Fransa’da 15 yaş altına sosyal medya freni

Fransa’da 15 yaş altındaki çocukların sosyal medya kullanımını sınırlamayı hedefleyen düzenleme Senato’dan geçti. Teklif, çocuklar ile gençlerin ruh sağlığını koruma gerekçesiyle hazırlandı. Ancak düzenleme henüz yasalaşmadı. Metnin yürürlüğe girmesi için iki meclis arasında uzlaşma sağlanması gerekiyor.

Yeni düzenleme, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un gelecek öğretim yılına kadar 15 yaş altına sosyal medya yasağı getirme hedefiyle bağlantılı ilerliyor. Ancak bundan sonraki görüşmelerin süreci uzatabileceği belirtiliyor.

Senato metni değiştirdi

Senato, ilk yasa metnini değiştirerek kabul etti. Buna göre artık genel ve doğrudan bir yasak yerine, ikinci aşamada kararnameyle belirlenecek ‘zararlı’ çevrim içi hizmetlerin listesi esas alınacak.

Bu listedeki hizmetlere 15 yaş altındakilerin erişimi sınırlandırılacak. Liste dışında kalan diğer çevrim içi hizmetlere ise ebeveyn onayıyla erişim mümkün olacak.

Bu değişiklik, düzenlemenin kapsamını daraltırken yeni bir tartışmayı da beraberinde getirdi. Eleştiriler, bu ayrımın Avrupa Birliği hukuku ile uyumlu olmayabileceği yönünde yoğunlaşıyor.

Uzmanlardan ‘güvenli’ uyarısı

Uzmanlar, listede yer almayan bazı platformların yanlış biçimde ‘güvenli’ gibi algılanabileceğini söylüyor. Ayrıca ebeveyn izni modeline de itiraz ediliyor.

Libération gazetesinde dün yayımlanan görüş yazısında, konuyla ilgili soruşturma komisyonunun başkanı bu yaklaşımı eleştirdi. Yazıda, asıl sorumluluğun platformlarda olması gerekirken yükün ailelerin omzuna bırakıldığı savunuldu.

Aynı komisyon daha önce de 15 yaş altındaki çocuklar ve gençler için sosyal medya yasağı önermişti.

“Zehirli ekonomik model” eleştirisi

Komisyon raporunda çevrim içi hizmetlerin ‘zehirli ekonomik modeli’ de eleştirildi. Rapora göre birçok platform, ekranda geçirilen süreyi olabildiğince uzatmaya çalışıyor. Bunun nedeni veri toplamak ve bu verileri kişiselleştirilmiş reklam yoluyla paraya çevirmek.

Raporda bu modelin uyku bozuklukları, hareketsizlik, ruh sağlığında bozulma, siber zorbalık ve çocuk istismarı gibi ağır sonuçlar doğurabileceği uyarısı yapıldı.

Fransa tek başına karar veremiyor

Fransa’nın bu alanda tek başına hareket etmesi de kolay görünmüyor. Çünkü kullanıcı yaşının doğrulanması konusunda platformlara bağlayıcı yükümlülük getirme yetkisi Avrupa Birliği düzeyinde bulunuyor.

Bu nedenle Fransa’daki yasal sürecin sonucu kadar, Avrupa düzeyindeki düzenlemeler de belirleyici olacak.

Avrupa’da benzer arayış büyüyor

Fransa bu konuda yalnız değil. Haberde aktarıldığına göre şu anda yaklaşık 15 ülke, çocuklar ile gençlerin sosyal medyaya erişimini sınırlandırmak için çalışma yürütüyor. Bu ülkeler arasında Avusturya, Portekiz, İspanya, İtalya, Yunanistan, Norveç, Slovenya ve İngiltere de yer alıyor.

Dünyada bu alandaki en sert adımlardan birini ise geçen yılın sonunda Avustralya atmıştı. Avustralya, 16 yaş altındaki kullanıcılar için sosyal medya yasağı getiren ilk ülke olmuştu.

Almanya’da da benzer bir adım tartışılıyor. Uzmanlardan oluşan bir komisyonun, dijital medya kullanımıyla ilgili önerilerini haziran ayında sunması bekleniyor.

Tartışma daha yeni başlıyor

Fransa’daki son karar, çocukların dijital dünyadaki korunmasına ilişkin tartışmayı daha da büyütecek gibi görünüyor. Senato’nun kabul ettiği metin, sosyal medya şirketlerinin çocuklar üzerindeki etkisine yönelik kaygıların artık yalnızca ailelerin değil, devletlerin de öncelikli gündemlerinden biri hâline geldiğini gösteriyor.