Nehir seviyeleri temmuzda dibe vurdu

Hollanda’da yazın ortasında nehirlerde alarm verici bir tablo oluştu. Temmuz ayının henüz yarısı geride kalmışken, Ren ve Maas nehirlerindeki su seviyesi normalde yaz sonu ya da sonbahar başında görülen düzeylere indi.

Ren Nehri’nin Hollanda’ya girdiği Lobith yakınlarında su seviyesi olağan dışı düşük. Maas Nehri’nde de benzer bir düşüş yaşanıyor. 2026 yazı şimdiye kadar yalnızca çok sıcak değil, aynı zamanda çok kurak geçiyor. Önümüzdeki günlerde bu tablonun fazla değişmesi beklenmiyor.

Gemi taşımacılığı zorlaşıyor

Düşük su seviyesi en çok nehir taşımacılığını etkiliyor. Gemiler daha zor manevra yapıyor. Daha da önemlisi, nehir tabanına oturma riski nedeniyle yüklerini eskisi kadar ağır alamıyor.

Bu durum sanayi için de sorun yaratıyor. Su seviyesi düştükçe nehir suyu daha hızlı ısınıyor. Fabrikalar ve enerji santralleri, kullandıkları soğutma suyunu nehre geri bıraktığında su daha da ısınıyor. Bu nedenle bazı tesislerin üretimi kısıtlanabiliyor.

“35 yıldır temmuzda böyle görmedim”

Lobith yakınındaki De Bijland yat limanı ve su sporları alanı da düşük su seviyesini doğrudan hissediyor. Limandan Ties van Wijk, 35 yıldır bu işi yaptığını, temmuz ayında böyle bir tabloyla karşılaşmadığını söyledi.

Van Wijk’e göre şimdi görülen manzara normalde eylül ya da ekim aylarında ortaya çıkar. Yaz aylarında normalde çok sayıda tekne limana uğrarken, bu yıl birçok kişi teknesine zarar vermekten korktuğu için gelmiyor.

Sürat tekneleri limana daha kolay girebiliyor. Çünkü motor düzeneklerini yukarı kaldırabiliyorlar. Ancak bunu yapamayan tekneler için sığ suda ilerlemek tehlikeli. Karaya oturma riski yüksek.

Rijkswaterstaat: Bu kadar erken beklemiyorduk

Hollanda Su İşleri Kurumu Rijkswaterstaat da durumun olağan dışı olduğunu belirtiyor. Kurumun nehir uzmanı Daniël van Putten, seviyenin gerçekten çok düşük olduğunu ve yazın bu kadar erken döneminde buna alışık olmadıklarını söyledi.

Van Putten’e göre sorun yalnızca Hollanda’daki kuraklık değil. Ren Nehri’nin bütün havzasında su az. Alpler’de de seviyeler çok düşük. Bu nedenle su Hollanda’ya ulaşamıyor.

Rijkswaterstaat, nehir seviyelerinin bu hafta hızla düşmeye devam ettiğini belirtiyor. Van Putten, yaklaşık 2 hafta sonrasını öngörebildiklerini, bu düşüşün beklendiğini ama seviyenin her defasında yine de şaşırtıcı derecede düşük göründüğünü söyledi.

Yağmur yetmeyecek

Deltares ve Rijkswaterstaat hidrometeoroloğu Jan Verkade’ye göre önümüzdeki günlerde beklenen yağmur tabloyu değiştirmeye yetmeyecek. Verkade, buharlaşma hesaba katıldığında etkili yağıştan geriye neredeyse hiçbir şey kalmayacağını söyledi.

Bu nedenle nehirlerin en az bir hafta daha boşalmaya devam etmesi bekleniyor. Uzmanlara göre temmuz 2026, aynı dönem açısından rekor kurak yıl olarak bilinen 1976’yı bile geride bırakabilir.

Alpler’deki su tamponu küçülüyor

Uzmanlar, bu yazki düşük seviyelerin iklim değişikliğiyle uyumlu bir eğilime işaret ettiğini söylüyor. Ren Nehri için yaz aylarında en önemli tatlı su kaynağı Alpler’deki kar ve buz birikimi. Ancak bu doğal tampon giderek küçülüyor.

Rijkswaterstaat’tan Van Putten, Alpler’deki su rezervi azaldıkça Hollanda’ya daha az su ulaştığını belirtti. Bu yıl karların büyük bölümü ilkbaharda eridi.

Hidrometeorolog Verkade de buzulların geçmişte çok büyük miktarda su depoladığını, ancak bu kaynağın giderek zayıfladığını söyledi. Verkade’ye göre şu anda İsviçre’nin kendi kullanımı için daha fazla su tuttuğu düşünülüyor. Bu nedenle İsviçre’den aşağıya çok az su geliyor.

Kuraklık tek risk değil

Uzmanlar, iklim değişikliğinin yalnızca düşük su seviyeleri anlamına gelmediğini de vurguluyor. Aşırı yağışlar da daha şiddetli hâle geliyor. Bunun örneklerinden biri, 5 yıl önce Maas Nehri çevresinde yaşanan büyük taşkınlardı.

Kısa vadede kalıcı çözüm beklenmiyor. Nehirlerin yeniden düzenlenmesi uzun yıllar alacak bir süreç. Üstelik böyle yapılsa bile aşırı hava olayları tamamen ortadan kalkmayacak.

Verkade’ye göre asıl mesele, dünyayı daha da ısıtan karbondioksit salımını azaltmak. Aksi hâlde hem kuraklık hem de aşırı yağış sorunları daha da büyüyecek.