Teslimat devlerine ‘insan ticareti’ suçlaması

Fransa’da yemek teslimat platformları Deliveroo ve Uber Eats hakkında çok ağır bir suçlama gündeme geldi. Kurye hakları için çalışan bazı dernekler, iki şirketi 'insan ticareti' yapmakla suçlayarak Paris Savcılığı’na ceza şikâyetinde bulundu.

Şikâyeti yapan yapılar arasında Bordeaux’daki Maison des Livreurs, Paris’teki Maison des Coursiers ile kurye dayanışma grupları AMAL ve Ciel yer alıyor. Bu gruplar, kuryelerin platformlara tamamen bağımlı hâle geldiğini ve her türlü çalışma koşulunu kabul etmeye zorlandığını savunuyor.

Şikâyet Paris Savcılığı’na verildi

Başvuru çarşamba günü Paris Savcılığı’na sunuldu. Dernekler, İngiltere merkezli Deliveroo ile ABD merkezli Uber’in, kırılgan durumdaki bu çalışanların zayıf konumundan büyük kazanç elde ettiğini öne sürüyor.

Bordeaux’daki Maison des Livreurs adına konuşan Jonathan L’Utile Chevallier, şirketlerin bu kırılganlığı istismar ederek ciddi gelir elde ettiğini söyledi.

Şirketler suçlamayı reddetti

Uber Eats, suç duyurusunu basından öğrendiğini belirtti ve iddiaların dayanaksız olduğunu savundu.

Deliveroo ise suçlamalara kesin bir dille karşı çıktı. Şirket, iş modelinin sömürü ya da insan ticaretiyle kıyaslanmasını kabul etmediğini açıkladı. Deliveroo, geçmişte ücret artışlarını kabul etmiş bir şirket olduğunu da hatırlattı.

Kuryelerin büyük bölümü göçmen

Fransa’da kurye sayısının 70 bin ile 100 bin arasında olduğu tahmin ediliyor. Médecins du Monde ile bazı araştırma merkezlerinin 2025’te 1.000 kurye üzerinde yaptığı araştırmaya göre, bu çalışanların yüzde 98,8’i yurt dışında doğdu. Yüzde 64’ünün ise oturma izni bulunmuyor.

Bu tablo, teslimat sektöründeki emek yapısının ne kadar kırılgan olduğunu yeniden gündeme taşıdı.

Ayrımcılık davası da gelebilir

Dernekler, Médecins du Monde ile birlikte Uber Eats’e ayrıca resmî ihtar gönderdi. İhtarda, şirketin ayrımcı uygulamalarına son vermesi istendi. Aksi hâlde toplu dava açılacağı bildirildi.

Suçlamalar arasında ekonomik kırılganlığa dayalı ayrımcılık da yer alıyor. Ayrıca 'algoritmik ayrımcılık' iddiası da öne sürülüyor. Derneklerin avukatı Thibault Lafocade’a göre bu, siparişlerin dağıtımı ve ücretlerin belirlenmesinde şeffaf olmayan otomatik sistemlerin kullanılması anlamına geliyor.

30 gün süre verildi

AFP’nin aktardığına göre, Uber Eats’ten 30 gün içinde tatmin edici bir yanıt gelmezse dosya Paris mahkemesine taşınacak.

Eğer platformun sorumlu olduğuna karar verilirse, kuryeler davaya katılıp hâkimin belirleyeceği tazminattan yararlanabilecek. Avukat Lafocade’a göre böyle bir karar, Fransa’da emsal niteliği taşıyacak.

Fransa’daki bu çıkış, yemek teslimat sektöründe göçmen emeği, dijital platformların gücü ve çalışma koşulları üzerine süren tartışmayı daha da büyütecek gibi görünüyor.