Londra yakınında 1.400 ton patlayıcı: 82 yıllık tehlikeye müdahale

İngiltere'de 82 yıldır büyük bir tehlike olarak görülen İkinci Dünya Savaşı'ndan kalma batık gemiye yönelik önemli bir operasyon başarıyla tamamlandı. Thames Nehri'nin denize döküldüğü bölgede bulunan ve yaklaşık 1.400 ton patlayıcı taşıyan Amerikan gemisinin üç direği söküldü. Böylece gemideki bombaların patlamasına yol açabilecek risklerden biri ortadan kaldırıldı.

The Guardian'ın haberine göre 'SS Richard Montgomery' adlı gemi, 1944 yılında Kent bölgesindeki Sheerness kasabası yakınlarında batmıştı. Geminin içindeki patlayıcıların büyük bölümü bugüne kadar çıkarılamadı. Bu nedenle batık, onlarca yıldır İngiliz yetkililer tarafından sürekli gözetim altında tutuluyor.

Gemide yüzlerce büyük bomba bulunuyor

İkinci Dünya Savaşı sırasında Amerikan ordusuna ait mühimmatı taşıyan SS Richard Montgomery, İngiltere üzerinden Avrupa'daki Müttefik kuvvetlerine malzeme ulaştırmak üzere yola çıkmıştı.

Ancak gemi, 20 Ağustos 1944'te Thames Nehri'nin ağzındaki bir kum bankasına oturdu. Gövdesi hasar gören gemi ikiye ayrıldı ve su almaya başladı. Haftalarca süren kurtarma çalışmalarında mühimmatın bir bölümü çıkarılabildi. Ancak geminin tamamen suya gömülmesi üzerine çalışmalar durduruldu.

İngiliz yetkililerin tahminlerine göre batığın içinde hâlâ yaklaşık 1.400 ton patlayıcı bulunuyor.

Savunma kurumlarının geçmişte hazırladığı raporlara göre gemide yaklaşık 300 adet, her biri 900 kilogram ağırlığında büyük bomba ile 2 binden fazla küme bombası bulunabileceği değerlendiriliyor.

Ancak geminin ambarlarındaki mühimmatın tam olarak ne kadar olduğu ve hangi durumda bulunduğu kesin olarak bilinmiyor.

Patlarsa tsunamiye yol açabileceği söylenmişti

SS Richard Montgomery, taşıdığı büyük miktardaki patlayıcı nedeniyle uzun yıllardır İngiltere'nin en tehlikeli batıklarından biri olarak görülüyor.

Geçmişte hazırlanan bazı uzman raporlarında, gemideki bombaların aynı anda patlaması durumunda Kent kıyılarındaki Sheerness kasabasının büyük zarar görebileceği öne sürülmüştü.

New Scientist dergisinin 2004 yılında aktardığı değerlendirmelerde, böyle bir patlamanın denizde büyük dalgalar oluşturabileceği ve enkaz parçalarını 3 kilometre yüksekliğe fırlatabileceği belirtilmişti.

Hatta oluşabilecek dalgaların Thames Nehri boyunca ilerleyerek Londra'yı etkileyebileceği iddiaları da gündeme gelmişti.

Ancak uzmanlar patlamanın olası sonuçları konusunda aynı görüşte değil. İngiliz hükûmetinin 2026 yılında açıkladığı daha güncel hesaplamalara göre büyük bir patlama son derece düşük ihtimal olarak değerlendiriliyor. Böyle bir durumda bile karadaki hasarın sınırlı kalabileceği, dalgaların taşkın koruma sistemlerini aşmasının beklenmediği belirtiliyor.

Üç gemi direği büyük tehlike oluşturuyordu

Batık geminin en büyük sorunlarından biri, suyun üzerinde yükselmeye devam eden üç büyük direğiydi.

Deniz suyunun neden olduğu paslanma ve aşınma, yıllar içinde direkleri ve geminin gövdesini zayıflattı. Uzmanlar, direklerden birinin devrilerek geminin içinde bulunan bombaların üzerine düşmesinden endişe ediyordu.

Böyle bir çökme, patlayıcıların zarar görmesine ve istenmeyen bir patlamanın tetiklenmesine yol açabilirdi.

İngiliz hükûmeti, bu tehlikeyi azaltmak amacıyla üç direğin kontrollü biçimde sökülmesine karar verdi.

Operasyon sırasında uzman deniz mühendisleri görev yaptı. Son derece hassas çalışmaların ardından üç direk de herhangi bir patlama meydana gelmeden çıkarıldı.

9,5 milyon sterlinlik operasyon tamamlandı

İngiltere Denizcilik Bakanı Keir Mather, Avam Kamarası'na yaptığı açıklamada operasyonun başarıyla tamamlandığını duyurdu.

Mather, direklerin geminin gövdesine ciddi bir yük bindirdiğini ve kaldırılmalarıyla birlikte önemli bir riskin azaltıldığını belirtti.

Bakan, özel mühendislik teknikleri ve kapsamlı güvenlik önlemleri gerektiren operasyonun planlanandan daha erken tamamlandığını söyledi.

Çalışmalar için başlangıçta yaklaşık 9,5 milyon sterlinlik bütçe öngörülmüştü. Ancak operasyonun bu tutarın altında bir maliyetle sonuçlandığı açıklandı.

Gemiden çıkarılan üç direk ise Kent bölgesindeki Chatham Tarihî Tersanesi'ne götürüldü. Direkler burada koruma ve restorasyon çalışmalarından geçirilecek.

Yetkililer, tarihî parçaların İkinci Dünya Savaşı sırasında İngiltere ile ABD arasındaki iş birliğini hatırlatan bir miras olarak korunacağını belirtti.

Geminin çevresine yaklaşmak yasak

Operasyonun tamamlanması, geminin artık tamamen güvenli olduğu anlamına gelmiyor. Çünkü yüzlerce bomba ve diğer patlayıcılar hâlâ batığın içinde bulunuyor.

İngiliz yetkililer, geminin çevresindeki yasak bölgenin korunacağını açıkladı. Bölgede gemilerin batığa yaklaşması yasak ve alan sürekli gözetim altında tutuluyor.

Ayrıca 2025 yılında batığın bulunduğu bölgenin üzerindeki hava sahasına da uçuş kısıtlamaları getirilmişti. Bu kısıtlamalar devam edecek.

Bütün önlemlere rağmen bölgede yaşayan bazı kişiler endişelerini sürdürüyor.

The Guardian'a göre geçmişte ticari gemilerin batığa tehlikeli biçimde yaklaştığı olaylar yaşandı. Hatta bir kişi, kürek sörfü tahtasıyla gemiye yaklaşarak suyun üzerinde kalan direklere tutunduğu fotoğraflarını sosyal medyada paylaşmıştı.

Bombalar neden çıkarılmıyor?

İngiliz hükûmetinin yıllardır karşı karşıya olduğu en önemli sorun, gemideki mühimmatın güvenli biçimde çıkarılıp çıkarılamayacağı.

Uzmanlara göre bombaları denizin dibinden çıkarmaya çalışmak, onları bulundukları yerde bırakmaktan daha büyük tehlike yaratabilir.

Çünkü geminin gövdesi 82 yıldır deniz suyunun etkisi altında. Patlayıcıların ve onları çevreleyen metal parçaların durumu da tam olarak bilinmiyor.

Bu nedenle İngiliz yetkililer, büyük bir kurtarma operasyonu düzenlemek yerine batığı sürekli izlemeyi ve patlama ihtimalini artırabilecek unsurları aşamalı olarak ortadan kaldırmayı tercih ediyor.

Üç direğin sökülmesi de bu politikanın bir parçası.

Denizcilik Bakanı Mather, hükûmetin önceliğinin halkın güvenliği olduğunu vurguladı. Geminin durumunun izlenmeye devam edeceğini ve gerekli görülen yeni önlemlerin alınacağını belirtti.

Böylece Thames Nehri'nin dibinde 82 yıldır duran patlayıcılar yerinde kalmaya devam edecek. Ancak yetkililere göre tamamlanan operasyon sayesinde olası bir kazaya yol açabilecek önemli tehlikelerden biri azaltılmış oldu.