Hollanda Meclisinde ChatGPT konuşuyor! 68 milletvekili yapay zekâdan yardım almış

Hollanda'da milletvekillerinin Meclis konuşmalarını hazırlarken ChatGPT ve Claude gibi yapay zekâ uygulamalarını yaygın biçimde kullandığı ortaya çıktı. Yapılan kapsamlı araştırmaya göre 150 sandalyeli Temsilciler Meclisinde 68 milletvekili, son dokuz ayda büyük ölçüde yapay zekâyla hazırlanmış konuşmalar yaptı. Araştırmacılar, Meclisteki tartışmaların yüzde 60'ından fazlasında en az bir milletvekilinin yapay zekâ destekli metin okuduğunu belirledi.

NOS'un haberine göre araştırma, De Groene Amsterdammer dergisi ile araştırmacı gazetecilik platformu Investico tarafından gerçekleştirildi. Gazeteciler, milletvekillerinin konuşmalarını yapay zekâ kullanımını tespit eden özel bir yazılımla inceledi. Bulgular, yapay zekânın yalnızca sosyal medya paylaşımlarında veya yazılı soru önergelerinde değil, parlamentodaki siyasi tartışmalarda da yaygınlaştığını gösterdi.

68 milletvekili, yaklaşık 300 konuşma

Araştırma kapsamında 1 Ocak ile 30 Eylül 2026 tarihleri arasında Hollanda Temsilciler Meclisinde yapılan konuşmalar incelendi.

Gazeteciler, milletvekillerinin önceden hazırlayarak kürsüde veya komisyon toplantılarında okudukları metinleri 'Pangram' adlı yapay zekâ tespit programından geçirdi.

Yazılımın değerlendirmesine göre, yaklaşık 300 konuşmanın büyük bölümü yapay zekâ tarafından yazılmış veya yeniden düzenlenmişti.

Bu konuşmaların 68 milletvekili tarafından yapıldığı belirlendi.

Araştırmaya göre yılın ilk dokuz ayında düzenlenen Meclis tartışmalarının yüzde 60'ından fazlasında, en az bir milletvekili büyük ölçüde yapay zekâ tarafından hazırlanmış bir metin okudu.

Ancak araştırmanın kapsamına milletvekillerinin bütün sözlü açıklamaları alınmadı. Yalnızca önceden hazırlanan konuşmalar incelendi. Anlık müdahaleler, karşılıklı tartışmalar ve önerge okumaları araştırmanın dışında bırakıldı.

En çok hangi milletvekilleri kullanıyor?

Araştırmaya göre yapay zekâyı en yoğun kullanan isim, Pro partisinin eski milletvekili Esmah Lahlah oldu.

Artık Amsterdam'da belediye yöneticisi olarak görev yapan Lahlah, katıldığı beş Meclis tartışmasının dördünde yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış konuşmalar yaptı.

Lahlah'ın ardından aşırı sağcı Özgürlük Partisinden (PVV) Rachel van Meetelen, Demokratlar 66 (D66) partisinden Fatimazhra Belhirch ve liberal VVD'den Wendy van Eijk geliyor.

Beşinci sırada ise Hristiyan Demokrat Parti (CDA) milletvekili Harmen Krul bulunuyor.

Araştırma, yapay zekâ kullanımının belirli bir siyasi görüşle sınırlı olmadığını gösterdi. Sağ, merkez ve sol partilerin milletvekilleri çeşitli düzeylerde bu teknolojiden yararlanıyor.

Ancak özellikle aşırı sağcı PVV ve Groep Markuszower gibi grupların yapay zekâ kullanımında öne çıktığı belirtildi.

Üç parti hiç kullanmamış

Araştırmanın dikkat çekici sonuçlarından biri de bazı partilerin konuşmalarında yapay zekâ kullanımına rastlanmaması oldu.

Sosyalist Parti (SP), Hayvanlar Partisi (PvdD) ve Volt milletvekillerinin incelenen konuşmalarında, kullanılan yazılımın yapay zekâya işaret eden bir sonuç vermediği açıklandı.

Buna karşılık Çiftçi-Vatandaş Hareketi (BBB), yapay zekâyı en yoğun kullanan siyasi gruplardan biri olarak öne çıktı.

Araştırmaya göre BBB'li üç milletvekilinin konuşmalarının yaklaşık yüzde 30'u büyük ölçüde ChatGPT veya Claude yardımıyla hazırlandı.

Partinin Meclis Grup Başkanı Henk Vermeer, katıldığı 58 tartışmanın 22'sinde yapay zekâ destekli konuşmalar yaptı.

Vermeer ise bu durumu olağan karşıladığını söyledi.

BBB'li siyasetçi, "Hesap makinesi, cep telefonu, hatta kahve makinesi de kullanıyoruz" diyerek yapay zekâyı gündelik çalışma araçlarından biri olarak gördüğünü belirtti.

Vermeer'e göre az sayıda milletvekiline sahip partilerde iş yükü oldukça yüksek. Bu nedenle yapay zekâ, küçük ekiplerin çalışmalarını kolaylaştıran önemli bir yardımcı olabiliyor.

Bazı milletvekilleri ilk konuşmasını bile ChatGPT'ye hazırlatmış

Araştırmacılar, yapay zekâ kullanımının özellikle Meclise yeni giren ve kamuoyunda daha az tanınan milletvekilleri arasında yaygın olduğunu belirledi.

Yapay zekâyı en çok kullanan on isimden beşi, bir yıl önce henüz milletvekili değildi.

Bazı milletvekillerinin parlamentodaki ilk konuşmalarını bile yapay zekâ yardımıyla hazırladığı ortaya çıktı.

Hollanda'da bir milletvekilinin Mecliste yaptığı ilk konuşma, geleneksel olarak kişisel deneyimlere, siyasi görüşlere ve kendisini tanıtmaya ayrılıyor.

Ancak D66 milletvekili Dion Huidekooper, bu ilk konuşmasında da yapay zekâdan yararlandığını kabul etti.

Huidekooper, önce anlatmak istediği konuları kısa notlar hâlinde hazırladığını, ardından yapay zekâdan bunları daha anlaşılır ve akıcı bir metne dönüştürmesini istediğini söyledi.

Pro milletvekili Ani Zalinyan da ilk konuşmasının hazırlanmasında benzer bir yöntem kullandığını belirtti.

Zalinyan, yapay zekânın kişisel notlarını düzenlediğini ancak konuşmadaki duygu ve düşüncelerin kendisine ait olduğunu savundu.

"Sadece metinleri kısaltıyoruz"

Araştırmada adı geçen milletvekillerinin büyük bölümü yapay zekâdan yararlandıklarını kabul etti.

Ancak çoğu, teknolojiyi kendi siyasi fikirlerini oluşturmak için değil, önceden hazırladıkları metinleri düzenlemek amacıyla kullandıklarını savundu.

PVV milletvekili Rachel van Meetelen, konuşmalarının içeriğini kendisinin hazırladığını belirterek yapay zekâdan metinlerin doğruluğunu kontrol etmesini ve konuşma süresine uygun hâle getirmesini istediğini söyledi.

Van Meetelen, "Arkasında durmadığım bir metni asla okumam" dedi.

D66 milletvekili Fatimazhra Belhirch de özellikle uzun cümlelerini kısaltmak amacıyla yapay zekâ kullandığını anlattı.

CDA milletvekili Harmen Krul ise araştırmanın sonuçları karşısında şaşkınlığını gizleyemedi.

Krul, yapay zekâyı zaman zaman konuşmalarını kısaltmak için kullandığını kabul etti. Ancak bütün konuşmalarının ChatGPT tarafından hazırlanmış gibi gösterilmesinden rahatsızlık duyacağını söyledi.

Bir milletvekili utandığını itiraf etti

Yapay zekâ kullandığı belirlenen milletvekillerinden Peter van Duijvenvoorde ise diğerlerinden farklı bir tepki verdi.

Demokrasi Forumu (FvD) milletvekili, yapay zekâ kullanmasını utanç verici bulduğunu açıkladı.

Meclise yeni girdiği dönemde kendi konuşma üslubunu oluşturmaya çalıştığını anlatan Van Duijvenvoorde, bu süreçte yapay zekâdan yardım aldığını söyledi.

Ancak daha sonra eski konuşmalarını yeniden okuyunca kullandığı bazı ifadelerin kendisine hiç benzemediğini fark ettiğini belirtti.

Milletvekili, artık Meclis konuşmalarında yapay zekâ kullanmadığını ve çalışanlarına da aynı yönde talimat verdiğini açıkladı.

Uzmanlardan uyarı: Demokrasinin özünü etkiliyor

Milletvekillerinin yapay zekâ kullanımına ilişkin tartışmaya akademisyenler de katıldı.

Amsterdam Üniversitesinden siyasal iletişim uzmanı Tom Dobber, Meclis konuşmalarının yapay zekâyla hazırlanmasının sosyal medya paylaşımlarında kullanılmasından daha ciddi sonuçları olabileceğini söyledi.

Dobber'e göre seçilmiş temsilcilerden beklenen, parlamentoda kendi siyasi inançlarını ve değerlendirmelerini dile getirmeleri.

Bu görevin yapay zekâya devredilmesinin demokratik temsilin temelini etkileyebileceği uyarısında bulundu.

Radboud Üniversitesinden dil ve iletişim profesörü Marc van Oostendorp da benzer endişeler dile getirdi.

Van Oostendorp, ülkenin en önemli kararlarının tartışıldığı parlamentoda milletvekillerinin makinelerin hazırladığı metinleri okumasının siyasi tartışmaların anlamını sorgulattığını belirtti.

Akademisyenlere göre sorun yalnızca konuşmaların nasıl yazıldığı değil. Yapay zekânın bir konuyu nasıl özetlediği, hangi noktaları önemli bulduğu ve hangi bilgileri dışarıda bıraktığı da siyasi mesajı değiştirebilir.

Yapay zekânın kullandığı kelimeler bile ortaya çıkarıldı

Gazeteciler yalnızca milletvekillerinin yapay zekâ kullanıp kullanmadığını araştırmakla kalmadı. Yapay zekâyla hazırlanmış konuşmaların dilini de inceledi.

Sonuçlara göre bu metinlerde belirli ifade biçimleri çok daha sık kullanılıyor.

Örneğin üç kavramın veya düşüncenin peş peşe sıralandığı cümleler, yapay zekâ destekli konuşmalarda daha yaygın.

Benzer şekilde 'Bu yalnızca ... değil, aynı zamanda ...' biçimindeki karşılaştırmalara da sık rastlanıyor.

Yapay zekâ metinlerinde 'bu nedenle', 'aynı zamanda' ve 'tam da bu yüzden' gibi bağlantı ifadelerinin daha fazla kullanıldığı belirlendi.

Leiden Üniversitesinden dil teknolojileri profesörü Suzan Verberne, bu farklılıkların önemli olduğunu söyledi.

Verberne'ye göre yalnızca yazım hatalarının düzeltilmesi veya birkaç kelimenin değiştirilmesi, metnin genel üslubunda böylesine belirgin değişiklikler yaratmaz.

Uzman, araştırmadaki dil farklılıklarının yapay zekânın bazı konuşmaların önemli bölümlerini yeniden yazdığını düşündürdüğünü belirtti.

Büyük tartışmalarda daha az kullanılıyor

Araştırma, yapay zekâ kullanımının Meclisteki bütün toplantılara eşit biçimde dağılmadığını da ortaya koydu.

Parti liderlerinin katıldığı, ülke genelinde büyük ilgi gören siyasi tartışmalarda yapay zekâ kullanımına çok az rastlandı.

Buna karşılık daha küçük salonlarda gerçekleştirilen teknik komisyon toplantılarında yapay zekâ kullanımı belirgin biçimde artıyor.

Bazı komisyon tartışmalarında konuşmaların yarısından fazlasının yapay zekâ yardımıyla hazırlanmış olduğu tespit edildi.

Araştırmacılar, bu durumu büyük siyasi tartışmalarda parti liderlerinin profesyonel danışmanlardan ve konuşma yazarlarından destek almasıyla ilişkilendiriyor.

Daha az tanınan milletvekilleri ise özellikle teknik ve karmaşık konulardaki konuşmalarını hazırlarken yapay zekâya daha sık başvuruyor.

Başbakan da yapay zekâ kullanıyor

Hollanda'da siyasetçilerin yapay zekâ kullanımına ilişkin tartışmalar daha önce de gündeme gelmişti.

NOS'un aktardığına göre Başbakan Rob Jetten'ın sosyal medya paylaşımlarını hazırlarken düzenli olarak yapay zekâdan yararlandığı ortaya çıkmıştı.

NOS tarafından geçen ay yayımlanan başka bir araştırmada ise milletvekillerinin yazılı soru önergelerinin yaklaşık dörtte birinin yapay zekâ yardımıyla hazırlandığı belirlenmişti.

Son araştırma, yapay zekâ kullanımının artık Mecliste sözlü olarak yapılan siyasi konuşmalarda da yaygınlaştığını gösteriyor.

Ancak araştırmacılar, yapay zekânın gerçekte ne kadar kullanıldığının tespit edilenden daha yüksek olabileceğini düşünüyor.

Çünkü araştırmada yalnızca Pangram yazılımının yüzde 50'den fazlasının yapay zekâ tarafından hazırlandığını değerlendirdiği metinler dikkate alındı.

Daha sınırlı yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış konuşmalar bu sayıya dâhil edilmedi.

Öte yandan bu sonuçlar, metinleri inceleyen bir tespit yazılımının değerlendirmelerine dayanıyor. Bu tür araçlar hata yapabildiği için tek başlarına bir konuşmanın nasıl hazırlandığını kesin biçimde kanıtlamıyor.

Partiler yapay zekâ için kurallar hazırlıyor

Araştırma, Hollanda'daki siyasi partilerin yapay zekâ kullanımına ilişkin ortak ve bağlayıcı kurallara sahip olmadığını da ortaya koydu.

Investico'nun 17 Meclis grubuyla gerçekleştirdiği görüşmelere göre yalnızca beş grubun yapay zekâ kullanımı konusunda açık kuralları bulunuyor.

Bunlar Pro, D66, SP, 50Plus ve Volt.

CDA ise yeni kurallar hazırlıyor.

CDA lideri Henri Bontenbal, milletvekillerinin kendi siyasi fikirlerini üretmeleri gerektiğini vurguladı.

Bontenbal, bir milletvekilinin yapay zekâdan belirli bir konuda üç Hristiyan demokrat fikir üretmesini istemesinin kabul edilemez olacağını belirtti.

Volt lideri Laurens Dassen ise partisinde Meclis konuşmaları ve soru önergeleri hazırlanırken yapay zekâ kullanılmasını yasakladıklarını açıkladı.

Dassen, özetleme işlemlerinde bile yapay zekâya güvenilmemesi gerektiğini savundu. Çünkü bir siyasi belgede önemli olan yalnızca yazılanlar değil, bazen özellikle yazılmayan bilgiler de olabiliyor.

Hollanda'da ortaya çıkan tablo, yapay zekânın siyasi çalışmaların günlük bir parçası hâline geldiğini gösteriyor. Ancak milletvekillerinin bu teknolojiden ne ölçüde yararlanabileceği, hangi görevlerin mutlaka insan tarafından yapılması gerektiği ve siyasi sorumluluğun nasıl korunacağı konusundaki tartışmalar giderek büyüyor.