TotalEnergies Fransa’da neden çok az vergi ödüyor?

Fransız enerji devi TotalEnergies, küresel ölçekte yüksek kârlarına rağmen Fransa’da ödediği düşük kurumlar vergisi nedeniyle yeniden tartışma konusu oldu. Şirket, dünyada büyük vergi katkısı yaptığını savunuyor. Ancak Fransa’daki kurumlar vergisi tutarı, şirketin büyüklüğüyle kıyaslandığında düşük kalıyor.

TotalEnergies Üst Yöneticisi Patrick Pouyanné, bugün (17 Haziran 2026 Çarşamba) Fransa Ulusal Meclisi Maliye Komisyonu’nda dinlenecek. Komisyonun gündeminde çok uluslu şirketlerin vergilendirilmesi ve elde ettikleri kârlar var.

Dünyada 25 milyar dolar, Fransa’da 95 milyon dolar

TotalEnergies yönetimine göre şirket, 2022-2025 döneminde dünya genelinde yıllık ortalama 25 milyar dolar kurumlar vergisi ve üretim vergisi ödedi. Şirketin yıllık cirosu yaklaşık 200 milyar dolar seviyesinde.

2024’te TotalEnergies’in en fazla kurumlar vergisi ödediği ülkeler, ağırlıklı olarak petrol ve gaz üreticisi ülkeler oldu. Şirket, Norveç’e 3,5 milyar dolar, Nijerya’ya 1,34 milyar dolar, Birleşik Krallık’a 1,3 milyar dolar ve Angola’ya 698 milyon dolar kurumlar vergisi ödedi.

Fransa’da ise tablo farklı. TotalEnergies, 2024’te Fransa’daki toplam mali katkısının 2,1 milyar dolar olduğunu belirtiyor. Ancak bunun büyük bölümü işveren katkılarından oluşuyor. Kurumlar vergisi ödemesi ise 95 milyon dolar seviyesinde kaldı.

Şirket: Kâr nerede oluşuyorsa vergi orada ödeniyor

TotalEnergies, vergilerini kâr elde ettiği ülkelerde ödediğini belirtiyor. Şirket, kârın büyük bölümünün enerji üretimi yapılan ülkelerde oluştuğunu ve bu ülkelerde vergi oranlarının zaman zaman yüzde 50 ile yüzde 80 arasında değiştiğini savunuyor.

AFP’ye konuşan Cepii ekonomisti Thomas Grjebine’e göre TotalEnergies Fransa’da petrol üretmiyor. Şirket burada daha çok rafineri ve dağıtım faaliyetleri yürütüyor. Bu alanlar ise yapısal olarak daha düşük kârlı kabul ediliyor.

2025 sonunda TotalEnergies’in Fransa’daki rafineri-kimya iştiraki 5,5 milyar avroluk birikmiş zarar açıklamıştı. Bu durum da Fransa’da kurumlar vergisi matrahının düşük kalmasına yol açıyor.

Vergi optimizasyonu tartışması

TotalEnergies, agresif vergi planlaması yaptığı iddialarını reddediyor. Şirket, 2022’den bu yana dünya genelinde ortalama kurumlar vergisi oranının yüzde 43 olduğunu, bunun Fransa’daki yüzde 25’lik oranın üzerinde kaldığını vurguluyor.

Ancak eleştiriler sürüyor. Multinationals Observatory adlı sivil medya kuruluşu, şirketin İsviçre ve Singapur gibi ülkelerde çok kârlı ticaret iştirakleri bulunduğuna dikkat çekiyor. Bu ülkeler petrol ya da gaz üretmiyor, ancak vergisel açıdan daha avantajlı görülüyor.

TotalEnergies bu ülkelerde yüzde 15 oranında vergilendiriliyor. Bu oran, OECD anlaşmasıyla getirilen küresel asgari kurumlar vergisi seviyesine denk geliyor.

“Dünyanın geri kalanı” kalemi eleştiriliyor

Şirket, yıllık şeffaflık raporunda yaklaşık 70 ülkedeki vergi ve kâr bilgilerini paylaşıyor. Ancak İsviçre ve Singapur gibi ülkeler raporda ‘dünyanın geri kalanı’ başlığı altında yer alıyor. Bazı ekonomistler bu yöntemi yeterince açık bulmuyor.

Ekonomist Gabriel Zucman, nisan ayında sosyal medya platformu X’te TotalEnergies’e seslenerek, şirketin 2024 vergi öncesi kârının yaklaşık dörtte birini oluşturan 5,9 milyar dolarlık kârı bu düşük vergili kategoride beyan ettiğini yazdı.

TotalEnergies ise bu kategorideki efektif vergi oranının yüzde 18 olduğunu ve küresel asgari oranın üzerinde kaldığını belirtiyor.

Transfer fiyatları da mercek altında

Tartışmalı başlıklardan biri de transfer fiyatları. Bu kavram, aynı şirketler grubuna bağlı farklı ülkelerdeki iştiraklerin birbirine ürün ya da hizmet satarken kullandığı fiyatları ifade ediyor.

Eleştirmenler, TotalEnergies’in Fransa’da düşük kâr göstermesinin bu fiyatlandırma yöntemleriyle bağlantılı olabileceğinden şüphe ediyor. Örneğin bir TotalEnergies iştirakinin ham petrolü Fransa’daki rafineriye hangi fiyattan sattığı, Fransa’da ne kadar kâr oluşacağını doğrudan etkileyebiliyor.

Şirket ise herhangi bir özel düzenleme yaptığını reddediyor. TotalEnergies, kullandığı fiyatların uluslararası piyasa kotasyonlarına dayandığını savunuyor. Ayrıca her vergi denetiminin başında Fransız vergi idaresine transfer fiyatlandırması belgelerini sunduğunu belirtiyor.

Vergi idaresi yorum yapmıyor

Fransa Kamu Maliyesi Genel Müdürlüğü, vergi gizliliği nedeniyle belirli şirketlerin dosyaları hakkında açıklama yapmıyor. Ancak kurum, Fransa’da vergilendirilebilir kârı yasal yollarla azaltan tüm mekanizmaların incelendiğini belirtiyor.

TotalEnergies dosyası, Fransa’da süper kârların vergilendirilmesi tartışmasını yeniden gündeme taşıdı. Şirket küresel ölçekte yüksek vergi ödediğini savunurken, eleştirmenler asıl sorunun kârların hangi ülkede gösterildiği ve Fransa’da neden sınırlı kurumlar vergisi ödendiği olduğunu söylüyor.