Fransa Senatosu’ndan sömürge statüsüne yeni düzenleme

Fransa Senatosu, Pasifik Okyanusu’ndaki Fransız sömürgesi Yeni Kaledonya’nın kurumsal yapısını yeniden düzenlemeyi amaçlayan anayasa değişikliğini kabul etti.

Oylamada 215 ‘evet’ oyuna karşı 41 ‘hayır’ oyu çıktı. Hükûmet, reformu bölgede istikrarı sağlama adımı olarak sunuyor.

Yeni Kaledonya, Fransa’nın denizaşırı toprağı ve tarihsel olarak sömürge yönetimi altında bulunan bir ada bölgesi. Ada, uzun yıllardır bağımsızlık tartışmalarının merkezinde yer alıyor.

“Mevcut durum sürdürülemez”

Savunma Bakanı Sébastien Lecornu, Senato’daki konuşmasında mevcut yapının sürdürülemez olduğunu söyledi. Lecornu, hareketsiz kalmanın ‘cumhuriyet değerlerinden ve kalıcı barıştan vazgeçmek’ anlamına geleceğini savundu.

Hükûmete göre tasarı, 2025’teki Bougival Anlaşması ile 2026’da Emmanuel Macron döneminde imzalanan Élysée–Oudinot mutabakatı temelinde hazırlandı.

İki aşamalı plan

Tasarı iki aşamalı bir yol haritası öngörüyor.

İlk aşamada, 26 Temmuz 2026’dan önce Yeni Kaledonya’da yerel referandum yapılması planlanıyor. Seçmenlere Bougival Anlaşması’nı kabul edip etmedikleri sorulacak.

İkinci aşamada ise Yeni Kaledonya Devleti adıyla, Fransa Cumhuriyeti içinde özel statülü bir yapının anayasal güvence altına alınması hedefleniyor. Bu yapının kendi vatandaşlığına sahip olması ve uluslararası alanda tanınma kapasitesi bulunması öngörülüyor.

Senato ayrıca 2024’ten bu yana ertelenen eyalet seçimlerinin en geç 20 Aralık 2026’ya kadar yapılmasını kabul etti.

Bağımsızlık yanlılarından itiraz

Bağımsızlık yanlısı FLNKS, düzenlemenin tam egemenlik sağlamadığını belirterek tasarıya karşı çıktı.

Bazı milletvekilleri, geniş uzlaşma sağlanmadan atılacak adımların 2024 Mayıs’ında yaşanan ve can kayıplarına yol açan olayların ardından yeni gerilimlere neden olabileceği uyarısında bulundu.

Bağımsızlık karşıtı kesimde de reformun kalıcı istikrar sağlayıp sağlamayacağı konusunda soru işaretleri bulunuyor. Sosyalist Parti, Senato’daki oylamada çekimser kaldı.

Meclis’te zorlu süreç

Tasarı 31 Mart’tan itibaren Ulusal Meclis’te görüşülecek. Hem sol hem de aşırı sağ partilerden itiraz gelmesi bekleniyor. Usul tartışmalarının süreci zorlaştırabileceği belirtiliyor.

Özellikle Sosyalist milletvekillerinin tutumu belirleyici olacak. Parti, takvim ve yöntem değişmezse tasarıya karşı oy kullanabileceği mesajını verdi.

Hükûmet sürecin hızlandırılmasını savunuyor. Eleştirmenler ise sömürge geçmişi olan bir bölgede geniş toplumsal uzlaşma sağlanmadan yapılacak düzenlemelerin kalıcı çözüm üretmeyebileceğini dile getiriyor.