Britanya sığınmacıların yaşını yapay zekâyla tahmin edecek

Britanya, çocuk olduğunu söyleyen sığınmacıların yaşını belirlemek için yapay zekâ destekli yeni bir sistem kullanmaya hazırlanıyor. İçişleri Bakanlığı, sistemin gelecek yıl sınır noktalarında devreye alınacağını açıkladı.

Yeni teknoloji, sınırda çekilen fotoğrafları analiz ederek kişinin yaşını tahmin edecek. Hükûmete göre amaç, çocuklara tanınan haklardan yararlanmak için yaşını küçük gösteren yetişkinleri tespit etmek.

İçişleri Bakanlığı, ilk testlerde sistemin umut verici performans ve doğruluk gösterdiğini bildirdi. Ancak insan hakları örgütleri ve sosyal hizmet uzmanları, yöntemin çocuklar açısından ciddi riskler yaratabileceği uyarısında bulunuyor.

Sistem 2027’de devreye girecek

Yapay zekâ destekli yaş tahmini sistemi için Harlow merkezli Akhter Computers Ltd adlı şirkete sözleşme verildi.

Sözleşme kapsamında teknoloji geliştirilecek, test edilecek ve 2027 ortasında uygulanmaya başlanacak. Üç yıllık sözleşmenin maliyeti 322 bin sterlin olacak.

Sistemin ilk olarak Dover’daki Western Jet Foil işlem merkezinde, gerçek sığınmacı dosyaları üzerinde denenmesi bekleniyor. Test sonuçları bugüne kadar canlı karar süreçlerinde kullanılmadı.

Bakanlık: Sistemi kötüye kullananlar tespit edilecek

Sınır Güvenliği ve İltica Bakanı Alex Norris, yetişkin bazı göçmenlerin yanlış yaş beyanıyla sistemi istismar ettiğini söyledi.

Norris, bunun risk altındaki çocuklara ayrılması gereken desteği azalttığını belirtti. Bakan, yapay zekâ teknolojisinin bu kişileri daha hızlı belirlemek, gözaltına almak ve sınır dışı etmek için kullanılacağını söyledi.

Hükûmete göre sistem, yaşı konusunda şüphe bulunan kişilerde sınır görevlilerine ek bir araç sağlayacak.

Çocuk sığınmacılar daha fazla korumaya sahip

Britanya’da yanında yetişkin olmayan çocuk sığınmacılar, yerel yönetimlerin desteğine alınıyor. Bu çocuklar otel gibi klasik sığınmacı konaklama yerleri yerine bakım sistemi içinde barındırılıyor.

Çocukların iltica sürecinde daha güçlü hukuki korumaları bulunuyor. Bu korumalar, başvuru sürecini kolaylaştırabiliyor ve ülkede daha uzun kalmalarının önünü açabiliyor.

Bu nedenle yaş tespiti, hem sığınmacı politikası hem de çocuk koruma sistemi açısından kritik görülüyor.

Yaş tespitlerinde hata riski var

İçişleri Bakanlığı verilerine göre Haziran 2025’te sona eren bir yıllık dönemde Britanya’da 111 bin 84 kişi sığınma başvurusu yaptı. Bu sayı önceki yıla göre yüzde 14 arttı.

Mart 2026’da sona eren bir yıllık dönemde ise sınırda çocuk olduğunu söyleyen 6 bin 400’den fazla kişinin yaşı değerlendirildi. Bu kişilerin yüzde 43’ünün yetişkin olduğu belirlendi.

Ancak geçen yıl yayımlanan bağımsız göç denetçisi raporu, sistemde iki yönlü hata riski bulunduğunu ortaya koydu. Raporda, bazı yetişkinlerin çocuk olarak sınıflandırıldığı, bazı çocukların ise yanlışlıkla yetişkin sayıldığı belirtildi.

Raporda, kusursuz bir test bulunmadığı sürece bazı yaş değerlendirmelerinin yanlış olmasının kaçınılmaz olduğu vurgulandı. Özellikle bir çocuğun hakkı olan korumalardan mahrum bırakılması ciddi kaygı nedeni olarak değerlendirildi.

Sosyal hizmet uzmanlarından uyarı

Britanya Sosyal Hizmet Uzmanları Derneği (BASW), yapay zekânın yaş değerlendirme sürecinde kullanılmasının büyük koruma hatalarına yol açabileceğini savundu.

Derneğin geçici CEO’su Profesör Sam Baron, göçmenlerin yaşını değerlendirmenin karmaşık bir süreç olduğunu ve bu işi en iyi sosyal hizmet uzmanlarının yapabileceğini söyledi.

Baron, yapay zekâyla kısa yoldan karar vermenin özellikle çocuklar için ciddi güvenlik riskleri doğurabileceğini belirtti.

Human Rights Watch: Bu plan iptal edilmeli

Human Rights Watch da hükûmete planı durdurma çağrısı yaptı. Örgütün kıdemli yapay zekâ araştırmacısı Anna Bacciarelli, sistemi ‘ciddi biçimde kusurlu’ olarak nitelendirdi.

Bacciarelli, savunmasız çocukların ihtiyaç duydukları ve yasal olarak hak ettikleri korumalardan yararlanıp yararlanamayacağının kanıtlanmamış bir teknolojiyle belirlenmesinin kabul edilemez olduğunu söyledi.

Ona göre yüz üzerinden yaş tahmini bugüne kadar mağaza ve bar gibi alanlarda kullanıldı; ancak sığınmacı işlem merkezlerinde denenmiş güvenilir bir yöntem değil.

Manş Denizi geçişleri baskıyı artırdı

Britanya’nın bu adımı, Manş Denizi üzerinden küçük teknelerle gelen sığınmacıların sayısının uzun süredir yüksek seyretmesinin ardından geldi.

BBC’nin aktardığı İçişleri Bakanlığı verilerine göre 2026’da küçük teknelerle geçişlerde mayıs sonu itibarıyla toplam sayı önceki yılların bazı dönemlerine yakın seyretti. 2022, 2024 ve 2025 yılları küçük tekne geçişlerinde yüksek seviyelerle öne çıkarken, 2023 daha düşük bir çizgide kaldı.

Hükûmet, yapay zekâ destekli yaş tahminini sınır yönetimini güçlendirecek bir araç olarak görüyor. İnsan hakları savunucuları ise özellikle çocukların yanlış sınıflandırılması hâlinde bunun geri dönüşü zor sonuçlar doğurabileceğini belirtiyor.

Bu nedenle yeni sistem, Britanya’da sığınma politikası, çocuk koruma ve yapay zekâ kullanımı tartışmalarını aynı başlıkta birleştiren yeni bir gerilim alanı yaratmış durumda.