Gübre krizi gıda fiyatlarını vurabilir

İngiltere’nin en güçlü mülk ve tarım şirketlerinden Grosvenor Group, İran savaşının gübre tedarikinde yarattığı krizin gelecek yıl gıda fiyatlarında ciddi artışlara yol açabileceği uyarısında bulundu.

Westminster Dükü Hugh Grosvenor’un kontrolündeki 349 yıllık şirketin yöneticilerinden Mark Preston, savaşın başladığı şubat sonundan bu yana gübre fiyatlarının yüzde 50 ile yüzde 70 arasında arttığını söyledi. Preston, gübrenin savaş öncesinde de pahalı olduğunu, son artışın ise çiftçiler için büyük baskı yarattığını belirtti.

Hürmüz Boğazı etkisi

Krizin merkezinde Hürmüz Boğazı bulunuyor. İran Devrim Muhafızları’nın yakında yeniden açılabileceğini söylediği boğazın fiilen kapanması, küresel gübre tedarikini zorladı. Bu geçiş hattı, gıda üretimi için kritik önemdeki gübrenin dünya piyasalarına ulaşmasında önemli rol oynuyor.

Preston’a göre İngiltere’de bu yılki ürünlerin büyük bölümü etkilenmeyebilir. Çünkü çiftçilerin çoğu bu sezon için gerekli gübreyi zaten kullandı. Ancak asıl etkinin gelecek yıl hissedilmesi bekleniyor.

Preston, çiftçilerin şu anda gübre almadığını belirterek, “Ellerini ceplerine atmıyorlar ve durumun düzelmesini bekliyorlar. Ama büyük ihtimalle düzelmeyecek” dedi.

“Dünya için çok ciddi bir sorun”

Grosvenor Group, İngiltere’de Cheshire bölgesindeki büyük süt ve tarım işletmesinin yanı sıra Lancashire ve İskoçya’da kırsal arazilere, Londra merkezinde ise Mayfair ve Belgravia gibi değerli bölgelere sahip.

Şirket, Cheshire’daki Eaton arazisinde Tesco ve Müller gibi müşteriler için milyonlarca litre süt üretiyor. Bu arazi, Westminster Dükü ailesinin yüzyıllardır yaşadığı yer olarak biliniyor.

Mark Preston, gübre krizinin yalnızca İngiltere için değil, dünya gıda sistemi için de ağır sonuçlar doğurabileceğini söyledi. Preston, “Bu, yalnızca İngiltere için değil, dünya için gıda açısından çok ama çok ciddi bir sorun olacak. Çünkü gübrenin büyük bölümü bu boğazlardan geçiyor” dedi.

Preston, çiftçilerin gelecek yıl kış ekimi yerine daha fazla bahar ekimine yönelebileceğini, bunun bir miktar esneklik sağlayabileceğini belirtti.

Petrolden daha kritik olabilir

Gıda fiyatlarındaki artışın boyutu, Hürmüz Boğazı’nın ne zaman tam olarak açılacağına bağlı olacak. Bölgede yaklaşık 1.600 geminin beklediği bildiriliyor.

Preston’a göre asıl kaygı yalnızca petrol değil. Gübre ve gıda tarafındaki risk en az petrol kadar, hatta daha büyük olabilir. Preston, petrol için alternatif kaynaklar bulunabildiğini, ancak azot bazlı gübre üretiminde kullanılan girdiler için aynı çeşitliliğin olmadığını söyledi.

Boğazın kapanması, üre gibi azot bazlı gübrelerin üretiminde kullanılan sıvılaştırılmış doğal gaz akışını da aksattı. Grosvenor açısından etkinin sınırlı kalacağı belirtildi. Çünkü şirket mümkün olan yerlerde sığır gübresinden yararlanıyor ve az miktarda kimyasal gübre kullanıyor.

Afrika için kıtlık uyarısı

Bu uyarı, dünyanın en büyük gübre şirketi Yara International’ın açıklamasından kısa süre sonra geldi. Yara’nın yöneticisi de Orta Doğu’daki savaşın, Afrika’nın en yoksul ve kırılgan bölgelerinde gıda kıtlığına ve fiyat artışlarına neden olabileceğini söylemişti.

Opinium’un bu hafta yaptığı araştırmaya göre İngiltere’de halkın yüzde 80’i market fiyatlarının artmasından kaygı duyuyor. Perakendecilerin maliyet artışlarını tüketici fiyatlarına yansıtması, gıda enflasyonu endişesini büyütüyor.

Grosvenor’un kârı düştü

Grosvenor Group’un temel kârı geçen yıl yüzde 18 azalarak 70,5 milyon sterline geriledi. Düşüşte şirketin Kuzey Amerika operasyonları etkili oldu.

Buna karşılık İngiltere’deki gayrimenkul faaliyetleri güçlü kaldı. Şirketin İngiltere portföyünde doluluk oranı yüzde 97 olarak açıklandı. Grosvenor’un en büyük projelerinden biri olan Londra merkezindeki South Molton Street yenilemesinin gelecek yıl tamamlanması bekleniyor. Projede ofisler, mağazalar, bir otel ve Oxford Street yakınlarında 33 konut yer alıyor.

Sosyal konut hedefi

Şirketin sahibi Hugh Grosvenor, İngiltere’nin en zengin isimlerinden biri olarak biliniyor. Servetinin 9,56 milyar sterlin olduğu tahmin edilen 35 yaşındaki Grosvenor, Prens George’un da vaftiz babası.

Grosvenor Group, İngiltere’nin kuzeybatısında 700 sosyal konut inşa etmeyi hedefliyor. Şimdiye kadar Chester ve Ellesmere Port yakınlarında 69 konut tamamlandı. Bu yıl 120 konutun daha yapılması planlanıyor.

Şirket, dükün ailesine ve aile vakıflarına 53,7 milyon sterlin temettü ödedi. Bu tutar 2024’te 52,4 milyon sterlindi. Grosvenor’un toplam vergi ödemesi ise 248 milyon sterline çıktı. Bunun 200 milyon sterlini İngiltere’de ödendi.

Esnek ofis yatırımları artıyor

Grosvenor, son dönemde esnek ofis alanlarına da daha fazla yatırım yapıyor. Şirket, geçen hafta Londra dışındaki ilk doğrudan yönetilen esnek çalışma alanı projesine Manchester’ın Northern Quarter bölgesinde başladı.

Şirketin gayrimenkul kolunun yöneticisi James Raynor, Londra’daki ofis portföyünün yaklaşık yüzde 23’ünün esnek çalışma alanlarından oluştuğunu söyledi. Raynor, bu alanlarda doluluk oranının yüzde 90’ın üzerinde olduğunu ve güçlü performans gösterdiğini belirtti.