İngiltere yolundaki yüzlerce göçmen kaçırıldı

İngiltere’ye ulaşmaya çalışan 300’den fazla göçmenin geçen yaz Libya’da kaçırıldığı ortaya çıktı. BBC’nin araştırmasına göre Irak Kürdistanı’ndan yola çıkan genç erkekler, Libya’da bir milis grup tarafından alıkonuldu.

Kaçırılan kişilerin ailelerinden kişi başı 5 bin dolar fidye istendi. Paranın kısa sürede ödenmemesi hâlinde esir tutulan kişilerin böbreklerinin alınacağı tehdidinde bulunuldu.

BBC, serbest bırakılan bazı kişilerle görüştü. Eski rehineler işkence gördüklerini, çok dar hücrelerde tutulduklarını ve bir hücreyi yaklaşık 180 kişiyle paylaşmak zorunda kaldıklarını anlattı.

En az bir kişinin hayatını kaybettiği biliniyor. Hâlen kaç kişinin esir tutulduğu ise net değil.

Kaçakçılık güzergâhında tuzak

Milis grubun, göçmenleri Libya üzerinden Akdeniz kıyılarına götürmesi gerekiyordu. Ancak Irak Kürt kökenli insan kaçakçısı Noah Aaron ile milisler arasında ödeme anlaşmazlığı çıktığı belirtildi.

Aaron, göçmenlerin Avrupa’ya yolculuğunu organize eden isimlerden biri olarak biliniyor. Şu anda Fransa’da kara para aklama ve insan kaçakçılığı suçlarından 10 yıl hapis cezasını çekiyor.

BBC’nin kaçırma olaylarına ilişkin bilgilere, başka bir insan kaçakçısı olan Kardo Jaf hakkında yürüttüğü araştırma sırasında ulaştığı belirtildi. Jaf, geçen ay yakalanmıştı.

İki kaçakçının geçmişte birlikte çalıştığı düşünülüyor. Her ikisinin de Irak Kürdistanı’ndaki Ranya kentinden olduğu aktarıldı.

Ailelerden fidye istendi

BBC’ye konuşan bir baba, oğlunun kaçırılanlar arasında olduğunu söyledi. Aile, İngiltere’ye uzanan yolculuk için kaçakçılık ağına binlerce dolar ödediğini belirtti.

Güzergâhın Kuzey Afrika üzerinden Libya’ya, oradan Akdeniz yoluyla Avrupa’ya uzanması planlanıyordu.

Ancak Libya’da devlet otoritesinin zayıf olduğu bölgeler, insan kaçakçılığı ağları için büyük risk oluşturuyor. BM danışmanı Anthony Dunkerley, Libya’da insan kaçakçılığı üzerine yaptığı incelemelerde ülkenin “büyük bir yönetim boşluğu” içinde olduğunu belirtiyor.

BBC’ye göre 2025 yazında Irak Kürdistanı’ndan Libya’ya uçan göçmen grupları, korunan bir yerleşkeye götürüldü ve burada hapsedildi.

Milisler daha sonra ailelerden kişi başı 5 bin dolar fidye talep etti. Gerekçe olarak da Noah Aaron’un önceki bir anlaşmadan doğan ödemeyi yapmadığı iddia edildi.

“Böbrekle ödetiriz” tehdidi

Ailelere, paranın hızlı ödenmemesi hâlinde borcun ‘böbrekle’ alınacağı söylendi.

Milislerin rehinelere ait fotoğraf ve videoları ailelere gönderdiği belirtildi. Görüntülerin bir kısmının şiddet içerdiği aktarıldı.

Bir videoda, genç bir erkeğe böbreğinin alınması için doktora götürüldüğü söylenirken görüntülendiği belirtildi.

BBC’ye konuşan baba, fidyeyi ödediğini söyledi. Oğlu, Irak hükûmetinin organize ettiği uçakla ocak ayında ülkesine dönen 110 rehineden biri oldu.

Baba, oğlunun esaret altındayken gönderdiğini söylediği bir fotoğrafı da BBC’ye gösterdi. Fotoğrafta, zorla organ alımından kaynaklanmış olabileceği düşünülen açık bir yara izi görülüyordu.

Zorla organ alımı doğrulanamadı

BBC’ye kısa süre içinde çok sayıda aile başvurdu. Bazıları benzer yara izleri gösteren telefon fotoğrafları paylaştı.

BBC, bu fotoğraflardan birini Birleşik Krallık’taki bir uzmana gösterdi. Uzman, izlerin böbrek ameliyatında yapılan kesilere benzer göründüğünü söyledi.

Ancak BBC, organların gerçekten alındığını bağımsız olarak doğrulayamadığını bildirdi.

Libya güzergâhında fidye için kaçırma olayları daha önce de çok sayıda rapora konu olmuştu. Uzmanlara göre bazı bölgelerde devlet kontrolünün sınırlı olması, suç örgütlerinin göçmenleri kolayca hedef almasına yol açıyor.

“6 ay güneş görmedik”

BBC, Ranya’ya dönen bazı eski rehinelerle de görüştü. Bir genç, bacağının yakılarak işkence gördüğünü anlattı ve izlerini gösterdi.

16 yaşındaki bir çocuk ise 178 kişinin küçük bir hücrede tutulduğunu söyledi. “6 ay boyunca güneş görmedik” diyen çocuk, herkesin oturarak uyumak zorunda kaldığını anlattı.

Rehinelerin aileleri, esir tutulanlara günde yalnızca bir parça ekmek verildiğini söyledi. Bunun da ailelerin ek para ödemesi hâlinde sağlandığı aktarıldı.

Göç akışı durmadı

Tüm bu risklere rağmen Irak Kürdistanı’ndan Avrupa’ya yasa dışı göç akışının durmadığı belirtiliyor.

Kürdistan Bölgesel Yönetimi İçişleri Bakanlığı’ndan üst düzey yetkili Hemn Merany, serbest bırakılan rehinelerden yaşadıklarını çevrelerine anlatmalarını istediğini söyledi.

Merany’ye göre amaç, başkalarının aynı tehlikeli yolculuğa çıkmasını engellemek.

Ancak Merany, Libya’da zorla organ alımı şüphesi sonrası ölen bir gencin cenazesinde yaşanan bir olayı anlattı. Babanın, cenaze sırasında oğlunun 2 kuzeninin de kısa süre önce Avrupa’ya gitmek için yola çıktığını öğrendiğini söyledi.

Merany, “Bu işin en acı tarafı, ders çıkarmıyoruz” dedi.

BBC’nin araştırması, Avrupa’ya ulaşma umuduyla yola çıkan göçmenlerin Libya’da kaçakçılık ağları, milisler ve fidye çeteleri arasında nasıl ağır bir insan hakları krizinin içine sürüklendiğini ortaya koydu.