Lyhanna’nın ölümünde yargı ve jandarma ihmali mi var?

Fransa’da çocuk istismarı ve cinsel şiddet dosyalarının ele alınış biçimi ülke çapında tepki topladı. Hükûmet, 11 yaşındaki Lyhanna’nın ölümü ve başka bir çocuğun cinsel istismar şikâyetinin yeterince ciddiye alınmadığına ilişkin raporun ardından bir savcı ve iki jandarma görevlisi hakkında disiplin süreci başlattı.

Adalet Bakanı Gérald Darmanin, pazartesi günü yaptığı açıklamada Auch kentinde görev yapan savcı hakkında idari soruşturma açılacağını duyurdu. Söz konusu savcı, 2025 Ağustos ayında 11 yaşındaki Rosa’nın annesi tarafından yapılan şikâyeti yürütmekle görevliydi. Şikâyette, Rosa’nın Jérôme Barella tarafından yaklaşık 50 kez tecavüze uğradığı ileri sürülmüştü.

Şikâyet öncelikli görülmedi

Pazartesi günü açıklanan hükûmet raporuna göre 2025’te yapılan şikâyet öncelikli ele alınmadı. Raporda, dosyanın hassas niteliğine rağmen doğru jandarma birimine yönlendirilmediği de belirtildi. İnceleme, Adalet Genel Müfettişliği ile Ulusal Jandarma Genel Müfettişliği tarafından yürütüldü.

Jérôme Barella, aynı zamanda bu ayın başında ölü bulunan 11 yaşındaki Lyhanna’nın kaybolmasıyla ilgili başlıca şüpheli olarak görülüyor. Rapora göre Barella, daha önce hakkında tecavüz şikâyetleri bulunmasına rağmen uzun süre yargı önüne çıkarılamadı ve bugüne kadar sorgulanmadı.

Başbakan Sébastien Lecornu, raporu okuduktan sonra sosyal medyada yaptığı açıklamada koruma zincirinin çöktüğünü söyledi. Lecornu’ya göre yaşananlar yalnızca basit bir idari aksaklık ya da kaynak eksikliğiyle açıklanamaz.

İki jandarma görev yerinden alınacak

İçişleri Bakanı Laurent Nunez, dosyada görev alan soruşturma yöneticisi ile bağlı olduğu birlik komutanının başka görevlere alınacağını açıkladı. Bu iki kişinin artık adli polis yetkisi gerektiren görevlerde çalıştırılmayacağı belirtildi.

Lyhanna dosyasının ardından Adalet Bakanı Darmanin, savcılıklardan çocuklara yönelik istismar şikâyetlerinin tamamını gözden geçirmelerini istedi. Bu kapsamda 14 Temmuz’a kadar yaklaşık 70 bin dosyanın incelenmesi hedefleniyor.

Darmanin, TF1 televizyonuna yaptığı açıklamada son bir hafta içinde reşit olmayanlara yönelik suçlarla bağlantılı 1243 kişinin gözaltına alındığını söyledi. Bakan, bunlardan 134’ünün cinsel şiddet suçlamasıyla tutuklu yargılanmak üzere cezaevine gönderildiğini belirtti. Darmanin, Lyhanna dosyası için “Bundan önce ve sonra diye bir dönem olacak” ifadesini kullandı.

İstifa çağrılarını geçiştirdi

Adalet Bakanı Darmanin, muhalefetten gelen istifa çağrılarına ise doğrudan yanıt vermedi. Bakan, savcılıklara kişilere karşı işlenen suçların, özellikle de çocuklara yönelik cinsel istismar dosyalarının öncelikli ele alınması yönünde talimat verdiğini söyledi. Ancak bu talimatların uygulanmadığını savundu.

Yargı sendikaları ise sorunun yalnızca kişisel ihmalden ibaret olmadığını belirtiyor. Sendikalara göre Fransız yargısı, dosya yükü karşısında sürdürülemez bir noktaya gelmiş durumda. Darmanin de Adalet Bakanlığı’nın teknolojik olarak geri kaldığını kabul etti. Bakan, bütçe kısıtları nedeniyle dijital dönüşümün aksadığını söyledi ve mahkeme belgelerinin yapay zekâ desteğiyle daha hızlı taranacağı bir sistem kurulacağını açıkladı.

Siyasi baskı büyüyor

Lyhanna’nın ölümü Fransa’da yeni protestolara yol açtı. Kadınlara ve çocuklara yönelik cinsel şiddetle mücadelede daha güçlü koruma isteyen gruplar sokaklara çıktı. Cumhurbaşkanlığı seçimlerine bir yıl kala siyasi partiler de kendi önerilerini gündeme taşımaya başladı.

Cumhuriyetçilerden Bruno Retailleau, bazı cinsel suçlarda zorunlu kimyasal hadım önerisini savunuyor. Sol partiler ise önceliğin yargıya daha fazla kaynak ayrılması ve çocuk koruma sisteminin güçlendirilmesi olması gerektiğini belirtiyor.

Yeşiller lideri Marine Tondelier, dosyada bireysel sorumluluklar bulunabileceğini ancak yargı sisteminin genel olarak taşınamaz bir yük altında olduğunu söyledi. Aşırı sağcı Ulusal Birlik’ten Sébastien Chenu ise Gérald Darmanin’in hâlâ görevde olmasını eleştirdi.

Çocuk koruma yasası gündemde

Hükûmet üzerindeki baskı, çocukları korumaya yönelik yeni yasal düzenlemelerin hızlandırılması yönünde artıyor. Sol partiler ve iktidar koalisyonu tarafından desteklenen 78 maddelik kapsamlı bir yasa paketi de gündemde.

Başbakan Lecornu, çocuk koruma yasa tasarısını güçlendirmeyi önceliklerinden biri yapacağını ve konuyu yakındaki bir Bakanlar Kurulu toplantısında ele alacağını söyledi. Fransa’da Lyhanna dosyası artık yalnızca bir ceza soruşturması değil, çocukların devlet tarafından nasıl korunacağına dair büyük bir siyasi ve kurumsal sınava dönüşmüş durumda.