İngiltere'de kiralara yüzde 88 zam! Yeni yasa kiracıları koruyamadı

İngiltere'de fahiş kira artışlarını önlemek amacıyla yürürlüğe giren yeni yasa, kiracıların beklentilerini karşılamadı. Ev sahiplerinin talep ettiği zamları mahkemeye taşıyan kiracıların büyük bölümünün kirası yine de yükseldi. Hatta bazı davalarda yüzde 88'e varan artışlara onay verildi.

The Guardian'ın Londra Kiracılar Birliğinin (LRU) verilerine dayandırdığı haberine göre mayıs ile ekim ayları arasında kira artışlarına itiraz eden kiracıların yüzde 80'inin kirası yükseldi. Ortalama yıllık artış 1200 sterlin oldu.

İncelenen davaların yüzde 36'sında ev sahiplerinin talep ettiği zam tamamen onaylandı. Yüzde 42'sinde zam oranı düşürüldü. Davaların yüzde 16'sında zam talepleri reddedilirken yüzde 6'sında mevcut kiralar indirildi.

1200 sterlinlik kira 2250 sterline çıktı

En dikkat çekici örneklerden biri Londra'nın Dagenham bölgesinde yaşandı. Sosyal konut yardımıyla kirasını ödeyen bir kiracı, ev sahibinin talep ettiği artışa itiraz etti.

Kiracı, zammın kendisini ciddi maddi sıkıntıya sokacağını savundu. Ancak mahkeme, aylık kiranın 1200 sterlinden 2250 sterline yükseltilmesini onayladı. Böylece kira yaklaşık yüzde 88 arttı.

Buna karşılık bazı davalarda kiracılar lehine kararlar da verildi. Aylık 17 sterlinlik zamma itiraz eden bir kişinin kirası, mahkemenin mevcut tutarı yüksek bulması üzerine 200 sterlin düşürüldü.

Kiracılar: Yeni sistem bizi korumuyor

İşçi Partisi hükûmetinin çıkardığı 'Kiracı Hakları Yasası' (Renters' Rights Act), mayıs ayında yürürlüğe girmişti. Düzenlemeyle kiracıların aşırı kira artışlarına itiraz etmesi kolaylaştırıldı.

Yeni sistemde mahkemeler, ev sahibinin talep ettiğinden daha yüksek bir kira belirleyemiyor. Kararlaştırılan artışlar geçmişe dönük uygulanamıyor. Ayrıca ev sahiplerinin gerekçe göstermeden kiracıları tahliye etmesine olanak tanıyan uygulama da kaldırıldı.

Mahkemeye başvuru ücreti ise 47 sterlin.

Ancak Londra Kiracılar Birliğinden Jae Vail, düzenlemenin hükûmetin vaat ettiği korumayı sağlamadığını savundu. Vail, yüzde 40 veya yüzde 80 oranındaki zamların bile kabul edilebildiği bir sistemde 'makul olmayan kira artışı' kavramının anlamını yitirdiğini söyledi.

Kiracı örgütlerine göre mahkemeler, bir bölgedeki mevcut piyasa kiralarını esas alıyor. Ancak o bölgedeki kiraların tamamı hızla yükseliyorsa bu yöntem kiracıları korumakta yetersiz kalıyor.

Ev sahipleri de mahkemelerden şikâyetçi

Yeni uygulamadan yalnızca kiracılar değil, ev sahipleri de memnun değil.

Ulusal Konut Kiraya Verenler Birliğinden (NRLA) Chris Norris, mahkemelerin yoğun iş yükü altında olduğunu ve kararların tutarsızlaşmaya başladığını savundu.

Norris'e göre ülke genelinde bu davalarla ilgilenen 30'dan biraz fazla tam zamanlı hâkim bulunuyor. Artan başvurulara rağmen mahkemelerin personel ve bütçesi yeterince güçlendirilmedi.

Bazı kararların yalnızca emlak ilan sitelerindeki fiyatlara bakılarak verildiğini belirten Norris, bunun sağlıklı bir değerlendirme için yeterli olmadığını söyledi.

Ev sahipleri ayrıca kiracı örgütlerinin bütün zam taleplerine itiraz edilmesini teşvik ederek sistemi gereksiz yere meşgul ettiğini ileri sürüyor. Kiracı örgütleri ise bu suçlamayı reddediyor.

Hükûmet yeni düzenlemeyi savundu

Kiracı hakları savunucuları, ülkede kira artışlarına genel bir üst sınır getirilmesini istiyor. Mevcut sistemin her kiracıyı ayrı ayrı mahkemeye başvurmak zorunda bıraktığını belirtiyorlar.

Generation Rent adlı kuruluşun temsilcisi Nye Jones, birçok bölgede kiraların insanların ödeme gücünün çok üzerine çıktığını söyledi. Jones'a göre kira artışlarının piyasa fiyatlarına göre değerlendirilmesi, konutların gerçekten karşılanabilir olduğu anlamına gelmiyor.

İngiltere Konut Bakanlığı ise yeni yasayı savundu. Bakanlık, düzenleme sayesinde kiracıların piyasa değerinin üzerindeki zam taleplerine daha kolay itiraz edebildiğini belirtti.

Hükûmet, bazı davalarda aylık kiraların yüzlerce sterlin düşürüldüğünü veya zam taleplerinin tamamen reddedildiğini hatırlattı.

Ancak kiracı örgütleri, yüzde 88'e varan artışların onaylanmasını yeni sistemin en önemli eksikliklerinden biri olarak görüyor. Ülkede kira artışlarının daha sıkı sınırlandırılmasına yönelik talepler büyüyor.