Starmer sonrası hesapları başladı: İşte olası halefler...

İngiltere Başbakanı Keir Starmer’ın siyasi geleceği tartışmalı hâle geldi. İçişleri Bakanı, bazı bakanlar ve 80’den fazla milletvekili, Starmer’ın ya hemen ya da yakın zamanda görevi bırakması gerektiğini savunuyor.

Buna rağmen İşçi Partisi milletvekilleri arasında Starmer’ın yerine kimin geçmesi gerektiği konusunda ortak bir görüş yok. Starmer ise salı günü kabineye hükûmeti yönetmeye devam edeceğini söyledi. Parti içinde resmî bir liderlik yarışının başlamadığını da vurguladı.

Henüz hiçbir isim açıkça adaylığını ilan etmedi. Ancak parti kulislerinde birkaç isim öne çıkıyor.

Wes Streeting öne çıkan isimlerden

Sağlık Bakanı Wes Streeting, İşçi Partisi’nin 2024’te iktidara gelmesinden bu yana bu görevi yürütüyor. Muhalefet döneminde de üç yıl boyunca gölge sağlık bakanı olarak görev yaptı.

Streeting, 2015’te parlamentoya girdi. Daha önce Ulusal Öğrenci Birliği başkanlığı yaptı ve Londra’da yerel meclis üyeliği görevinde bulundu.

2023’te yayımlanan anılarında, Londra’nın doğusundaki bir sosyal konutta büyüdüğünü, banka soyguncusu dedesini cezaevinde ziyaret ettiğini ve eşcinsel bir Hristiyan olarak yetiştiğini anlattı.

Streeting, kabinenin en güçlü iletişim kuran isimlerinden biri olarak görülüyor. Hükûmetteki başarıları arasında NHS bekleme listelerindeki düşüşü öne çıkarıyor.

Liderlik hedeflerini daha önce açıkça dile getiren Streeting’in, özellikle partinin merkezinde ve sağ kanadında önemli desteği bulunuyor. Kabinedeki yakın müttefikleri arasında İş Dünyası Bakanı Peter Kyle ve Bilim Bakanı Liz Kendall yer alıyor.

Ancak Streeting’in partinin ‘sağ kanadının adayı’ olarak görülmesi, üyeler nezdinde dezavantaj yaratabilir. Çünkü parti üyeleri genellikle parlamentodaki İşçi Partisi grubuna göre daha solda konumlanıyor.

Andy Burnham için en büyük engel parlamento dışında olması

Greater Manchester Belediye Başkanı Andy Burnham, İşçi Partisi milletvekilleri arasında ciddi desteğe sahip. Anketler de onun seçmenler nezdinde en popüler İşçi Partili siyasetçilerden biri olduğunu gösteriyor.

Yaklaşık 10 yıldır Greater Manchester’ı yöneten Burnham, uzun yönetim deneyimini öne çıkarabilecek bir isim. Bu süreçte kendisine “Kuzeyin Kralı” lakabı da takıldı.

Burnham, başbakanlık hedefini gizlemeyen siyasetçilerden biri. Ancak önünde büyük bir engel var: Şu anda milletvekili değil. Destekçileri, bu sorunun hızla aşılabileceğini düşünüyor.

Burnham, bu yıl Gorton and Denton ara seçiminde İşçi Partisi adayı olmak istedi. Ancak Starmer’a yakın isimlerin etkili olduğu parti yönetimi bu girişimi engelledi.

Burnham parlamentoya dönerse, bu onun Westminster’daki ikinci dönemi olacak. 2001-2017 yılları arasında Leigh milletvekiliydi. Bu dönemde sağlık ve kültür bakanlıkları dâhil olmak üzere üst düzey hükûmet görevlerinde bulundu.

52 yaşındaki Burnham daha önce iki kez İşçi Partisi liderliği için yarıştı. 2010’da Ed Miliband’a kaybetti. 2015’te ise Jeremy Corbyn’in ardından ikinci oldu.

Parlamentodaki desteğinin önemli bölümü partinin sol kanadından ve Kuzey Batı bölgesi milletvekillerinden geliyor. İşçi Partisi Genel Başkan Yardımcısı Lucy Powell ve Kültür Bakanı Lisa Nandy de Burnham’a yakın isimler arasında sayılıyor.

Angela Rayner’ın dönüş ihtimali tartışılıyor

Angela Rayner, geçen yıla kadar başbakan yardımcısıydı ve İngiliz siyasetinin en güçlü kadın figürlerinden biri olarak görülüyordu.

Yoksulluk içinde büyüyen, 16 yaşında okuldan herhangi bir diploma almadan ayrılan Rayner’ın siyasetteki yükselişi dikkat çekici bir hikâye olarak anlatılıyor.

Bakım işçisi olarak çalışırken Unison sendikasında aktif oldu. Bu süreç onun siyasi kariyerinin başlangıcı oldu.

Rayner, 2015’te Greater Manchester’daki Ashton-under-Lyne seçim bölgesinden milletvekili seçildi. Westminster’da hızla yükseldi ve Jeremy Corbyn’in gölge kabinesinde görev aldı.

İktidarda ise konut bakanlığı görevini üstlendi. Ev yapımını hızlandırmak ve kiracı haklarında kapsamlı değişiklikler yapmakla görevlendirildi.

Ancak Rayner, 2025’te yeni ev alımında yeterli vergiyi ödemediğini kabul ettikten sonra dikkat çekici bir istifaya imza attı.

Rayner’ın da İşçi Partisi milletvekilleri arasında güçlü bir desteği var. Ancak sol kanattan ve Greater Manchester siyasetinden gelen tabanı, Andy Burnham’ın desteğiyle büyük ölçüde kesişiyor.

Rayner hâlâ ev alımıyla ilgili HMRC soruşturmasının sonucunu bekliyor. Bu durum, kısa vadeli bir liderlik kampanyasını zorlaştırabilir.

Sürpriz bir aday çıkabilir

Üç güçlü ismin de önünde bazı soru işaretleri bulunuyor. Bu nedenle İşçi Partisi içinde beklenmedik bir adayın öne çıkması ihtimali de konuşuluyor.

Bazı milletvekilleri, eski İşçi Partisi lideri ve mevcut Enerji Bakanı Ed Miliband’ın yeniden sahneye çıkabileceğini gündeme getirdi. Ancak Miliband, kasım ayında BBC’ye yaptığı açıklamada bu ihtimali reddetti ve “O tişörtü giydim, o sayfa kapandı” dedi.

İçişleri Bakanı Shabana Mahmood’un adı da olası adaylar arasında geçiyor. Ancak göç politikalarında yaptığı değişiklikler parti içinde tartışma yarattı. Bu nedenle üyelerden yeterli desteği alması zor olabilir.

Parti kuralları, Keir Starmer’ın olası bir liderlik yarışına yeniden katılmasına engel değil. Starmer da pazartesi günü gazetecilere, yarış başlarsa aday olacağını söyledi.