İsviçre’de nüfusa üst sınır planı sandıktan döndü

İsviçre’de göçü sınırlamayı ve ülke nüfusuna üst sınır getirmeyi amaçlayan girişim halk oylamasında reddedildi. Sağ muhafazakâr İsviçre Halk Partisi’nin (SVP) desteklediği plana seçmenlerin yaklaşık yüzde 55’i ‘hayır’ dedi. Yaklaşık yüzde 45 ise girişimi destekledi.

SVP, İsviçre nüfusunun 2050’ye kadar 10 milyonla sınırlandırılmasını istiyordu. Parti, nüfus artışının özellikle yabancıların gelişinden kaynaklandığını savunuyordu. İsviçre’de bugün yaklaşık 9,1 milyon kişi yaşıyor. Ülkedeki Alman vatandaşlarının sayısı ise 340 bin civarında.

Kırsalda destek, kentlerde ret

Oylama sonuçları bölgesel farklılıkları da gösterdi. Yabancı nüfusun az olduğu kırsal bölgelerde girişime destek daha yüksek çıktı. Örneğin Appenzell Innerrhoden kantonunda teklif yaklaşık yüzde 66 oyla kabul edildi. Buna karşılık kentlerde girişime güçlü bir ret çıktı.

SVP, girişimi ‘sürdürülebilirlik’ başlığıyla sundu. Parti, nüfus artışının kaynak tüketimini artırdığını, yapılaşmayı hızlandırdığını, toplu taşımayı doldurduğunu ve suç sorununu büyüttüğünü savundu. Ancak parti, asıl hedefin yabancı nüfusun sınırlandırılması olduğunu da açık biçimde dile getirdi.

AB vatandaşları da etkilenebilirdi

Girişim kabul edilseydi, nüfus 10 milyon sınırına yaklaştığında önce iltica ve aile birleşimi hakları kısıtlanacaktı. Son aşamada ise Avrupa Birliği vatandaşları için geçerli serbest dolaşım düzenlemesi de sınırlanabilecekti.

Bu durum, İsviçre’de yaşamak ve çalışmak isteyen Almanlar dahil AB vatandaşlarını doğrudan etkileyebilirdi. İsviçre ekonomisi özellikle sağlık, inşaat, hizmet ve teknoloji alanlarında yabancı iş gücüne ihtiyaç duyuyor.

AB sonuçtan memnun

Avrupa Birliği, girişimin reddedilmesini olumlu karşıladı. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, sosyal medya platformu X’te yaptığı açıklamada, “İsviçre halkı konuştu” ifadelerini kullandı. Von der Leyen, İsviçre Cumhurbaşkanı Guy Parmelin ile ‘iyi bir görüşme’ yaptığını da belirtti.

AB ile İsviçre ilişkilerinde yeni dönem mesajı

Von der Leyen’e göre oylama sonucu, Avrupa Birliği ile İsviçre arasında daha derin bir işbirliği için alan açtı. AB Komisyonu Başkanı, Brüksel ile Bern arasında yakın ilişkiler ve güçlü bir ortaklık bulunduğunu vurguladı. Von der Leyen, bu ortaklığın vatandaşların ve şirketlerin çıkarı doğrultusunda modernleştirilmesi ve derinleştirilmesi gerektiğini söyledi. Bu mesaj, İsviçre ile AB arasında uzun süredir tartışılan ikili anlaşmalar paketine de gönderme olarak değerlendirildi.

SVP sonucu yine de ‘sinyal’ olarak gördü

SVP’nin Bern Kantonu Parlamentosu’ndaki temsilcilerinden Stephanie Gartenmann, SRF’ye yaptığı açıklamada yüzde 45’lik desteği başarı olarak yorumladı. Gartenmann, bunun bir şey yapılması gerektiğine dair açık bir sinyal olduğunu söyledi.

Gartenmann, İsviçre’nin yaşanabilir, refah içinde ve yüksek yaşam kalitesine sahip kalması için nitelikli göçe odaklanılması gerektiğini savundu.

SVP’nin sistem içindeki sınırı

SVP, 1999’dan bu yana İsviçre’nin en güçlü partisi konumunda. Ancak İsviçre’de federal düzeyde yönetim, geleneksel olarak en büyük partilerin birlikte yer aldığı Federal Konsey üzerinden yürütülüyor. Bu nedenle SVP, tek başına hükûmet politikalarını belirleyemiyor.

Parti bugün 7 üyeli Federal Konsey’de 2 üyeyle temsil ediliyor. Sosyal Demokratlar ve liberal FDP de 2’şer üyeye sahip. Merkez Parti ise 1 üyeyle hükûmette yer alıyor. Federal Konsey girişime topluca karşı çıktığı için SVP’li hükûmet üyeleri de kamuoyu önünde kendi partilerinin girişimine karşı pozisyon almak zorunda kaldı.

İş dünyası sonucu memnuniyetle karşıladı

Ekonomi örgütü Economiesuisse Başkanı Monika Rühl, sonucu olumlu karşıladı. Rühl, İsviçre’nin nitelikli iş gücüne erişimi sürdürmesi gerektiğini söyledi. Ona göre AB ile serbest dolaşım üzerinden kolay erişim, İsviçre ekonomisi için kritik önemde.

Rühl ayrıca göçün sınırlandırılması hâlinde nüfusun daha hızlı yaşlanacağına dikkat çekti. Bu durum hem iş gücü piyasasını hem de sosyal güvenlik sistemini zorlayabilir.

Göç tartışması bitmedi

Girişim reddedilse de İsviçre’de göç konusu siyaset gündemindeki yerini koruyor. Partiler ve iş dünyası, nüfus artışı ve göçün seçmenler için önemli bir başlık olduğu konusunda hemfikir.

Merkez Parti milletvekili Yvonne Bürgin, İsviçre’nin kendi iç potansiyelini daha iyi kullanması gerektiğini söyledi. Bürgin’e göre ülkede yaşayan nüfusun eğitimi ve niteliği artırılmalı. Ekonomi daha fazla insanla değil, kişi başına daha yüksek katma değerle büyümeli. Böylece daha az göçe ihtiyaç duyulabilir.

Oylama sonucu, İsviçre’de göç karşıtı siyasetin güçlü bir destek tabanı bulunduğunu; ancak nüfusa yasal üst sınır getirme fikrinin çoğunluk desteği alamadığını gösterdi.