AVRUPADAN Youtube Video
Şirketlere zorunlu kimyasal denetimi: Maliyet milyonları bulabilir
Hollanda'da şirketler, arazilerindeki zehirli PFAS kirliliğinin araştırılmasını artık engelleyemeyecek. Kirliliğe neden olmayan işletmeler bile yüz binlerce avroluk masrafla karşılaşabilecek.
Hollanda hükûmeti, insan sağlığını ve çevreyi tehdit eden PFAS kimyasallarına karşı denetimleri sıkılaştırma kararı aldı. Yeni düzenlemeyle, arazisinde PFAS kirliliğinden şüphelenilen şirketler toprak analizlerine izin vermek zorunda kalacak. Üstelik kirliliğe neden olmayan işletmeler de araştırma ve temizleme masraflarıyla karşı karşıya kalabilecek.
NOS'un haberine göre, Altyapı ve Su Yönetiminden Sorumlu Devlet Sekreteri Bertram, şirketlerin denetimleri engellemesine imkân tanıyan yasal boşluğun kapatılacağını açıkladı. Daha önce onlarca şirket, eyalet yönetimlerinin kendi arazilerinden toprak örneği almasına izin vermemişti. Mevcut yasalar ise yetkililere bu incelemeleri zorla yaptırma konusunda yeterli yetki tanımıyordu.
Yeni düzenleme 2028'de yürürlüğe girecek
Hollanda'da yerel yönetimler, 2020 yılından bu yana PFAS kirliliğinin yoğun olduğu alanları belirlemeye çalışıyor. Hedef, 2030 yılına kadar en tehlikeli bölgelerin listesini tamamlamak ve temizleme çalışmalarında öncelik verilecek alanları belirlemek.
Ancak şirketlerin arazi incelemelerini engellemesi, bu çalışmaları ciddi biçimde yavaşlatıyor. Hükûmet yeni düzenlemeyle bu sorunu çözmeyi hedefliyor.
Eyalet yönetimleri kararı memnuniyetle karşılarken Utrecht Üniversitesinden PFAS uzmanı Chiel Jonker, hükûmetin geç kaldığını söyledi. Düzenlemenin en geç 2028 yılı sonunda yürürlüğe gireceğini belirten Jonker, 2030 hedefi için geriye çok az zaman kalacağı uyarısında bulundu.
Kendi arazisindeki kirliliği tesadüfen öğrendi
Yeni düzenlemenin işletmeler açısından yaratabileceği sonuçlara Nijmegen kentinde faaliyet gösteren iş insanı Guus van Driel örnek gösteriliyor.
İç dekorasyon sektöründe çalışan Van Driel, iki yıl önce şirketinin arkasındaki çalılıkları temizlerken yüzlerce eski yangın söndürme tüpü etiketi buldu. Etiketlerin 1985 ile 2007 yılları arasına ait olduğunu belirledi.
Yangın söndürme köpüklerinde PFAS kullanıldığını öğrenince arazisinde toprak analizi yaptırdı. Sonuçlar, arazinin ciddi biçimde kirlendiğini ortaya koydu.
Van Driel'in bitişiğindeki belediyeye ait arazide ise çok daha yüksek düzeyde kirlilik tespit edildi. Ancak kirliliğin kesin kaynağı henüz belirlenemedi. Söz konusu arazide geçmişte yangın söndürme tüpleri ticareti yapan bir şirket faaliyet gösteriyordu.
Temizlik için 200 bin avro isteniyor
Van Driel, bugüne kadar araştırmalar ve diğer işlemler için yaklaşık 20 bin avro harcadığını açıkladı.
Yapılan hesaplamalara göre kendi arazisinin temizlenmesi yaklaşık 200 bin avroya mal olacak. Bitişikteki belediye arazisinde ise maliyetin milyonlarca avroya ulaşabileceği belirtiliyor.
İş insanı, kirliliğin ortaya çıkmasının ardından ciddi ekonomik belirsizlik yaşadığını söyledi. Sürecin çok yavaş ilerlediğini belirten Van Driel, binasını bir daha satamayabileceği ihtimalini artık kabullendiğini ifade etti.
Kirletmeyen şirketler de ödeme yapmak zorunda kalabilir
Hollanda'da yürürlükteki kurallara göre, kirlenmiş arazilerin temizlenmesinden ilke olarak kirliliğe neden olan taraf ve arazi sahibi sorumlu tutulabiliyor.
Ancak kirliliğe yol açan şirketin kapanmış olması veya yeterli mali gücünün bulunmaması durumunda masrafların kimin tarafından karşılanacağı sorun yaratıyor.
Devlet, insan sağlığının veya çevrenin korunması açısından kamu yararı bulunması halinde temizleme çalışmalarını finanse edebiliyor.
Hollanda Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeler Birliği (MKB-Nederland), özellikle kirliliğe neden olmadığı hâlde kirlenmiş araziyi satın alan işletmelerin korunması gerektiğini belirtti.
Kuruluşa göre PFAS kirliliği, şirketlerin inşaat projelerini geciktirebilir, kazı maliyetlerini artırabilir ve gayrimenkullerinin değerini düşürebilir. Ayrıca arazi satışı, kredi kullanımı ve sigorta işlemlerinde sorunlara yol açabilir.
İşletmeler Birliği, temizleme masraflarının bazı şirketlerin karşılayamayacağı seviyelere ulaşabileceğini belirterek hükûmetten mali destek istedi.
PFAS neden tehlikeli?
PFAS, doğada çok zor parçalanan binlerce kimyasal maddeyi kapsıyor. Yangın söndürme köpükleri, su geçirmez tekstil ürünleri ve çeşitli endüstriyel malzemelerde kullanılan bu maddeler, toprağa ve su kaynaklarına karışabiliyor.
Bazı PFAS türlerine uzun süre maruz kalınması bağışıklık sistemi üzerinde olumsuz etkilere, karaciğer sorunlarına ve belirli kanser türlerinde risk artışına neden olabiliyor.
Hollanda hükûmeti, yeni denetim yetkileriyle ülkedeki kirliliğin gerçek boyutlarını ortaya çıkarmayı ve en tehlikeli alanların temizlenmesine öncelik vermeyi hedefliyor.
Geri Dön 18 Kasım 2026 Çarşamba Önceki Yazılar