergilerini ve başka ülkelerin ekonomik dengelerini de etkiliyor.

Ticaret ateşkesi uzatılabilir

Görüşmede ekonomi ve ticaret başlıkları da önemli yer tutacak. Tarafların daha önce uzlaştığı ticaret ateşkesinin uzatılması gündemde.

Ancak Trump açısından asıl kritik dosya Orta Doğu olacak. Pekin zirvesinin aslında mart sonu ya da nisan başında yapılması bekleniyordu. Trump, İran savaşı nedeniyle görüşmeyi ertelemişti.

İran için Çin’in etkisi aranıyor

CSIS’ten Kagan’a göre İran meselesi Trump’ın öncelikli gündemi olacak. Trump’ın Çin’den, Tahran üzerindeki etkisini kullanmasını isteyeceği düşünülüyor.

Kagan, Trump’ın Çin’e, İran’ı ABD açısından kabul edilebilir bir anlaşmaya ikna etmesi için baskı yapmasını bekliyor.

Çin, nisan başında ABD ile İran arasında varılan ateşkes sürecinde perde arkasında önemli rol oynamıştı. Pekin açısından bu dosya karmaşık. Bir yandan ABD’nin savaşta kaynak tüketmesi Çin’in işine gelebilir. Diğer yandan Çin, İran petrolünün en büyük alıcısı olarak yükselen enerji fiyatlarından zarar görüyor.

Şi Cinping ne kadar ileri gider?

CSIS’ten Scott Kennedy’ye göre Çin, İran konusunda açıkça ABD’nin yanında pozisyon almayacaktır.

Kennedy’ye göre zirvenin temel sorularından biri; ABD’nin, İran konusunda destek karşılığında Çin’e ne önereceği olacak.

Çin’in somut bir talep karşısında karşılık almaya çalışacağı düşünülüyor. Ancak Pekin’in atabileceği adımların sınırları da dar görünüyor.

Tayvan için kritik ifade değişikliği

Çin yönetiminin ABD’den beklentileri yalnızca ticaretle sınırlı değil. Tayvan konusu da masada olacak.

Çin, Tayvan’ı kendi toprağı sayıyor ve gerekirse adayı güç kullanarak alabileceğini söylüyor. ABD ise Tayvan’ın en önemli destekçisi konumunda. Buna rağmen Washington, onlarca yıldır Tayvan’ın resmî bağımsızlığını açıkça desteklemiyor.

Pekin açısından kritik fark şu ifadede yatıyor: ABD, “Tayvan’ın bağımsızlığını desteklemiyoruz” çizgisinden “Tayvan’ın bağımsızlığına karşıyız” ifadesine geçerse bu Çin için büyük bir diplomatik kazanım olur.

Büyük kopuş değil, kontrollü istikrar arayışı

Zirveden büyük bir anlaşma çıkması beklenmiyor. Ancak iki süper gücün ilişkileri istikrara kavuşturmak istediği yönünde ortak mesaj vermesi bile Washington açısından başarı sayılabilir.

Ticaret ateşkesinin uzatılması ve İran konusunda sınırlı da olsa ortak bir zemin aranması, görüşmenin en önemli sonuçları arasında olabilir.