Hollanda’da yeni dönem: Rob Jetten göreve başladı

Rob Jetten, Lahey’de yemin ederek Hollanda’nın yeni başbakanı oldu. 2023 seçimlerini Geert Wilders’ın partisi kazansa da, hükûmetin başına Avrupa Birliği yanlısı bir isim geçti.

Yemin töreni, Willem-Alexander tarafından Huis ten Bosch Sarayı’nda gerçekleştirildi. Kabinede 10 erkek ve 8 kadın yer alıyor. Koalisyon anlaşmasının başlığı ise yeni dönemin mesajını yansıtıyor; “Aan de slag!” yani “Hadi işe koyulalım!”

Wilders dönemi ve AB gerilimi

Görevden ayrılan hükûmette Partij voor de Vrijheid (PVV) en güçlü partiydi. Wilders, Avrupa Birliği’ni sık sık sert sözlerle eleştirmiş ve geçmişte Hollanda’nın birlikten ayrılmasını savunmuştu.

Eylül 2024’te PVV’li sığınma ve göç bakanı, ülkenin AB’nin bazı iltica kurallarından çekilmek istediğini açıklamıştı. Bu adım sembolik görülse de Brüksel ile gerilimin işareti sayılmıştı.

Genç ve AB yanlısı bir başbakan

38 yaşındaki Jetten, ülke tarihinin en genç başbakanı oldu. Liderliğini yaptığı Democraten 66 (D66), sol liberal bir çizgi izliyor.

Jetten, 'uzatılmış el siyaseti' vaat ediyor. Azınlık hükûmeti niteliğindeki yeni kabine, mecliste çoğunluk için 10 sandalyeye daha ihtiyaç duyuyor.

Jetten bu tabloyu “Çoğunluk aramak zorundayız. Yukarıdan bakan bir siyaset yapamayız. Bunu birlikte başarmalıyız” sözleriyle değerlendirdi.

Zor ekonomik kararlar kapıda

Koalisyon; sol liberaller, Hristiyan demokratlar ve sağ liberallerden oluşuyor. Hükûmet sosyal ve sağlık harcamalarında tasarruf planlıyor.

Sağlık sigortasında vatandaşın katkı payı artacak. Evde bakım için sağlanan vergi indirimleri kaldırılacak. Emeklilik yaşının 2054’te 70’e çıkarılması hedefleniyor.

Muhalefet lideri Jesse Klaver, bu politikalara destek vermeyeceklerini açıkladı. Gerekirse uzlaşabileceklerini ancak yanlış yola sapılırsa hükûmetin ömrünün kısa olabileceğini söyledi.

Sağ kanatta çatlak

Wilders, merkez sağ hükûmetle iş birliğini reddetti. Hükûmeti, “Hollandalıları Brüksel için feda etmekle” suçladı.

Bu sert tutum parti içinde de bölünmeye yol açtı. Yedi milletvekili PVV’den ayrılarak ayrı bir grup kurdu. Bu grup hükûmetle görüşmeye açık olduğunu duyurdu. Sağ popülist JA21 partisi de diyalog sinyali verdi.

Ordu ve konut planı

Yeni kabine, önümüzdeki yıllarda orduya 19 milyar avro ek bütçe ayırmayı planlıyor. Ayrıca her yıl 100 bin yeni konut inşa edilmesi hedefleniyor.

Jetten’in Brüksel’deki ilk AB zirvesine katılmasına yaklaşık üç hafta var. Yeni başbakanın Avrupa’da liberal ve AB yanlısı bir çizgi izlemesi bekleniyor. Ancak göç politikasında daha sert bir tutum da gündemde olabilir.