İngiltere ve Galler’de protesto hakkı tehlikede

İnsan hakları savunucuları, İngiltere ve Galler’de protesto hakkının giderek daraldığı uyarısında bulundu. Human Rights Watch ile partiler üstü hukuk reformu kuruluşu Justice tarafından yayımlanan raporlar, yeni yasal düzenlemelerin barışçıl gösteriler üzerinde caydırıcı bir etki yarattığını vurguluyor.

Bugün eş zamanlı yayımlanan iki raporda, son yıllarda çıkarılan yasaların gözden geçirilmesi ve geri alınması çağrısı yer aldı. Raporda, Kral Charles’ın taç giyme töreni sırasında monarşi karşıtı Republic üyelerinin gözaltına alınması, Filistin yanlısı gösterilere müdahaleler ve iklim aktivistlerine verilen uzun hapis cezaları örnek gösterildi.

“Protesto bir hak olmaktan çıkarılıyor”

Justice Genel Müdürü Fiona Rutherford, protesto hakkının giderek bir ayrıcalık gibi ele alındığını söyledi. Rutherford’a göre polise tanınan yetkiler her yıl genişliyor ve mevcut yasal çerçeve tehlikeli biçimde dengesiz hâle geliyor. Bu durumun, devletin koruması gereken sesleri susturmasına kapı araladığını ifade etti.

Human Rights Watch araştırmacısı Lydia Gall ise Birleşik Krallık’ın, demokratik güvencelerin zayıfladığı ülkelerde görülen protesto kontrol yöntemlerini benimsediğini belirtti. Gall, bu uygulamaların demokratik bir ülke için örnek olmaması gerektiğini vurguladı.

İki yasa dönüm noktası oldu

Raporlara göre, 2022 tarihli Police, Crime, Sentencing and Courts Act ile 2023 tarihli Public Order Act, protesto hakkı açısından birer kırılma noktası oluşturdu. Bu yasalarla, daha önce yasal olan pek çok protesto biçimi suç kapsamına alındı ve önleyici polis müdahaleleri genişletildi.

2022’de çıkarılan düzenleme, polise ciddi rahatsızlık yaratması ya da aşırı gürültü gibi gerekçelerle gösterilere şart koyma yetkisi tanıyor. İnsan hakları örgütleri, bu tanımların muğlak ve yoruma açık olduğuna dikkat çekiyor.

Gözaltılar ve tartışmalı uygulamalar

Yeni düzenlemeler kapsamında, plastik kelepçe, bisiklet kilidi veya yapıştırıcı gibi gündelik eşyalar taşıyan kişiler kilitlenme eylemi şüphesiyle gözaltına alınabiliyor. Taç giyme töreni günü gözaltına alınan Republic üyeleri, pankartlarını sabitlemek için bu malzemeleri taşıdıklarını söylemelerine rağmen 12 saatten fazla tutuldu. Londra Polisi daha sonra bu gözaltılar nedeniyle özür diledi.

Raporda ayrıca, mahkeme önünde sessizce jüri haklarını anlatan bir pankart taşıdığı için gözaltına alınan emekli sosyal hizmet uzmanı Trudi Warner’ın davası da hatırlatıldı. Yüksek Mahkeme, suçlamaları gerçek dışı bularak düşürdü.

Justice, kasım ayında çiftçilerin bütçe günü protestosuna getirilen son dakika kısıtlamalarının da çifte standartlı polislik eleştirilerine yol açtığını anımsattı.

“Demokrasi için hayati”

Raporlar, protesto hakkının demokratik toplumun temel unsurlarından biri olduğuna dikkat çekiyor. İnsan hakları örgütleri, mevcut yasal düzenlemelerin yeniden ele alınmasını ve barışçıl gösterilerin güvence altına alınmasını istiyor.