Sainsbury’s: Gıda fiyatlarında yaz öncesi artış beklemiyoruz

İngiltere’de gıda fiyatlarının Paskalya öncesinde sıçraması beklenmiyor. Sainsbury’s CEO’su Simon Roberts, artan emtia maliyetlerinin market raflarına hemen yansımayacağını söyledi. Roberts’a göre Ortadoğu’daki gerilimin etkisi en erken yaz aylarında hissedilebilir.

Roberts, şirketin tedarikçilerle yaptığı uzun vadeli anlaşmalar sayesinde fiyat baskısını bir süre sınırlayabildiğini anlattı. Ona göre şu aşamada ne kısa vadeli ne de anlık bir fiyat şoku bekleniyor. Ancak durumun ne kadar süreceği ve petrol maliyetinin nasıl seyredeceği belirleyici olacak.

Paskalya sepeti şimdilik korunuyor

Roberts, savaşın Paskalya alışverişini etkilemeyeceğini söyledi. Bunun nedenlerinden biri, birçok çiftçinin gübre ve yakıt alımını krizden önce yapmış olması. Ayrıca bazı şirketlerin emtia maliyetlerini önceden sabitleyen koruma mekanizmaları kullandığı belirtildi. Roberts, etkinin üç ila beş hafta içinde daha net görülebileceğini ifade etti.

Ayrıca İngiltere’de yerli üretim sezonunun başlaması da kısa vadede ithalat baskısını azaltıyor. Bu da sonbahara kadar fiyatlar üzerindeki baskıyı sınırlayan etkenlerden biri olarak görülüyor.

Asıl baskı gübre ve enerjide

Hürmüz Boğazı’ndaki aksamanın deniz yoluyla taşınan küresel gübre ticaretinin yaklaşık üçte birini etkilediği belirtiliyor. Bu durum, dünya genelinde çiftçilerin maliyet baskısını artırıyor. Roberts da çiftçilerin artık daha fazla belirsizlikle karşı karşıya olduğunu ve önlerini görebilmeleri için daha fazla güvenceye ihtiyaç duyduğunu söyledi.

Sainsbury’s uzun sözleşmelere yaslanıyor

Sainsbury’s, bu baskıyı azaltmak için üreticilerle daha uzun vadeli anlaşmalara yöneliyor. Şirketin açıklamasına göre yıl sonuna kadar kendi markalı taze ürün, süt, et, balık ve kümes hayvanı tedarikçilerinin yüzde 60’ı, yani 2 bin 500 çiftlik, beş yıl veya daha uzun süreli sözleşmelere bağlı olacak. Meyve üreticileri bu sisteme son katılan gruplardan biri oldu. Elma ve armut üreticilerinin de yakında programa dâhil olması bekleniyor.

Roberts, bu sözleşmelerin üreticilere yakıt, gübre ve yem maliyetlerindeki değişime göre uyarlanan bir fiyat güvencesi sunduğunu söyledi. Ona göre bu tür ortaklıklar olmasa şirket çok daha kaygılı bir tabloyla karşı karşıya kalabilirdi.

Sektörde aynı görüş yok

Sainsbury’s’in çizdiği görece sakin tabloya rağmen sektörde herkes aynı fikirde değil. Rakip zincir Asda’nın başkanı Allan Leighton, enerji ve yakıt maliyetleri yüzünden gıda enflasyonunun kaçınılmaz olduğunu savundu. Leighton ayrıca hükûmete, enerji ve gübre maliyetlerinden etkilenen çiftçilere kısa vadeli mali destek verilmesi çağrısı yaptı.

Britanya Perakende Konsorsiyumu BRC’nin verilerine göre mart ayında gıda enflasyonu yüzde 3,5’ten yüzde 3,4’e geriledi. Ancak Shore Capital analistleri, yıl sonunda bunun yine yüzde 3 düzeyinde kalabileceğini öngörüyor. BRC Başkanı Helen Dickinson da Ortadoğu’daki çatışmanın yarattığı maliyetlerin tedarik zincirlerine işlemeye başladığını söyledi. Dickinson’a göre fiyat artışı bekleniyor, ancak son büyük dalgadaki kadar sert bir zirve şimdilik öngörülmüyor.

Hükûmete yerli üretim çağrısı

Roberts, kısa vadeli desteklerin önemli olduğunu kabul etti, ancak asıl ihtiyacın daha stratejik bir yaklaşım olduğunu söyledi. Hükûmetten, seracılık ve kümes hayvancılığı gibi alanlarda yatırımı kolaylaştıracak planlama kurallarını gevşetmesini istedi. Roberts’a göre İngiltere, giderek daha oynak hâle gelen bir dünyada kendi gıda üretimini büyütmek zorunda.

Son tablo şu; İngiltere’de Paskalya alışverişinde ani bir gıda zam dalgası beklenmiyor. Ama yaz aylarına doğru tablo değişebilir. Çünkü raflardaki sakinlik şimdilik sürüyor, fakat tedarik zincirinin altında baskı birikmeye devam ediyor.