Çocuk yemeklerinde KDV düştü, tartışma başladı

İngiltere’de hükûmetin çocuk yemekleri için duyurduğu geçici KDV indirimi, yeme-içme sektöründe alaycı tepkilere yol açtı. İşletmeciler, düzenlemenin sektöre gerçek destek sağlamayacağını savunuyor.

Maliye Bakanı Rachel Reeves, geçen ay çocuk yemeklerinde KDV’nin 25 Haziran ile 1 Eylül arasında yüzde 20’den yüzde 5’e indirileceğini açıklamıştı. Düzenleme, zorlanan işletmelere destek ve ailelere yaz aylarında harcama kolaylığı sağlama amacıyla duyuruldu.

‘Çocuk menüsünde’ salyangoz ve ançüezli tost

Bazı restoran ve pub’ların bu indirimden yararlanmak için farklı yöntemler denemesi bekleniyor. Londra’nın varlıklı bölgelerinden Kensington’daki The Blue Stoops adlı işletme, şimdiden dikkat çeken bir ‘çocuk menüsü’ hazırladı.

25 sterlinlik menüde pastırmalı Burgonya salyangozu salatası, ançüezli tereyağlı tost, dana eti ve istiridyeli turta yer aldı. Menüde ayrıca Vergi İndirimi Turtası adlı bir tatlı da bulunuyor.

Paketin içine alkolsüz bira da dahil edildi. Böylece menünün tamamı, yaz dönemi için getirilen yüzde 5 KDV kapsamına giriyor.

İşletmeden yapılan açıklamada, çocukların salyangoz ve ançüezli tost istemek için sıraya girmesinin beklenmediği, ancak bu menünün sektörde daha kapsamlı KDV desteği gerektiğine dair doğru tartışmayı başlattığı belirtildi.

Sektör düzenlemeyi ‘şaka’ olarak görüyor

1300 pub’dan oluşan Admiral Taverns zincirinin Üst Yöneticisi Chris Jowsey, uygulamayı ‘şaka’ olarak nitelendirdi. Jowsey, sağlanacak indirimin ‘utandıracak kadar küçük’ olduğunu söyledi.

Jowsey’e göre bu adım, yemek servisi yapmayan pub’lara hiçbir fayda sağlamayacak. Ayrıca işletmelerin çocuk menüsü konusunda ‘girişimci yorumlar’ geliştirebileceğini belirtti.

Güney Londra’daki Prince of Peckham pub’ının sahibi Clement Ogbonnaya da indirimi “sembolik bir jest” olarak değerlendirdi. Ogbonnaya, kalıcı KDV indirimi olmadan bu uygulamanın sektöre ciddi katkı sağlamayacağını söyledi.

Ogbonnaya, “Hepimiz 18 yaşın altında olduğumuzu göstermek için kimliklerimizi taklit edeceğiz” sözleriyle düzenlemeye esprili bir eleştiri yöneltti.

Kimlik kontrolü zorunlu değil

İngiltere’de restoran ve pub’lar, indirimli çocuk menüsü sipariş eden kişinin gerçekten 18 yaş altında olup olmadığını kontrol etmek zorunda değil.

Bu durum, uygulamanın kolayca esnetilebileceği yorumlarına neden oluyor. Sektör temsilcileri, düzenlemenin bu hâliyle hem yetersiz hem de uygulamada sorunlu olduğunu savunuyor.

Sektör kalıcı indirim istiyor

İngiltere’de yeme-içme ve konaklama sektörü, KDV’nin yüzde 20’den yüzde 10’a kalıcı olarak düşürülmesini talep ediyor. Bu yöndeki kampanyaya şimdiye kadar 200 binden fazla kişi destek verdi.

Manchester Belediye Başkanı Andy Burnham da bu politikaya destek veren isimler arasında. Ünlü şefler Tom Kerridge ve Yotam Ottolenghi de sektöre yönelik kalıcı KDV indirimi çağrısını destekliyor.

Ancak böyle bir indirimin kamu bütçesine yıllık maliyetinin 10,5 milyar ile 13 milyar sterlin arasında olacağı tahmin ediliyor.

Avrupa’da oran daha düşük

İngiltere’de yeme-içme sektöründe KDV oranı yüzde 20. Avrupa ortalaması ise yüzde 12,8 seviyesinde.

Fransa, İspanya ve İtalya’da oran yüzde 10. Almanya’da ise yüzde 7 olarak uygulanıyor. İngiliz işletmeciler, bu farkın rekabet güçlerini zayıflattığını belirtiyor.

‘Büyüme yanlısı’ mesajı tepki çekti

Rachel Reeves, UK Hospitality sektör konferansına video bağlantısıyla katılarak hükûmetin sektöre destek verdiğini söyledi. Ancak bu mesaj sektörde güçlü karşılık bulmadı.

Konferansta konuşan yatırımcı Sarah Willingham, Reeves’in İşçi Partisi hükûmetinin büyüme yanlısı olduğunu söylemesi üzerine “Neredeyse suyumu püskürtecektim” diyerek tepki gösterdi.

Dirty Martini ve Piano Works zincirlerinin sahibi Nightcap’in üst yöneticisi ise İngiltere’de yatırım ortamını çok sert sözlerle eleştirdi.

İşletmeler maliyet baskısından şikâyetçi

Pub ve restoran sahipleri, son dönemde enerji faturalarının arttığını, özellikle İran savaşının ardından maliyet baskısının daha da büyüdüğünü belirtiyor.

İşletmeler ayrıca ulusal asgari ücretteki artış, daha yüksek sigorta katkıları ve ticari vergi düzenlemelerinin sektöre yük getirdiğini savunuyor.

Londra’daki Planet of the Grapes şarap barı zincirinin sahibi Matt Francis, hükûmetin işçiler için adım attığını söylediğini ancak işletmeler açısından çalışan istihdam etmenin giderek imkânsız hâle geldiğini belirtti.

Francis, hükûmetin işletme sahiplerini elinde nakit dolu insanlar gibi gördüğünü savundu. Covid döneminde kapatıldıkları için devletten kredi almak zorunda kaldığını, bunu yeni ödediğini ve şimdi daha fazla vergiyle karşı karşıya kaldığını söyledi.

Francis, çocuk yemeklerindeki geçici KDV indirimi için de “Artık komik değil, gülünç noktaya geldik. İkisi arasında büyük fark var” dedi.

Hükûmet uygulamayı savunuyor

Hükûmet ise Büyük Britanya yaz tasarrufu programı kapsamında çocuk yemekleri, sinema ve tiyatro biletleri ile aile etkinliklerinde KDV indirimi yapıldığını belirtiyor.

Bir hükûmet sözcüsü, bu adımın ailelerin yaz aylarında daha uygun fiyatla dışarı çıkmasına yardımcı olacağını ve işletmelere müşteri trafiği sağlayacağını söyledi.

Sözcü ayrıca ticari vergilerde reform yapıldığını, fatura artışlarını sınırlamak için 4,3 milyar sterlinlik destek paketi hazırlandığını, kurumlar vergisinin yüzde 25 ile sınırlandırıldığını ve bürokrasinin azaltıldığını ifade etti.

Ancak sektör temsilcilerine göre geçici çocuk menüsü indirimi, yeme-içme sektörünün karşı karşıya olduğu temel maliyet sorunlarını çözmekten uzak.