Hollanda’da petrol krizi planı devrede: İşte önlemler...

Hollanda’da İran savaşıyla büyüyen enerji ve yakıt baskısı sonrası hükûmet hem acil destek paketini hem de ulusal petrol kriz planını devreye aldı. Telegraaf’ın hükûmete yakın kaynaklara dayandırdığı habere göre kabine, özellikle akaryakıt ve enerji fiyatlarındaki artıştan etkilenen kesimler için yeni önlemler hazırlıyor. Bu önlemler arasında toplu taşıma ücretlerinde geçici indirim de bulunuyor.

Aynı gün, ulusal petrol kriz planının ilk aşaması da yürürlüğe girdi. Bu aşama şimdilik vatandaşların günlük yaşamında doğrudan bir değişiklik yaratmıyor. Ancak hükûmet, yakıt sorununun derinleşmesi ihtimaline karşı daha sert seçenekleri de masada tutuyor.

İlk hedef işe gidip gelenler ve kırılgan haneler

Telegraaf’ın haberine göre hükûmet, özellikle işe gitmek için otomobile bağımlı olan çalışanları ve evini fosil yakıtla ısıtan dar gelirli haneleri korumaya çalışıyor. Toplu taşıma ücretlerinde geçici indirim düşüncesi de bu nedenle gündemde. Amaç, artan benzin ve enerji maliyetinin haneler üzerindeki baskısını hafifletmek.

Kulislere yansıyan başka seçenekler de var. Çalışanlar için vergiden muaf yol gideri ödeneğinin artırılması, elektrikli otomobil alımına yeni destek verilmesi ve yoksul hanelerin enerji faturalarına yardım eden acil fonun yeniden açılması bunlar arasında sayılıyor.

Akaryakıtta vergi indirimi yok

Hollanda hükûmeti, Almanya’nın yaptığı gibi akaryakıtta vergi indirimine gitmeyi ise düşünmüyor. Bu karar muhalefetin bir bölümünü rahatsız etti. Ancak Nieuwsuur’a konuşan ING ekonomisti Rico Luman, böyle bir indirimin halkta karşılık bulsa da hedefi net olmayan bir adım olduğunu söyledi. Luman’a göre en çok kilometre yapanlar genelde yüksek gelir grupları ve bu tür bir vergi indirimi bütçeye çok büyük yük getiriyor.

Kriz planının ilk aşaması ne anlama geliyor?

Bugün yürürlüğe giren petrol kriz planının ilk aşaması daha çok hazırlık ve koordinasyon anlamına geliyor. Devlet, taşımacılık ve tarım gibi çok yakıt kullanan sektörlerle daha yoğun görüşmeler yapacak. Yakıt stokları da hem ülke içinde hem uluslararası düzeyde daha yakından izlenecek.

NOS’a konuşan ekonomistler, bu adımın gerekli olduğunu söylüyor. Çünkü Ortadoğu’dan gelen petrol ve gaz akışındaki sorunlar uzarsa, mesele yalnızca fiyat artışıyla sınırlı kalmayabilir.

Daha sert önlemler de kâğıt üstünde hazır

Planın ilerleyen aşamalarında vatandaşları doğrudan etkileyecek seçenekler de bulunuyor. Bunlar arasında uzaktan çalışmanın teşvik edilmesi, toplu taşımaya yönelimin artırılması, otoyollarda hız sınırının 80 kilometreye düşürülmesi ve arabasız pazar günleri gibi uygulamalar var.

Daha da dikkat çekici seçenekler de mevcut. Dizelle çalışan eve teslimat hizmetlerinin yasaklanması ve yüksek miktarda yakıt kullanan bazı fabrikalara üretim sınırlaması getirilmesi de kriz planında yer alıyor.

Ekonomist Mathijs Bouman’a göre bu seçeneklerin hepsi hemen uygulanacak önlemler değil. Ancak krizin büyümesi hâlinde hükûmetin elinde hazır bir yol haritası bulunması önemli.

En etkili tasarruf aracı hız sınırı olabilir

Rico Luman’a göre yakıt tüketimini gerçekten düşürebilecek en güçlü araçlardan biri otoyollardaki hız sınırının aşağı çekilmesi. Luman, 100 hatta 80 kilometre sınırının büyük miktarda yakıt tasarrufu sağlayabileceğini savunuyor. Arabasız pazar günleri de yine etkili olabilir. Ancak bunun bugünün Hollanda’sında ne kadar kabul göreceği belirsiz.

İşverenler de kaygılı

Bu arada iş dünyası, yeni desteklerin maliyetinin kendi omuzlarına yüklenmesinden endişe ediyor. İşveren örgütü AWVN’ye göre yol gideri ödeneğinin yükselmesi ve bunun ücret artışlarıyla birleşmesi, şirketler üzerinde ek baskı yaratabilir. NOS’a konuşan Anne Megens, firmaların da zaten yükselen yakıt fiyatlarından sert biçimde etkilendiğini söyledi.

Hükûmet hedefli destek istiyor

Son tablo, Hollanda hükûmetinin herkese yayılan geniş sübvansiyonlar yerine daha hedefli ve geçici desteklerle ilerlemek istediğini gösteriyor. Şimdilik vatandaşın günlük hayatında sert bir değişiklik yok. Ancak petrol krizinin büyümesi hâlinde, bugün yalnızca kâğıt üzerinde duran önlemler çok daha hızlı biçimde gündelik yaşama girebilir.