Hollanda’da yasal esrar denemesi bir yılı geride bıraktı: İşte tablo...

Hollanda’da ‘kapalı coffeeshop zinciri’ olarak bilinen yasal esrar denemesi birinci yılını tamamladı. Trouw’un haberine göre deneyin uygulandığı 10 belediyede coffeeshoplar, bir yıldır yalnızca devlet onaylı üreticilerden gelen esrarı satıyor. İlk sonuçlar, sistemin birçok taraf için olumlu işlediğine işaret ediyor. Adalet ve Güvenlik Müfettişliği bazı kural ihlalleri tespit etti, ancak bunların hiçbirinin suç örgütleriyle bağlantılı olmadığı belirtildi.

Arka kapı düzeni değiştirilmeye çalışılıyor

Hollanda’da yıllardır esrar satışı fiilen tolere ediliyor, ancak üretim yasa dışı kalıyordu. Bu nedenle coffeeshoplar ürünü çoğu zaman yeraltı dünyasından sağlıyor, devlet ise buna uzun süre göz yumuyordu. Deneyin amacı tam da bu çelişkiyi aşmak. Sistemde yer alan 10 belediyedeki coffeeshoplar artık yalnızca onaylı 10 üreticiden ürün alabiliyor.

İlk dönemde bazı sıkıntılar yaşandı. Bazı türlerde talep üretimi aştı, coffeeshoplar daha fazla çeşit istedi, üreticiler ise buna hemen karşılık veremedi. Ancak Trouw’a konuşan üretici Rick Bakker, bugün işlerin çok daha düzenli yürüdüğünü ve şirketinin üretimi büyüttüğünü söyledi. Bir yılın sonunda onaylı 10 üreticinin de faal durumda olduğu aktarıldı.

Esrar oturdu, haşiş daha zorlu

Habere göre yasal üretilen esrarda kalite ve çeşitlilik büyük ölçüde oturdu. Asıl sorun haşişte yaşandı. Çünkü yasal haşişin tadının Fas kaynaklı eski tedarikten farklı olduğu ve daha pahalıya geldiği belirtildi. Buna rağmen Perakendeci Esrar Satıcıları Birliği’nden Simone van Breda, haşiş müşterilerinin büyük bölümünün artık yeni sisteme geçtiğini söyledi.

Deneye katılan belediyelerden Breda’nın Belediye Başkanı Paul Depla da tablodan memnun. Trouw’a konuşan Depla, müşterilerin uzaklaşmadığını, satışların düşmediğini ve sokak satıcılığında artış görülmediğini söyledi. Ona göre değişen şey, esrarın satış yüzü değil, tedarik kapısı oldu.

İhlal var ama suç bağlantısı yok

Adalet ve Güvenlik Müfettişliği geçen yıl üreticilere yönelik 46 denetimde toplam 42 ihlal tespit etti. Bunların çoğunun kayıt sistemindeki yanlış girişler ve güvenlik kurallarına uyulmamasıyla ilgili olduğu açıklandı. Dört dosyada 1.000 ile 20 bin avro arasında para cezası istendi. ANP’ye konuşan bir müfettişlik sözcüsü, sorunların basit insan hatasının ötesine geçtiğini, ancak yasal üreticilerle suç dünyası arasında bağ olduğuna dair işaret bulunmadığını söyledi.

Sistem, her bitkinin benzersiz bir kodla üreticiden coffeeshopa kadar izlenmesine dayanıyor. Üretim alanlarında çit, sınırlı erişim ve kayıt zorunluluğu gibi güvenlik önlemleri de bulunuyor. Müfettişlik son yıllarda denetimleri hızla artırdı. Üreticilerin yanı sıra coffeeshoplar da denetleniyor, ancak bu noktada yaptırım kararını belediye başkanları veriyor.

Asıl tartışma şimdi başlıyor

Deney resmî olarak üç yıl daha sürecek. Nihai değerlendirmenin 2029 sonunda yapılması planlanıyor. Ancak esrar piyasası araştırmacısı Nicole Maalsté ile Breda Belediye Başkanı Depla, o tarihe kadar beklemenin yeni sorunlar yaratacağını söylüyor. Onlara göre sistem şimdi durdurulursa coffeeshoplar eski tedarikçilere dönemeyecek, milyonlarca avro yatırım yapan üreticiler de kapısına kilit vurmak zorunda kalacak. Bu yüzden Hollanda’da asıl tartışma artık deneyin çalışıp çalışmadığından çok, bu modelin ülke geneline yayılıp yayılmayacağına dönmüş durumda.