Emeklilikte 'triple lock' 2030'da değişecek

İngiltere Başbakanı Andy Burnham, İşçi Partisi konferansında sosyal bakım ve emeklilik sisteminde kapsamlı değişikliklere gidileceğini açıkladı. ITV News'un haberine göre hükûmet, İngiltere'de NHS modeline benzer bir 'Ulusal Bakım Sistemi' kurmayı planlıyor. Sistem, kişisel bakım hizmetlerini ihtiyaç temelinde ücretsiz sunacak.

Burnham, yeni sistemin borçlanmayla değil, emeklilik sisteminde yapılacak değişikliklerden sağlanacak tasarrufla finanse edileceğini söyledi.

'Triple lock' 2030'a kadar korunacak

Mevcut sistemde devlet emekli maaşları her yıl enflasyon, ortalama ücret artışı veya yüzde 2,5 oranlarından hangisi daha yüksekse o oranda artırılıyor. 'Triple lock' adı verilen bu uygulama, İşçi Partisi'nin 2024 seçim vaadi doğrultusunda Nisan 2030'a kadar değişmeden devam edecek.

Nisan 2030'dan sonra ise sistem değişecek. Emekli maaşları her yıl en az enflasyon veya yüzde 2,5 oranında artmaya devam edecek. Maaşların uzun vadede ücret artışlarının gerisinde kalmaması için ayrıca yeni bir bağlantı kurulacak.

Burnham, bu değişikliğin "önemli miktarda tasarruf" sağlayacağını ve bu paranın Ulusal Bakım Sistemi'nin kurulmasında kullanılacağını açıkladı.

Kişisel bakım ücretsiz olacak

Planlanan Ulusal Bakım Sistemi, İngiltere'de yaşlılara ihtiyaçlarına göre ücretsiz kişisel bakım sağlamayı hedefliyor. Ancak huzurevi veya bakım evi konaklama giderlerinin tamamı sistem kapsamında olmayacak. Model bu yönüyle İskoçya'daki uygulamaya benziyor.

Burnham, sistemin "kişiyi merkeze alan, yüksek kaliteli" bir yapıda olacağını söyledi. Bakım hizmetlerinin insanların birikimlerini tüketmemesi ve bakım çalışanlarının emeğinin daha fazla karşılık bulması hedefleniyor.

Hükûmet hazırlıklara mevcut dönemde başlayacak ancak Ulusal Bakım Sistemi'nin bir sonraki parlamento döneminde hayata geçirilmesi planlanıyor. Baroness Louise Casey'nin yürüttüğü sosyal bakım incelemesi de sistemin nasıl ve hangi takvimle kurulacağına ilişkin öneriler hazırlayacak.

Muhalefetten eleştiri geldi

Muhafazakâr Parti lideri Kemi Badenoch, Burnham'ın planlarının ülkenin uzun vadeli ekonomik sorunlarını çözmeyeceğini savundu. Badenoch ayrıca 'triple lock' değişikliğinden elde edilecek tasarrufun ulusal bakım sistemini finanse etmeye yetmeyeceğini öne sürdü.

Liberal Demokrat lider Ed Davey ise sosyal bakım reformunun bir sonraki seçim sonrasına bırakılmaması gerektiğini söyledi. Reform UK lideri Nigel Farage da emeklilik sisteminde yapılacak değişikliğe karşı çıktı.

Burnham ise siyasi maliyet doğurabileceğini kabul ettiği plan konusunda, "Birinin bu acı eşiğini aşması ve yara bandını çekip çıkarması gerekiyor" ifadelerini kullandı.