Hollanda Suriyelilerin dönüşünü Şam’la görüşüyor

Hollanda Dışişleri Bakanı Tom Berendsen ile İltica Bakanı Bart van den Brink, Suriye’nin başkenti Şam’a giderek Cumhurbaşkanı Ahmed al-Sharaa ile görüştü. Al-Sharaa, Beşar Esad rejiminin 2024 sonunda devrilmesinin ardından ülkenin başına geçmişti.

Bu ziyaret, Esad rejiminin çökmesinden bu yana Hollanda’dan Suriye’ye yapılan en üst düzey diplomatik temas oldu. İki ülke, yeniden inşa, ekonomik kalkınma ve Hollanda’daki Suriyelilerin dönüşü için ortak bir yetkililer komitesi kurulması konusunda anlaştı.

Hollanda’da 150 bin Suriyeli var

Hollanda’da yaklaşık 150 bin Suriyeli yaşıyor. Bu grup, ülkedeki en büyük sığınmacı topluluğunu oluşturuyor. Hollanda hükûmeti, gönüllü olarak geri dönmek isteyen Suriyelilere destek vermek istediğini belirtiyor.

Esad’ın devrilmesinden bu yana 1.440 Suriyeli gönüllü olarak ülkesine döndü. Hollanda, dönüş yapan yetişkinlere 2 bin 800 avro, çocuklara ise 1.650 avro ödeme yapıyor.

Zorunlu dönüş de masada

Ancak görüşmeler yalnızca gönüllü dönüşle sınırlı kalmadı. NOS’a konuşan bakanlar, iltica başvurusu reddedilen Suriyelilerin zorla geri gönderilmesinin de ele alındığını söyledi.

İltica Bakanı Van den Brink, çok sayıda Suriyelinin hâlâ sistem içinde olduğunu belirtti. Bakan, savaşın sona ermesiyle birlikte bu dosyaların artık her zaman oturum izniyle sonuçlanmadığını söyledi. Hollanda’nın bu nedenle Şam yönetimiyle yeni anlaşmalar aradığını ifade etti.

Hollanda hükûmetinin ziyaret raporunda zorunlu dönüş konusu ‘devam eden diyalog’ olarak tanımlandı. Ancak Suriye yönetimi bu fikre şu ana kadar mesafeli yaklaşıyor.

Şam zorunlu dönüşe sıcak bakmıyor

Suriye Dışişleri Bakanı Assaad al-Shaibani, mayıs ayında Euronews’e yaptığı açıklamada istem dışı geri dönüşlerin kaosa yol açabileceğini söylemişti. Shaibani, sayı ve takvim konusunda bir anlaşma olmadığını, dönüşlerin daha geniş bir yeniden inşa ortaklığının parçası olması gerektiğini belirtmişti.

Tartışmanın merkezinde ise Suriye’nin geri dönüş için yeterince güvenli olup olmadığı sorusu var. Hollanda Dışişleri Bakanlığı’nın geçen yıl mahkeme sürecinin ardından yayımladığı ülke raporunda Suriye’deki durum ‘kırılgan, istikrarsız ve değişken’ olarak tanımlanmıştı.

Azınlıkların güvenliği gündemde

Ahmed al-Sharaa liderliğindeki geçiş yönetimi, özellikle azınlık topluluklarına yönelik ölümcül şiddet olayları nedeniyle uluslararası baskı altında. Hollandalı bakanlar Şam temasları sırasında Hristiyan, Kürt, Dürzi ve Alevi dinî temsilcilerle de görüştü.

Berendsen ve Van den Brink, tüm azınlıkların haklarına saygı gösterilmesi gerektiğini vurguladı. Bu mesaj, Hollanda’nın geri dönüş politikasında güvenlik ve insan hakları koşullarını öne çıkarmaya çalıştığını gösteriyor.

Avrupa’da dönüş baskısı artıyor

Esad rejiminin devrilmesinden sonra Avrupa’da Suriyelilerin ülkelerine dönüşü yönünde siyasi baskı arttı. Almanya, Suriyeli nüfusunun büyük bölümünü 3 yıl içinde geri göndermeyi hedefliyor. Hollanda’da da Suriyelilerin iltica başvuruları artık otomatik olarak kabul edilmiyor; başvurular tek tek değerlendiriliyor.

Şam’daki görüşme, Hollanda’nın Suriye politikasında yeni bir döneme girdiğini gösteriyor. Ancak zorunlu dönüşlerin hukuken ve fiilen mümkün olup olmayacağı, Suriye’de güvenliğin sağlanmasına ve iki ülke arasında yapılacak yeni anlaşmalara bağlı olacak.