Hollanda’da 140 bin Ukraynalının iltica dosyası işleme alınacak

Hollanda’da savaş nedeniyle geçici koruma altında bulunan 140 binden fazla Ukraynalının yıllardır bekletilen iltica başvurularının incelenmesi gerekecek. Avrupa Adalet Divanı, başvuruların süresiz biçimde rafa kaldırılmasının hukuka uygun olmadığına hükmetti.

NOS’un haberine göre karar, başvuru yoğunluğuyla mücadele eden Hollanda Göç ve Vatandaşlık Dairesi (IND) üzerinde ciddi bir ek baskı yaratabilir.

Hollanda diğer Avrupa ülkelerinden farklı bir sistem kurdu

Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinin ardından Avrupa Birliği, Ukrayna’dan kaçanlara 'Geçici Koruma Direktifi' kapsamında özel statü tanıdı. Bu statüyle Ukraynalılar normal iltica prosedüründen geçmeden barınma, sağlık hizmeti ve çocukları için eğitim hakkından yararlanabiliyor. Ayrıca doğrudan çalışabiliyorlar.

Hollanda ise diğer birçok Avrupa ülkesinden farklı olarak geçici koruma almak isteyen Ukraynalılara aynı zamanda iltica başvurusu yaptırdı.

Başvurular daha sonra otomatik olarak askıya alındı. Böylece Ukraynalılar geçici koruma altında kalırken iltica dosyaları işleme alınmadı.

Avrupa Adalet Divanı şimdi bu uygulamanın sürdürülemeyeceğine karar verdi.

Bakan da ‘ek baskı yaratacak’ dedi

İltica ve Göç Bakanı Van den Brink, Hollanda’nın yıllardır Ukraynalıların dosyalarını incelememeyi tercih ettiğini kabul etti.

Van den Brink, "Zaten koruma altında oldukları ve başvuru sayısı çok yüksek olduğu için bu dosyaları uzun süre değerlendirmemeyi seçtik. Mahkeme şimdi açık biçimde bunların incelenmesi gerektiğini söylüyor" dedi.

Bakan, kararın iltica sistemi üzerinde "kesinlikle ek baskı" oluşturacağını da kabul etti.

IND’nin önünde zaten 50 binden fazla dosya var

Hükûmet, 140 binden fazla Ukraynalının başvurusunu hemen aynı anda işleme almayı planlamıyor.

Bakanlığın planına göre IND önce Hollanda’ya yeni gelenlerin başvurularıyla ilgilenecek. Aynı zamanda mevcut bekleme listesinde bulunan 50 binden fazla dosya değerlendirilecek. Ukraynalıların başvurularına ise daha sonra öncelik verilmesi planlanıyor.

Göç hukuku uzmanları, Avrupa Adalet Divanı kararının dosyaların aşamalı biçimde incelenmesine bir miktar imkân tanıyabileceğini belirtiyor. Örneğin çocuklu aileler gibi belirli gruplara öncelik verilebilecek.

Ancak uzmanlara göre hangi yöntem seçilirse seçilsin IND’nin iş yükü önemli ölçüde artacak.

‘IND’nin bunun için kapasitesi yok’

İltica avukatı Wil Eikelboom, Hollanda’nın geçici korumayı iltica başvurusu şartına bağlamasının baştan sorunlu bir tercih olduğunu söyledi.

Eikelboom, "Geriye dönüp baktığımızda geçici korumayı iltica başvurusuyla bağlantılı hale getirmek pek iyi bir fikir değildi. Çok kullanışsız bir sistem kuruldu" dedi.

Eikelboom’a göre asıl sorun, IND’nin 140 binden fazla ek başvuruyu değerlendirecek personel ve kapasiteye sahip olmaması.

Radboud Üniversitesi’nden göç hukuku uzmanı Ricky van Oers da Hollanda’nın uygulamasının Avrupa’da istisna olduğunu belirtti. Diğer ülkelerde geçici koruma alan Ukraynalılar için otomatik olarak ayrıca iltica başvurusu oluşturulmadığını söyledi.

Ukraynalıların geçici koruması 2028’e kadar sürüyor

Hollanda’daki Ukraynalıların geçici koruma hakkı Mart 2028’e kadar devam edecek. Bu tarihten sonra sistemin uzatılıp uzatılmayacağı henüz belli değil.

Van Oers, mevcut durumu Ukraynalılar açısından "kalıcı bir geçicilik" olarak tanımladı. Geçici koruma çalışma ve barınma hakkı sağlasa da uzun vadeli yaşam kurmak isteyenler açısından belirsizlik yaratıyor.

Mülteci kuruluşu VluchtelingenWerk de hükûmetten Ukraynalılar için uzun vadeli bir plan hazırlamasını istedi. Kuruluşa göre geri dönüş şu anda birçok kişi için gerçekçi bir seçenek değil.

Son sözü Hollanda’nın en yüksek idare mahkemesi söyleyecek

Avrupa Adalet Divanı’nın kararı şimdi Hollanda’nın en yüksek idare mahkemesi tarafından ülke hukukuna uygulanacak.

Bu kararın ardından 140 binden fazla Ukraynalının dosyasının hangi sırayla ve ne kadar sürede değerlendirileceği daha netleşecek.

Ancak hukukçuların ortak görüşü, Hollanda’nın Avrupa Adalet Divanı kararını görmezden gelemeyeceği yönünde. Bu nedenle uzun süredir bekletilen Ukraynalıların iltica başvurularının eninde sonunda IND tarafından tek tek ele alınması gerekecek.