Hollanda'da PFAS alarmı: Her 10 kişiden 7'sinde sınır aşıldı

Hollanda'da yapılan yeni araştırma, halkın büyük bölümünün vücudunda hâlâ yüksek miktarda PFAS bulunduğunu ortaya koydu. Hollanda Ulusal Halk Sağlığı ve Çevre Enstitüsü'nün (RIVM) araştırmasına göre yetişkinlerin yüzde 71'inin kanındaki toplam PFAS miktarı sağlık açısından belirlenen sınır değerin üzerinde.

Araştırmada 967 kişinin kan örneği incelendi. Katılımcıların neredeyse tamamının kanında en az dört farklı PFAS türü bulundu. En yüksek seviyede tespit edilen madde PFOS olurken onu PFOA izledi.

Önceki araştırmaya göre düşüş var

Sonuçlar yüksek seviyelere işaret etse de geçmiş yıllara göre iyileşme görüldü. 2016 ve 2017 yıllarında yapılan önceki araştırmada neredeyse herkesin kanındaki PFAS miktarı sağlık sınırının üzerindeydi.

RIVM, kandaki PFAS miktarındaki düşüşün Batı Avrupa genelinde görülen eğilimle uyumlu olduğunu belirtti.

Ancak kurum, mevcut seviyelerin hâlâ çok yüksek olduğuna dikkat çekerek insanların PFAS'a maruz kalmasını daha da azaltacak kapsamlı önlemler alınması gerektiğini vurguladı.

Bazı bölgelerde 7 kata kadar yüksek çıktı

Araştırmada özellikle Westerschelde çevresi ile Dordrecht'teki Chemours fabrikasının yakınındaki bölgeler mercek altına alındı. Bu bölgelerde yaşayanların uzun süredir daha fazla PFAS'a maruz kaldığı biliniyor.

Zeeuws-Vlaanderen bölgesinde yedi farklı PFAS türünün seviyesi ülkenin geri kalanına göre daha yüksek çıktı. Özellikle PFOS ve PFHpS miktarlarının bazı örneklerde Hollanda'nın geri kalanından 7 kat fazla olduğu belirlendi.

Westerschelde'nin kuzeyinde ise PFNA, PFDA ve PFOS seviyeleri ülke ortalamasının iki katına kadar çıktı.

Chemours çevresinde PFOA yine yüksek

Dordrecht'teki Chemours fabrikasının çevresinde yaşayanlarda PFOA seviyesi, Hollanda'nın geri kalanına göre yine hafif yüksek ölçüldü.

Bununla birlikte PFOA miktarının 2016 ve 2017 yıllarındaki araştırmaya kıyasla azaldığı belirlendi.

Önceki araştırmada olduğu gibi bu kez de bölgede yaşayanların kanında 'GenX' olarak bilinen HFPO-DA maddesine rastlanmadı.

Bağışıklık sistemini etkileyebilir

RIVM, sınır değerin aşılmasının kişinin hemen hastalanacağı anlamına gelmediğini özellikle vurguladı. Araştırmayla tek tek kişilerin sağlık açısından hangi risklerle karşı karşıya olduğunun belirlenemeyeceği ifade edildi.

Ancak PFAS'ın vücutta çeşitli etkiler yaratabildiği biliniyor. Kuruma göre yüksek ve uzun süreli maruziyet, bağışıklık sisteminin daha kötü çalışmasına yol açabiliyor.

Riskin ne kadar yüksek olduğu ise PFAS miktarına, maruz kalma süresine ve kişinin sağlık durumuna göre değişiyor.

RIVM, Westerschelde ve Dordrecht çevresindeki yüksek değerlerin sağlık sorunlarıyla bağlantılı olup olmadığını ayrıca araştırıyor.

PFAS'a karşı daha sert önlem çağrısı

RIVM, yalnızca belirli PFAS türlerine değil, bütün PFAS maddelerine ve tüm maruziyet kaynaklarına yönelik kapsamlı mücadele çağrısı yaptı.

Hollanda'da 2024'ten bu yana bütün PFAS türleri 'çok yüksek endişe uyandıran maddeler' listesinde yer alıyor. Şirketlerin bu maddelerin kullanımını ve çevreye salımını mümkün olduğunca azaltması gerekiyor.

Avrupa Birliği düzeyinde de PFAS'ın geniş ölçekte yasaklanmasını öngören bir düzenleme üzerinde çalışılıyor. Amaç, insanların gıda, içme suyu ve çevre üzerinden PFAS'a maruz kalmasını uzun vadede azaltmak.

RIVM ayrıca alınan önlemlerin işe yarayıp yaramadığını görmek için önümüzdeki yıllarda kandaki PFAS seviyelerinin düzenli olarak ölçülmesini öneriyor.