Instagram paylaşımına 5 bin avroluk telif şoku

Sosyal medyada video ve fotoğraflarına müzik ekleyenler, beklemedikleri kadar yüksek telif talepleriyle karşılaşabiliyor. İsviçre’nin Basel-Landschaft kantonunda yaşayan bir kadın da Instagram’ın kendi müzik arşivinden seçtiği bir şarkı nedeniyle 5 bin avroluk taleple karşı karşıya kaldı.

SRF’nin haberine göre kadın, koçluk hizmetlerini tanıttığı Instagram hesabındaki Reels videolarından birinde platformun müzik kütüphanesindeki bir şarkıyı kullandı. Yaklaşık altı ay sonra Almanya’daki bir hukuk bürosundan kendisine ihtar geldi.

Büro, şarkının gerekli lisans alınmadan ticari amaçla kullanıldığını ve telif hakkının ihlal edildiğini öne sürerek 5 bin avro talep etti.

Kadının Instagram hesabında yalnızca yaklaşık 200 takipçi bulunuyor.

Instagram'da bulunması serbestçe kullanılabileceği anlamına gelmiyor

Olay, Instagram veya TikTok’un kullanıcılara sunduğu müziklerin hangi şartlarda kullanılabileceği sorusunu yeniden gündeme getirdi.

Dijital hukuk uzmanı Martin Steiger’e göre temel ayrım, paylaşımın özel mi yoksa ticari amaçla mı yapıldığı.

Steiger, "Genel kural olarak ticari faaliyet yürütmüyorsanız Instagram veya TikTok’un müzik kütüphanesindeki parçaları kullanabilirsiniz" dedi.

Ancak işletmeler, serbest çalışanlar ve influencerlar açısından durum daha karmaşık. Hesap ticari faaliyet için kullanılıyorsa, aynı hesapta paylaşılan ve ilk bakışta özel görünen bir videonun bile ticari kullanım kapsamında değerlendirilmesi mümkün.

Takipçi sayısı önemli değil

Bir hesabın 'kişisel' veya 'işletme' hesabı olarak açılmış olması tek başına belirleyici değil.

Uzmanın aktardığına göre kişinin sosyal medyadan ne kadar para kazandığı ya da kaç takipçisi bulunduğu da temel ölçüt değil. Asıl önemli olan hesabın ticari amaçlarla kullanılıp kullanılmadığı.

Bu nedenle yalnızca birkaç yüz takipçisi bulunan küçük işletmeler veya serbest çalışanlar da telif talepleriyle karşı karşıya kalabiliyor.

"Paniğe kapılıp hemen ödemeyin"

Steiger, yüksek meblağlı ihtar mektubu alanların paniğe kapılmaması gerektiğini söylüyor.

Almanya’dan gönderilen bu tür telif ihtarlarının artık kitlesel bir iş modeline dönüştüğünü belirten Steiger, mektuplardaki kısa ödeme süreleri ve yüksek taleplerin alıcı üzerinde baskı oluşturmayı amaçladığını ifade etti.

Steiger, "Bu tür ihtarlar, insanların üzerinde baskı kurulmasından besleniyor" değerlendirmesinde bulundu.

Uzman, mektupta belirtilen ödeme süresinin otomatik olarak tartışılmaz bir hukuki son tarih anlamına gelmediğini de vurguladı.

İhtarlarda hata çıkabiliyor

SRF’nin haberine göre telif ihlallerinin tespitinde otomatik sistemlerin kullanılması, yanlış veya eksik taleplerin ortaya çıkmasına da yol açabiliyor.

Müzikler otomatik olarak tespit edilebiliyor ve standart ihtar mektupları gönderilebiliyor. Bu nedenle hem ihlal iddiasının hem de talep edilen miktarın ayrı ayrı incelenmesi gerekiyor.

Steiger, bazı dosyalarda hesaplanan zararın gerçekçi olmayacak kadar yüksek tutulduğunu belirtti.

Bu nedenle bir ihtar alan kişinin gerçekten ödeme yükümlülüğü bulunup bulunmadığının ve varsa ne kadar ödeme yapılması gerektiğinin uzman tarafından değerlendirilmesini öneriyor.

5 bin avroyu hemen ödemek zorunda mı?

Steiger’in deneyimine göre bu tür vakalarda çoğu kişi doğrudan ödeme yapmak yerine bir avukat aracılığıyla karşı cevap gönderiyor.

Bu cevapta telif hakkı ihlali iddiasına, talep edilen miktara veya olayın ticari kullanım olarak değerlendirilmesine itiraz edilebiliyor.

Ancak böyle bir karşılık gönderilmesi meselenin hemen kapanacağı anlamına gelmiyor. Sonrasında yeni ihtarlar veya dava açılacağı yönünde mektuplar gelebiliyor.

Basel-Landschaft’ta yaşayan kadın da 5 bin avroluk talebe karşı nasıl hareket edeceğini belirlemek için Almanya’da bir hukuk bürosundan destek almaya başladı.

En güvenli yol lisans almak

Steiger, sosyal medyayı ticari amaçla kullanan kişilerin özellikle dikkatli olması gerektiğini söylüyor.

En güvenli seçenek müzik kullanmamak veya parçayı ticari kullanıma açık biçimde lisanslamak. Bunun için işletmelere ve içerik üreticilerine yönelik özel müzik lisanslama platformları bulunuyor.

Instagram veya TikTok’ta bir şarkının kullanıcıların karşısına doğrudan seçenek olarak çıkması, özellikle ticari paylaşımlarda o eserin her koşulda ücretsiz ve sınırsız kullanılabileceği anlamına gelmiyor.