Fransa'da 14 milyon emekliye zam enflasyonun altında kaldı

Fransa'da yaklaşık 14 milyon emeklinin aldığı ek emekli maaşlarına yapılacak zam belli oldu. Özel sektör çalışanlarının tamamlayıcı emeklilik sistemi Agirc-Arrco'yu yöneten işçi ve işveren temsilcileri, maaşların yüzde 1,4 artırılması konusunda anlaşmaya vardı. Yeni tutarlar 1 Kasım 2026'dan itibaren geçerli olacak.

Karar, dün yapılan yönetim kurulu toplantısında alındı. Ancak zam oranı, Fransa İstatistik Kurumunun (Insee) 2026 yılı için öngördüğü yüzde 2'lik enflasyonun altında kaldı. Bu nedenle emeklilerin satın alma gücündeki kaybın tamamen karşılanamayacağı belirtiliyor.

Geçen yıl zam yapılmamıştı

Fransa'da özel sektörde çalışmış emekliler, temel emekli maaşlarının yanı sıra Agirc-Arrco sisteminden tamamlayıcı emekli maaşı alıyor.

Bu ek ödeme, kişinin çalışma hayatındaki kazancına göre toplam emekli gelirinin önemli bir bölümünü oluşturabiliyor.

Düşük maaşla çalışmış kişilerde tamamlayıcı emekliliğin toplam emekli gelirindeki payı yaklaşık yüzde 30 düzeyindeyken, yönetici pozisyonunda çalışmış kişilerde bu oran yüzde 60'a kadar çıkabiliyor.

Agirc-Arrco kapsamındaki maaşlar her yıl 1 Kasım'da yeniden değerlendiriliyor. Temel emekli maaşlarının artışı ise normalde ocak ayında gerçekleştiriliyor.

Ancak geçen yıl işçi ve işveren temsilcileri arasında anlaşma sağlanamadığı için tamamlayıcı emekli maaşlarına hiç zam yapılmamıştı.

Bu yılki görüşmelerde ise taraflar yüzde 1,4 oranında uzlaşmaya vardı.

Emeklilerin maaşı ne kadar artacak?

Yeni düzenleme, yalnızca Agirc-Arrco kapsamında ödenen tamamlayıcı emekli maaşlarını ilgilendiriyor. Dolayısıyla toplam emekli gelirinin tamamına yüzde 1,4 zam yapılmayacak.

Örneğin aylık 300 avro tamamlayıcı emekli maaşı alan bir kişinin ödemesi 4,20 avro artarak 304,20 avroya yükselecek.

Aylık 600 avro tamamlayıcı emekli maaşı alan bir emeklinin ödemesi ise 8,40 avro artışla 608,40 avroya ulaşacak.

Ancak enflasyonun yüzde 2 düzeyinde gerçekleşmesi durumunda bu artış, fiyatlardaki yükselişi tamamen karşılamayacak.

Sendikalar: Daha yüksek zam istiyorduk

Fransa Demokratik İşçi Konfederasyonu (CFDT) Emeklilikten Sorumlu Ulusal Sekreteri Fabien Guimbretière, varılan anlaşmayı değerlendirdi.

Guimbretière, "Daha yüksek bir artış isterdik ancak emeklilerin maaşlarına kesin ve hemen uygulanacak bir zam yapılmasını sağlamak için sorumlulukla hareket ettik" dedi.

Sendikalar, artış oranının belirlenmesi sırasında emeklilerin yaşam maliyetlerinin dikkate alınmasını talep etmişti.

Agirc-Arrco'nun mevcut kurallarına göre bu yıl uygulanabilecek zam oranı yüzde 1,2 ile yüzde 1,9 arasında değişiyordu.

Hesaplamalarda yüzde 2'lik enflasyon tahmini esas alındı. Bu orandan başlangıçta 0,4 puan düşülüyor. Yönetim kurulu, sistemin mali durumuna göre artışı yeniden ayarlayabiliyor.

Ancak zam oranı, ortalama ücret artışı tahmininin üzerine çıkamıyor. Bu yıl söz konusu sınır yüzde 1,9 olarak hesaplandı.

Emekliler Paris'te sokağa çıktı

Zam kararının alındığı gün Paris'te emekliler de protesto gösterisi düzenledi.

Yaklaşık 200 ila 300 emekli, Bastille Meydanı'nda toplanarak maaşların satın alma gücünü koruyacak düzeyde artırılmasını istedi.

CGT, FSU ve Solidaires sendikalarının bayraklarını taşıyan göstericiler, artan kira, gıda ve diğer temel ihtiyaç masraflarına dikkat çekti.

UNSA Sendikasının Bölge Sekreteri Pauline Laby-Leclercq, emeklilerin insanca yaşayabilecek bir gelire sahip olması gerektiğini vurguladı.

Laby-Leclercq, "Emekliler onurlu bir şekilde yaşayabilmeli. Kiraların, alışverişin ve faturaların ne kadar pahalı olduğunu gördüğümüzde bu zam lüks değil. Fransa'daki bütün emekliler yüksek maaş alan ev sahiplerinden oluşmuyor" dedi.

Hükûmetin yeni bütçesi de emeklileri endişelendiriyor

Fransa'da emeklilerin tepkisini artıran bir başka gelişme ise hükûmetin 2027 yılı bütçesi için hazırladığı tasarruf önlemleri.

Hükûmet, temel emekli maaşlarının bir bölümünü dondurarak veya enflasyonun altında artırarak yaklaşık 5,5 milyar avro tasarruf etmeyi planlıyor.

Öneri, özellikle aylık emekli geliri 1.260 avronun üzerinde olan kişileri ilgilendiriyor.

CGT Emekliler Birliği Genel Sekreteri Cathy Tran-Phung-Co, geçen yıl tamamlayıcı emekli maaşlarına hiç zam yapılmadığını hatırlatarak yeni artışın da enflasyonun altında kalmasını kabul edilemez olarak değerlendirdi.

İşveren örgütü Medef ise farklı bir görüş savunuyor. Kurum, emeklilik sisteminin uzun vadede ayakta kalabilmesi için ekonomik koşulların ve kamu maliyesindeki bozulmanın dikkate alınması gerektiğini belirtiyor.

Kasada 90 milyar avrodan fazla para var

Agirc-Arrco'nun mali durumu da zam tartışmalarının önemli başlıklarından birini oluşturuyor.

Sistemin mevcut rezervleri 90 milyar avroyu aşıyor. Bu miktar, yaklaşık 10 aylık emekli maaşı ödemelerini karşılayabilecek düzeyde.

Ancak sistemin yönetim kuralları, gelecek 15 yıllık dönem boyunca en az altı aylık emekli maaşı ödemesini karşılayacak rezervin korunmasını zorunlu kılıyor.

İşçi ve işveren temsilcileri, zam kararlarını alırken sistemin uzun vadeli mali dengesini de gözetmek zorunda.

Mevcut yönetim anlaşması 2023 yılında imzalanmış ve 2026 yılı sonuna kadar geçerli olacak şekilde hazırlanmıştı. Ancak anlaşmanın 2027 cumhurbaşkanlığı seçimlerinden sonraya kadar yürürlükte kalması kararlaştırıldı.

Yeni müzakerelerin 2027 sonbaharında başlaması ve 2027-2030 dönemini kapsayan mali kuralların belirlenmesi bekleniyor.

Fransa'da 14 milyon özel sektör emeklisi, 1 Kasım'dan itibaren tamamlayıcı maaşlarına yüzde 1,4 zam alacak. Ancak emekli örgütleri, artışın hayat pahalılığı karşısında yetersiz kaldığını savunmayı sürdürüyor.