Fransa hızlı modaya fren getiriyor

Fransa Parlamentosu, hızlı moda sektörünün çevresel etkilerini sınırlamayı amaçlayan yeni yasayı kabul etti. Düzenleme özellikle Shein, Temu ve AliExpress gibi Asya merkezli e-ticaret platformlarını hedef alıyor.

Yasa, düşük fiyatla çok yüksek miktarda ve kısa ömürlü kıyafet satan ultra hızlı moda şirketlerine ek mali yükümlülükler getiriyor. Ayrıca bu markaların reklamlarına, sosyal medya fenomenleri üzerinden yapılan tanıtımlar da dahil olmak üzere yasak getirilmesi öngörülüyor.

Her ürün için ek ücret alınacak

Fransa’da iki buçuk yıl önce gündeme gelen yasa tasarısı, önce Ulusal Meclis’ten geçti. Ardından Senato da pazartesi günü düzenlemeyi onayladı.

Yeni sisteme göre çevresel açıdan sorumsuz üretim yapan hızlı moda şirketlerinden ürün başına ek ücret alınacak. Bu ücret zaman içinde artacak ve 2030’a kadar ürün başına 20 avroya kadar çıkabilecek. Ancak ücret, ürünün vergi öncesi fiyatının yüzde 50’sini aşamayacak.

Bu gelirlerin bir bölümü tekstil ürünlerinin toplanması ve geri dönüşüm altyapısına aktarılacak.

Sitelerde tüketimi azaltan uyarılar yer alacak

Yasa, ultra hızlı moda şirketlerinin internet sitelerinde tüketimi azaltmaya yönelik mesajlar yayımlamasını da zorunlu kılıyor.

Bu mesajlarda kıyafetlerin yeniden kullanılması, onarılması ve daha ölçülü tüketim yapılması teşvik edilecek.

Fransız milletvekilleri, kolay sipariş edilen ve hızla yenisiyle değiştirilen ucuz kıyafetlerin tekstil sektöründeki kirliliği büyüttüğünü savunuyor. Tekstil sektörü, küresel sera gazı emisyonlarının yaklaşık yüzde 10’undan sorumlu görülüyor.

Bakan hedefi açıkça saydı: Temu, Shein, AliExpress

Fransa Ticaret Bakanı Serge Papin, geçen hafta yaptığı açıklamada düzenlemenin hızlı moda patlamasının ana aktörlerini hedeflediğini söyledi.

Papin, “Üç yıl önce isimleri neredeyse bilinmiyordu, bugün Fransa’da herkesin dilinde: Temu, Shein ve AliExpress” diyerek yasanın odak noktasını açık biçimde ortaya koydu.

Zara ve H&M tartışması

Yasa bazı çevreler tarafından yetersiz bulundu. Eleştirilerin odağında, düzenlemenin Zara, Kiabi ve H&M gibi Avrupa ya da Fransa pazarındaki büyük markaları doğrudan hedef almaması var.

Yeşiller milletvekili Charles Fournier, tasarının ilk hâline göre ciddi biçimde budandığını söyledi. Fournier, Zara ve H&M gibi markaların sürdürülebilir moda örneği sayılamayacağını belirtti.

Stop Fast Fashion adlı sivil toplum koalisyonu da kabul edilen metnin, ilk öneriye göre büyük ölçüde zayıflatıldığını savundu.

“İlk adım Shein’e sert müdahale”

Yasa teklifini hazırlayan merkez sağ milletvekili Anne-Cécile Violland ise uygulanabilir bir düzenlemeye ihtiyaç olduğunu söyledi. Violland, AFP’ye yaptığı açıklamada hızlı biçimde yürürlüğe girebilecek ve işletilebilecek bir yasa hedeflediklerini belirtti.

Violland, “Shein’e çok sert biçimde müdahale ediyoruz. Bu ilk adım” dedi. Bununla birlikte eleştirileri ve hayal kırıklığını anladığını da söyledi.

Reklam yasağında AB sorusu

Yasanın en dikkat çekici maddelerinden biri reklam yasağı. Bu yasak, sosyal medya fenomenlerinin tanıtımlarını da kapsıyor. Ancak yasağın nasıl uygulanacağı ve Avrupa Birliği hukukuyla uyumlu olup olmadığı tartışmalı.

Avrupa Komisyonu, reklam yasağı hükümlerinin AB hukukuyla bağdaşıp bağdaşmadığını sorguluyor. Fransız hükûmeti ise bu düzenlemeyi alkol ve sigara reklamlarına getirilen kısıtlamalarla benzer bir mantığa dayandırıyor.

Violland’a göre Avrupa Komisyonu itiraz ederse, Fransa reklam yasağını uygulamakta zorlanabilir.

Yeni yasa, Fransa’da hem çevre koruma hem de yerli tekstil sektörünü savunma başlığı altında hızlı moda şirketlerine karşı atılmış en sert adımlardan biri olarak görülüyor.